⭕️ خواهران ترانزیستوری؛ بزرگداشت زنان پیشگام در موسیقی الکترونیک
📌 خلق موسیقی الکترونیک در عصر پیش از کامپیوتر از نظر عملی بینهایت دشوار بود
🖌 کیت هاچینسون
♦️لوری اشپیگل، پیشکسوت موسیقی کامپیوتری در آغاز مستند «خواهران ترانزیستوری» (سیسترز ویت ترانزیستورز)، میگوید: «فناوری یک عامل رهایی بزرگ است. ساختارهای قدرت را فرو میریزد. زنان طبیعتا به سوی موزیک الکترونیک کشیده میشوند. دیگر مجبور نبودند مورد قبول هیچیک از منابع تحت تسلط مردها مثل ایستگاههای رادیویی، کمپانیهای صفحه پرکنی، سالنهای کنسرت، و سازمانهای مالی قرار بگیرید. میتوانستند آهنگ الکترونیک بسازند و آن را مستقیما به مخاطبتان عرضه کنند که دستشان را سخت باز میگذاشت.»
اما او همچنین با لحنی جدی میگوید: «زنان از آن تاریخ (تولید موزیک الکترونیک) محو شدهاند.»
چند مستند اخیرا با بازگو کردن داستان زنانی که از ساختن موسیقی در فضای سنتی محروم شده بوده و امکانات و آرامش حرفهای خود را در ساختن موسیقی الکترونیک یافته بودند، در صدد جبران این نقصان برآمده است. اشپیگل، خود یک شخصیت مهم در میان آوانگاردهای نیویورک دهه ۷۰، از جمله فیلیپ گلاس، جان کِیج، و استیو رایش بود. نقش او در موزیک الکترونیک غرب در اوان ظهور آن بسیار مهم بود؛ و نیز نقش زنان آمریکایی در این زمینه از جمله سوزان سیانی، پولین الیوروُس، ماریان آماچِر، و وندی کارلوس، و دافنه اورام و دیلیا داربیشِر در بریتانیا، که داستانشان در مستند «خواهران با ترانزیستور» گنجانده شده است.
لیزا رُونِر، کارگردان فیلم، میگوید: «متوجه شدم این داستانی بیهمتا درارتباط با آزادی زن است. پیش از موزیک الکترونیک هیچ مفری برای زنان آهنگساز وجود نداشت. فناوری جدید، فارغ از محدودیتهای سازهای سنتی و سلسله مراتب حرفهای، به آنها توانایی داد.»
در مورد این زنان درسالهای اخیر مقالات بسیاری نگاشته و ترانههایی نیز از آنان در آلبومهای موسیقی منتشر شده است، اما هیچیک شهرت آهنگسازانی چون ژان میشل ژار یا حتی کارل هاینز اشتوکهاوزن (که تصویرش روی آلبوم «سینت پِپِر» بیتلها چاپ شد) را به دست نیاوردند. تا پیش از بازنشر «اِکسپَندینگ یونیوِرس» (شاهکار سال ۱۹۸۰ در موزیک الکترونیک قرن بیستم) درسال ۲۰۱۲، یا گنجانده شدن قطعه «سِدیمِنت» در فیلم «هانگر گیمز»، شهرت و فعالیتهای حرفهای اشپیگل از یادها رفته بود.
لیزا رونر با این نگرش که زمان تغییر این روند رسیده است، مستند «سیسترز ویت ترانزیستورز» را از منظر زنان موسیقیدان، با اشاره به تحول موزیک الکترونیکی از ورای دستگاههای ضبط نوار، سینت سایزر، و نهایتا کامپیوتر، کارگردانی کرد. او ضمن جمعآوری آثار زنان در موسیقی الکترونیک، از این که چنین فقدان چشمگیری در شناسایی آنها در این حرفه وجود دارد، متعجب شد. رونر میگوید: «همان طور که این مستند نشان میدهد، در آن هنگام این تفکر وجود داشت که کار آنها مهم است. با آن ها مصاحبه میشد، از آنها فیلم گرفته میشد و مورد توجه بودند.» نمونه آن نمایش موزیک سوزان سیانی در برنامه تلویزیونی زنده دیوید لِتِرمَن بود که نمیتوانست بپذیرد که یک زن استاد و کنترلکننده ماشینی است که اصواتی را تولید میکند که فرای درک اوست.
ادامه مطلب...