اقتصاد مأموریت‌محور (بخش دوم)


سازمان ناسا قراردادهای مختلفی با شرکت‌های خصوصی و مراکز پژوهشگر غیرانتفاعی منعقد می‌کرد تا تجهیزات فضاپیمای آپولو را تأمین کند. از دل این همکاری عمومی - خصوصی، تکنولوژی‌هایی پدید آمدند که شتاب‌دهنده‌ی نوآفرینی در سایر بخش‌های اقتصاد شدند. یکی از مهم‌ترین پیمانکاران ناسا، پژوهشگاه غیرانتفاعی دریپر بود. این پژوهشگاه بعد از آنکه سخت‌افزار مورد نیاز آپولو (نخستین رایانه‌ی کوچک سیلیکونی) را پدید آورد، به سراغ توسعه‌ی نرم‌افزار پرواز آپولو رفت. تلاش‌های این پژوهشگاه دانشی را پدید آورد که بعدها به مهندسی نرم‌افزار معروف شد.

پروژه‌ی آپولو نقش بنیادینی در توسعه‌ی تکنولوژی تحول‌بخش نرم‌افزار دارد. سازمان ناسا همچنین قراردادی ۱۵.۵ میلیون دلاری با شرکت موتورولا بست تا تکنولوژی‌های ارتباطی مورد نیازش را تولید کند. از دل این همکاری نوآوری‌هایی پدید آمدند که زیربنای تجهیزات ارتباطات دور-بُرد شرکت موتورولا قرار گرفتند؛ تجهیزاتی که تا به امروز سهم مهمی از تولیدات موتورولا را تشکیل می‌دهند.

پروژه‌ی آپولو تنها به واسطه‌ی فرآیند آزمون و خطا به موفقیت رسید. نخستین گامی که سازمان ناسا در راه ارسال انسان به سوی ماه برداشت با شکست مواجه شد. فضاپیمای Apollo 1 همراه با فضانوردانی که درونش بودند در آتش سوختند. اما ناسا ناامید و دلسرد نشد، خطاهایش را اصلاح کرد و با اهتمامی مضاعف در راه اهدافش قدم برداشت. فرآیند آزمون و خطای ناسا به نوآوری‌های بیشتر و بهتری انجامید. پس از حادثه‌ی Apollo 1، ناسا به دنبال تولید مواد اولیه‌ای بود که فضانوردان را از گرمای بی‌اندازه محافظت کند و در برابر آتش‌گرفتگی و ذوب‌شدگی مقاوم باشد. در نتیجه‌ی آن، مواد اولیه‌ای پدید آمدند که امروزه در لباس آتش‌نشانان به کار برده می‌شود و آنان را ایمن نگه می‌دارد.

به عقیده‌ی نویسنده‌ی اقتصاد مأموریت‌محور، همکاری‌های هدفمند ناسا با کسب‌وکارهای خصوصی موج گسترده‌ای از نوآوری‌های فناورانه در عرصه‌ی خوراک و تغذیه، داروسازی، زیست‌شناسی، الکترونیک، زمین‌شناسی و ... را پدید آورد. در دهه‌ی ۹۰ میلادی، آزمایشگاه پیش‌رانش جت در سازمان ناسا، پژوهش و توسعه‌ی دوربین‌های کوچکی را برای فضاپیماهای ناسا کلید زد، که هم‌اکنون در گوشی‌های همراه ما جای گرفته‌اند.

فوم‌های هوشمند، تکنولوژی سی تی اسکن، سیستم تصفیه‌ی آب، پتوهای نجات (که انسان را در برابر سرما یا گرمای شدید حفظ می‌کند)، گرماسنج گوش و جاروبرقی بدون سیم، مواردی از سرریزهای فناورانه‌ای (Spillovers) هستند که پروژه‌های فضایی ناسا به ارمغان آورده‌اند. جاروبرقی‌های بدون سیم محصول همکاری ناسا با شرکت Black & Decker بود. ناسا نیازمند دستگاه کم‌حجمی بود تا فضانوردان به وسیله‌ی آن نمونه‌هایی را از سطح ماه گردآوری کنند. همکاری ناسا و شرکت نام‌برده زمینه‌ی پیدایش جاروبرقی‌های بدون سیم را مهیا کرد.

اما مهم‌ترین پیامد جانبی پروژه‌ی آپولو اشخاصی بودند که به واسطه‌ی کار در پروژه، دانش و تجربه‌ی فراوانی انباشت کردند، بعدها راهی بخش خصوصی شدند و به پشتوانه‌ی سرمایه‌ی هنگفت انسانی‌شان، صنعت تکنولوژی اطلاعات را نیرو بخشیدند.

پروژه‌های فضایی سازمان ناسا شالوده‌ی صنعت نوین پیمایش فضا را بنیان گذاشت، و راه ناهموار سرمایه‌گذاری خصوصی در عرصه‌ی هوافضا را هموار ساخت. در میانه‌ی جنگ سرد، ناسا یک سازمان نوپای عمومی بود که همانند بسیاری از بروکراسی‌های دولتی از کاغذبازی‌های اداری و ارتباطات ضعیف میان‌اداری رنج می‌بُرد، اما به مرور تلاش کرد که خودش را از یک اداره‌ی فشِل بروکراتیک، به یک سازمان نوآفرین تکنوکراتیک بدل کند. تنها یازده سال از عمر ناسا گذشته بود که توانست انسان را رهسپار ماه سازد.

ماریانا مازوکاتو معتقد است که می‌توانیم رویکرد دولت آمریکا در رقابت فضایی‌اش با شوروی را به رفع چالش‌های اجتماعی کنونی نیز بسط دهیم. دولت‌ها می‌توانند با هم‌اندیشی بخش خصوصی و بخش مدنی (سازمان‌های مردم‌نهاد) «مأموریت»هایی برای خود تعریف کنند و با همکاری بخش‌های مختلف جامعه - اعم از جامعه‌ی کسب‌وکار، جامعه‌ی علمی، و جامعه‌ی مدنی - پروژه‌هایی برای انجام مأموریتشان ترتیب دهند. این دقیقاً همان رویکردی‌ست که دولت آمریکا در میانه‌ی قرن بیستم در پیش گرفته بود. آمریکا در چالش رقابت فضایی با امپراتوری سرخ قرار داشت، برای رفع این چالش مأموریتی به نام فرود آوردن انسان بر کره‌ی ماه تعریف کرد، و با همکاری جامعه‌ی علمی و جامعه‌ی کسب‌وکار، مأموریتش را به انجام رساند. دستاورد این هم‌افزایی، موج عظیمی از نوآوری‌های فناورانه بود که در بخش‌های مختلف اقتصاد سر بر آوردند و رشد اقتصاد کشور را شتاب بخشیدند.

✅ @karkhone

Comments

Be the first to add a comment