سدسازی پر منفعت برای پیمانکاران و پر مخاطره برای زیستمندان
هرجا بحث سدسازی است؛ تجار و سازندگان سدهای برقابی بزرگ با این ادعا که سدها از نظر انتشار کربن «تمیزتر» و تامین کننده منابع آبند با کمک سیستم سیاسی انتقادات و اعتراضات را سرکوب کرده اند.
در همه جهان سدسازی فقط یک پروژه عمرانی و اقتصادی نیست بلکه بیش از آن سدسازی یک امر سیاسی و اجتماعی است. در جریان ساخت سدهای بزرگ صدها هکتار از منابع طبیعی و کشاورزی و معیشت محلی را نابود و اغلب با تخلیه مردم بومی و آواره کردن آنها تحت عنوان مصالحه همراه است.
لذا این پروژه ها در همه جای جهان با پیامدهای انسانی همراه بوده است. درگواتمالا، برزیل، هند و چین، ایران ، ترکیه و.. هر سد عظیم صدها هزار نفر را آواره و حاشیه نشین شهرها کردهاست. درمناطقی که مردم بومی مقاومت نموده اند نیز با پاسخهای سرکوبگرانه مواجه شده اند. عجیب این است افکار عمومی اغلب با توجیه سدسازان و هم پیمانان سیاسی شان همراه است. اما آیا سدهای بزرگ واقعا منابع مهم برق پاک و تامین آبند ؟ در پاسخ باید گفت چنین نیست.
مطالعات نشان میدهد که مواد آلی فاسد شده در برخی از مخازن سدها سطوح قابلتوجهی از انتشار گازهای گلخانهای و بویژه متان را تولید میکند و موجب گرمتر شدن زمین شده اند.
سدها باعث دستکاری در پوشش گیاهی و باریک شدن بستر رودخانه ها و نهرها شده و با رسوبات در طول زمان خفه شوند. کانال رودخانه ها با وقوع سیل که درشرایط آب و هوایی اجتناب ناپذیر است، دیگر نمی تواند جریان سیل آنطور که باید مهار کند.
سدها کیفیت آب را کاهش میدهند. مخازن سدها با جذب گرما شرایط رشد برای جلبک های سمی و شرایط کشنده در مخازن و رودخانه ها در بالادست و پایین دست ایجاد می کنند و بستر انقراض گونههای آبزیان چون مارها و ماهی ها می شوند. همچنین مقادیر زیادی از آب مخازن سدها به ویژه در آب و هوای گرم و خشک تبخیر می شوند. بر اساس گزارش اخیر سازمان ملل سدها بیش از 50 درصد آبهای شیرین زمین را تبخیر می کنند.
سدها موجب مرگ جریانهای رودخانه ای شده رسوب مسدود شده پشت سدها ، دیگر به سمت دریاها و اقیانوسها جریان نمییابند و درنتیجه تالابهای ساحلی، سواحل و صخرهها را از گرسنگی میکشند. کمبود فزاینده رسوبات در سواحل و تالابها، تأثیرات و مخاطرات طوفانها و افزایش سطح دریا را در جوامع ساحلی افزایش میدهد.
سدها بر ترسیب کربن اثرگذارندو میلیونها هکتار از مراتع، جنگلها و زمینهای کشاورزی را که قبلاً جاذب کربن بودند، زیر آب برده و مشکل گازهای گلخانهای را تشدید میکنند. گزارشها نشان میدهد که سدها و مخازن آنها میلیون ها هکتار از جنگل ها، علفزارها و زمین های کشاورزی را در سراسر جهان زیر آب برده و نابود کرده اند.
سدها به وضوح مخاطره جدی برای آینده زمینند؛ اما از آنجا که ساخت سدهای بزرگ یک صنعت و تجارت پر منفعت برای پیمانکاران و اعتبار ساز برای سیاسیون است، مخاطرات آن از دید افکار عمومی پنهان و هر گونه اعتراض و انتقادی از سدسازی سرکوب می شود./ مهتا بذرافکن
@ruralwomenissues