سیاست پروژه سازی به جای سازگاری با کم‌آبی و توسعه پایدار بلای جان خاورمیانه
این روزها سدسازی های ترکیه و مخاطرات آن از یک سو و مطالب و گزارش های اجرای پروژه های انتقال آب و سدسازی داخلی از سوی دیگر عمده مطالبی است که در حوزه آب در رسانه ها به آن پرداخته شده است که جای تامل دارد.
سدسازی ترکیه مورد انتقاد و اعتراض شدید دولت‌های خاورمیانه است. و البته
پروژه های داخلی نیز با اعتراض صدها دانشمند، کارشناس و کنشگران محیط زیست مواجه است و علاوه بر سدسازی های خارجی ترکیه و افغانستان باید به اعتراضات داخل نیز توجه کرد. پروژه هایی که در زمره پروژه های بسیار گران قیمت محسوب می شود، آنچنان که فقط چند شرکت و نهاد خاص توان اجرای آن را دارند.
پروژه‌ها داخلی که با کلمات احساسی و ژورنالیستی چون رفع کمبود آب شرب، اشتغالزایی و خودکفایی و توسعه تولید داخلی توجیه می شوند؛ با این کلمات در افکار عمومی نیز موجه جلوه می کند. بویژه آنکه در صدا و سیما به عنوان فراگیرترین رسانه بسیار به آن پرداخته می شود.
اما آیا این پروژه ها که هدفشان عرضه آب بیشتر است می توانند تنش آبی را کاهش دهند؟ و آیا کمتر از پروژه های خارجی مخاطره آمیزند؟ جواب این پرسش را باید در خوزستان و اصفهان به عنوان دو استان دارای بیشترین تعداد این پروژه ها جست.
خوزستان با داشتن 13 سد در تنش آبی نگران کننده ای به سر می برد، اصفهان با داشتن چندین خط انتقال آب با فاجعه فرونشست زمین مواجه است. چرا این پروژه ها ناجی این استان‌ها نشده اند؟
چالش اصلی تنش آبی در ایران این است که پروژه سازی و عرضه آب با هزینه های سرسام آور و بدون هیچ آینده مشخص جایگزین سازگاری با کم‌آبی و مدیریت مصرف و تقاضا با آینده پایدار شده است.
پروژه سازی بطور مشخص با اهداف توسعه پایدار در تضاد است، در حین اجرای هر کدام از این ابر پروژه ها صدها هکتار منابع طبیعی، جنگل، روستا و زمین‌های کشاورزی و شغل، چشمه ها، تالاب‌ها و نهرها که نقش مهمی در پایداری روستاها دارند از دست می رود.
پیامدهای زیست محیطی و اجتماعی انتقال آب بین حوضه ای و سدسازی های خوزستان بویژه سد گتوند و کرخه و هورالعظیم ، حوضه کُر و وضعیت اسف بار بختگان و طشک و دشت کربال در استان فارس و زاینده رود و دریاچه ارومیه کافیست که نشان دهد که مطالعات اجتماعی و زیست‌محیطی این پروژه ها تشریفاتی انجام می شود.
در حقیقت پیامدهای اجتماعی فاجعه بار این پروژه ها که مورفولوژی حوضه های آبریز را دستکاری می کندسنگین است، از مهاجرت‌های سرگردان آوارگان این پروژه ها درحاشیه شهرها گرفته تا مناقشات محلی؛ مخاطرات جدی است که کمتر به آن توجه و پرداخته می شود.
این روزها که نمایندگان مجلس به سدسازی ترکیه اعتراض دارند، جا دارد این سوال مطرح شود که مگر سدسازی ها و پروژه های انتقال آب داخلی کمتر از سدسازی های ترکیه مخاطره آمیز است؟ در قلمرو داخلی نیز با سدسازی های عجیب و بسیار مخرب همان کاری می کنیم که ترکیه با خاورمیانه کرده است.
بعنوان مثال دستکاری در حوضه خزر و زاینده رود و کارون، ارومیه و بختگان با توجه به تغییرات شدید در الگوی بارش ها بسیار مخاطره آمیز است و پروژه سازان به هشدارهای دانشمندان، کارشناسان و کنشگران و حتی به هشدارهای بین المللی در خصوص گرمایش جهانی و تغییرات اقلیمی اهمیتی نمی‌دهند.
سدسازی ترکیه بر روی رودخانه های دائمی که مشی کاملا سیاسی و امنیتی دارد، مخاطره آمیز است، اما آیا اجرای پروژه‌های انتقال آب بین حوضه ای و سدسازی های غیراصولی بر رودخانه های دائمی در داخل کمتر مخاطره آمیز است؟
و اساسا چرا حکمرانان هشدارهای دانشمندان و متخصصان دلسوز در خصوص اجرای این پروژه ها نمی شنوند؟
چرا درحالیکه روش‌های جایگزین مهم در مسیر سازگاری با کم‌آبی مانند سرمایه گذاری اصولی برای تحول زیرساختی در کشاورزی در جهت کاهش مصرف آب از کاشت تا عرضه و مصرف ، اشتغالزایی کم آب بر و مبتنی بر ظرفیت اقلیمی ، سرمایه گذاری بر بازیافت و با چرخانی آب، جانمایی درست و اصولی و حتی جابجایی صنایع آب بر، سرمایه گذاری برای نجات آب شرب با بهسازی شبکه های آبرسانی، سرمایه گذاری برای نجات ابخوان های کشور و کاهش مخاطره فرونشست زمین با تمرکز بر نجات آب‌هاي زيرزميني ، سرمایه گذاری در انرژی های نو، آموزش و جلب مشارکت همگانی مردم و.. با نگرش بلندمدت و پایداری محوری در دسترس است به پروژه سازی اصرار می ورزند؟ آیا بهتر نیست توانمندی آن شرکت‌ها و نهادها در مسیر سازگاری با کم‌آبی سرمایه گذاری شود؟
حکمرانان آب و سیاسیون مداخله گر در سطوح مختلف که با کمترین دانش بین رشته ای در مورد آب اظهار نظر می کنند فقط به این سوال پاسخ دهند که چرا خوزستان با 13 سد در تنش آبی شدید به سر می برد؟ / مهتا بذرافکن
©@RuralWomenIssues
این روزها سدسازی های ترکیه و مخاطرات آن از یک سو و مطالب و گزارش های اجرای پروژه های انتقال آب و سدسازی داخلی از سوی دیگر عمده مطالبی است که در حوزه آب در رسانه ها به آن پرداخته شده است که جای تامل دارد.
سدسازی ترکیه مورد انتقاد و اعتراض شدید دولت‌های خاورمیانه است. و البته
پروژه های داخلی نیز با اعتراض صدها دانشمند، کارشناس و کنشگران محیط زیست مواجه است و علاوه بر سدسازی های خارجی ترکیه و افغانستان باید به اعتراضات داخل نیز توجه کرد. پروژه هایی که در زمره پروژه های بسیار گران قیمت محسوب می شود، آنچنان که فقط چند شرکت و نهاد خاص توان اجرای آن را دارند.
پروژه‌ها داخلی که با کلمات احساسی و ژورنالیستی چون رفع کمبود آب شرب، اشتغالزایی و خودکفایی و توسعه تولید داخلی توجیه می شوند؛ با این کلمات در افکار عمومی نیز موجه جلوه می کند. بویژه آنکه در صدا و سیما به عنوان فراگیرترین رسانه بسیار به آن پرداخته می شود.
اما آیا این پروژه ها که هدفشان عرضه آب بیشتر است می توانند تنش آبی را کاهش دهند؟ و آیا کمتر از پروژه های خارجی مخاطره آمیزند؟ جواب این پرسش را باید در خوزستان و اصفهان به عنوان دو استان دارای بیشترین تعداد این پروژه ها جست.
خوزستان با داشتن 13 سد در تنش آبی نگران کننده ای به سر می برد، اصفهان با داشتن چندین خط انتقال آب با فاجعه فرونشست زمین مواجه است. چرا این پروژه ها ناجی این استان‌ها نشده اند؟
چالش اصلی تنش آبی در ایران این است که پروژه سازی و عرضه آب با هزینه های سرسام آور و بدون هیچ آینده مشخص جایگزین سازگاری با کم‌آبی و مدیریت مصرف و تقاضا با آینده پایدار شده است.
پروژه سازی بطور مشخص با اهداف توسعه پایدار در تضاد است، در حین اجرای هر کدام از این ابر پروژه ها صدها هکتار منابع طبیعی، جنگل، روستا و زمین‌های کشاورزی و شغل، چشمه ها، تالاب‌ها و نهرها که نقش مهمی در پایداری روستاها دارند از دست می رود.
پیامدهای زیست محیطی و اجتماعی انتقال آب بین حوضه ای و سدسازی های خوزستان بویژه سد گتوند و کرخه و هورالعظیم ، حوضه کُر و وضعیت اسف بار بختگان و طشک و دشت کربال در استان فارس و زاینده رود و دریاچه ارومیه کافیست که نشان دهد که مطالعات اجتماعی و زیست‌محیطی این پروژه ها تشریفاتی انجام می شود.
در حقیقت پیامدهای اجتماعی فاجعه بار این پروژه ها که مورفولوژی حوضه های آبریز را دستکاری می کندسنگین است، از مهاجرت‌های سرگردان آوارگان این پروژه ها درحاشیه شهرها گرفته تا مناقشات محلی؛ مخاطرات جدی است که کمتر به آن توجه و پرداخته می شود.
این روزها که نمایندگان مجلس به سدسازی ترکیه اعتراض دارند، جا دارد این سوال مطرح شود که مگر سدسازی ها و پروژه های انتقال آب داخلی کمتر از سدسازی های ترکیه مخاطره آمیز است؟ در قلمرو داخلی نیز با سدسازی های عجیب و بسیار مخرب همان کاری می کنیم که ترکیه با خاورمیانه کرده است.
بعنوان مثال دستکاری در حوضه خزر و زاینده رود و کارون، ارومیه و بختگان با توجه به تغییرات شدید در الگوی بارش ها بسیار مخاطره آمیز است و پروژه سازان به هشدارهای دانشمندان، کارشناسان و کنشگران و حتی به هشدارهای بین المللی در خصوص گرمایش جهانی و تغییرات اقلیمی اهمیتی نمی‌دهند.
سدسازی ترکیه بر روی رودخانه های دائمی که مشی کاملا سیاسی و امنیتی دارد، مخاطره آمیز است، اما آیا اجرای پروژه‌های انتقال آب بین حوضه ای و سدسازی های غیراصولی بر رودخانه های دائمی در داخل کمتر مخاطره آمیز است؟
و اساسا چرا حکمرانان هشدارهای دانشمندان و متخصصان دلسوز در خصوص اجرای این پروژه ها نمی شنوند؟
چرا درحالیکه روش‌های جایگزین مهم در مسیر سازگاری با کم‌آبی مانند سرمایه گذاری اصولی برای تحول زیرساختی در کشاورزی در جهت کاهش مصرف آب از کاشت تا عرضه و مصرف ، اشتغالزایی کم آب بر و مبتنی بر ظرفیت اقلیمی ، سرمایه گذاری بر بازیافت و با چرخانی آب، جانمایی درست و اصولی و حتی جابجایی صنایع آب بر، سرمایه گذاری برای نجات آب شرب با بهسازی شبکه های آبرسانی، سرمایه گذاری برای نجات ابخوان های کشور و کاهش مخاطره فرونشست زمین با تمرکز بر نجات آب‌هاي زيرزميني ، سرمایه گذاری در انرژی های نو، آموزش و جلب مشارکت همگانی مردم و.. با نگرش بلندمدت و پایداری محوری در دسترس است به پروژه سازی اصرار می ورزند؟ آیا بهتر نیست توانمندی آن شرکت‌ها و نهادها در مسیر سازگاری با کم‌آبی سرمایه گذاری شود؟
حکمرانان آب و سیاسیون مداخله گر در سطوح مختلف که با کمترین دانش بین رشته ای در مورد آب اظهار نظر می کنند فقط به این سوال پاسخ دهند که چرا خوزستان با 13 سد در تنش آبی شدید به سر می برد؟ / مهتا بذرافکن
©@RuralWomenIssues
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment