«انحصار در صنعت کشتار دام و بستهبندی گوشت آمریکا» 2/1
❞..اینطور که به نظر میرسد، پنج کمپانی کشتار دام و بستهبندی گوشت آمریکا - به نامهای سوئیفت، آرمور، موریس، کاداهی، و ویلسون - به چنان جایگاه غالبی دست یافتهاند که بازاری که نهادههای تولیدشان را از آن تأمین میکنند، و بازاری که در آن فرآوردهی تولیدشان را به فروش میرسانند را به میل خودشان میچرخانند، و سرنوشت رقبایشان را هم در مشتشان گرفتهاند..❝
این جملات، صد سال پیش در
گزارشی از کمیسیون تجارت فدرال آمریکا نوشته شده بود؛ جملاتی که از انحصار چشمگیر کمپانیهای کشتار دام و بستهبندی گوشت آمریکا حکایت میکرد. در سالهای آغازین قرن بیستم، آپتون سینکلر، نویسندهی نامدار آمریکایی، اقدامات زیانبخش انحصارگران صنعت کشتار دام و بستهبندی گوشت - نظیر فروش گوشت فاسد به مشتریان - را در کتاب
the jungle نمایان، و جامعه را در مقابل آنان هشیار کرد. به مرور زمان، قوانین و مقررات جدیدی نیز ساخته و پرداخته شدند، و "پنج کلهگنده"ی صنعت بستهبندی گوشت - که اسامیشان در بالا آمد - را نشانه گرفتند. اجرای مؤثر این مقررات، سالهای سال توانست که انحصارگران صنعت بستهبندی گوشت را از رفتارهای زیانبخش انحصاری بر حذر دارد.
در سال ۱۹۱۸، پنج کمپانی غالب بازار گوشت آمریکا، ۵۵ درصد از سهم بازار را در اختیار داشتند، و این رقم در سال ۱۹۷۶ به ۲۶ درصد کاهش یافت. قوانین و مقررات ضد انحصار، توان چانهزنی پرورشدهندگان خردهپای دام و طیور که تأمینکنندهی نهادهی تولیدِ کمپانیهای کشتار دام و بستهبندی گوشت بودند را تا حد زیادی بهبود بخشید. با تضعیف این مقررات در دههی هشتاد میلادی، ورق برگشت، تصاحب و ادغام شرکتها در صنعت بستهبندی گوشت شدت گرفت، و در عرض یک دهه، سهم بازارِ چهار کمپانی غالب صنعت گوشت آمریکا دو برابر شد.
در حال حاضر، انحصاری که شرکتهای بستهبندی گوشت دام و طیور دارند، غالباً در
سمت تقاضای بازار نهفته شده؛ به این معنا که این کمپانیها در مقابل تأمینکنندگان نهادههای تولیدشان قدرت انحصاری دارند. این تأمینکنندگان هم غالباً از خرده-پرورشدهندگان دام و طیور تشکیل شدهاند، که گاو، خوک و جوجهی مورد نیاز
صنعت کشتار، فرآوری و بستهبندی گوشت را پرورش میدهند و به آنان میفروشند. در مقیاس ملّی و کشوری، سه کمپانی
تایسون،
کارگیل و
اسمیتفیلد، سهم عمدهی طرف تقاضای بازار دام و طیور را در کنترل دارند. در مقیاس 'محلّی' نیز، شمار قابل توجهی از پرورشدهندگان دام و طیور تنها با
یک کمپانیِ خریدار دام و طیور مواجهاند، و این بدان معناست که در بخشی از بازارهای محلّی دام و طیور، انحصار کامل و تمامعیارِ طرف تقاضا حکمرانی میکند.
تئوریهای اقتصادی، غالباً انحصار را پدیدهای ناکارآمد میپندارند؛ چه در سمت عرضهی بازارها (موسوم به
Monopoly) باشد، چه در سمت تقاضای بازارها (موسوم به
Monopsony)؛ همانطور که در انحصارِ طرف عرضه، انحصارگر سعی میکند که عرضهی فرآوردهی تولیدش را محدود کند تا قیمتش را بالا ببرد، در انحصارِ طرف تقاضا هم انحصارگر سعی میکند سطح تقاضا برای نهادهی تولیدِ مورد نیازش را محدود کند تا قیمت نهاده را پایین نگه دارد. از منظر تئوری، نکتهی مهمی که در انحصار طرف تقاضا وجود دارد اینست که تقاضای کمتر برای نهادهی تولید، به عرضهی فرآوردهی کمتر تولید منتهی میشود، و فرآوردهی کمتر هم به افزایش قیمت آن - در مقایسه با شرایط رقابتی - میانجامد. این موضوع بدین معناست که نه تنها تأمینکنندگان نهادههای تولید، که حتی ممکنست مصرفکنندگانی که فرآوردهی تولیدِ انحصارگرِ طرف تقاضا (
Monopsonist) را خریداری میکنند هم از این پدیده زیان ببینند.
صنعت بستهبندی گوشت آمریکا، یک نمونهی روشن تجربی از نظریههای اقتصادی انحصار را به دست ما میدهد. در بحبوبهی گسترش کرونا، در عین اینکه قیمت گوشت گاو، همگام با رشد تقاضای مصرفکنندگان، به سطح بیسابقهای بالا رفت، قیمت گاو حدود
۱۱ درصد کاهش یافت. این موضوع بدگمانیهایی که نسبت به قدرت انحصاری کمپانیهای کشتار دام و بستهبندی گوشت وجود داشت را بیش از پیش تقویت کرد، و شماری از سناتورها را به
واکنش واداشت تا نامهای به وزارت کشاورزی آمریکا ارسال کنند و از این سازمان بخواهند که با قوّت بیشتری بر اقدامات صنعت کشتار و بستهبندی گوشت نظارت کند.
به دلیل انحصاری بودن طرف تقاضای بازار دام، اگر ویروس کرونا - یا هر حادثهی طبیعی و غیرطبیعی دیگری - فعالیت کمپانیهای انگشتشمار بستهبندی گوشت را مختل یا منحل کند، تقاضای دام به سطحی بسیار فراتر از عرضهی دام سقوط میکند، قیمت دام بیش از پیش کاهش مییابد و زیان هنگفتی را متوجه خردهدامپروران میسازد. (
آتشسوزی یکی از مراکز فرآوری گوشت کمپانی تایسون در تابستان سال گذشته، این موضوع را به خوبی نشان میدهد).
✅ @karkhone