شرکتهای مدیریت صادرات حلقه مفقوده توسعه صادرات غیر نفتی

| کیومرث کرمانشاهی

در تجارت خارجی کشور و علی الخصوص در حوزه صادرات شرکت بزرگی که سهمی در تجارت دنیا و یا لااقل منطقه داشته باشد، نداریم...

فارغ از بحث تحریم و محدویت های اعمال شده در تجارت خارجی کشور ، صادرکننده عمده و شرکت بزرگ و شرکتی که صاحب برند مطرح و ملّی باشد و فراتر از آن شرکتی که کالا و خدمات مزیت دار کشور را نه در تجارت دنیا که منطقه ارائه و تعیین کننده قیمت محصولات استراتژیک ، مهم و با مزیت کشور باشد، نداریم و هنوز زعفران فله ای صادر و در اسپانیا و امارات بسته بندی میشود و در پسته ایرانی که روزی رتبه اوّل صادرات دنیا را داشت، تنزل کرده ایم و آمریکا سالهاست رقیب جدی آن است و در سالهای اخیر هم ترکیه برای رقابت با آن عرض اندام می نماید و ما هنوز اندر خم یک کوچه و آنرا در کیسه های پنجاه کیلویی صادر می کنیم و علیرغم بحران کم آبی برنامه ای برای نجات آن نداریم.

یکسال سیب زمینی زیاد تولید و جایزه می دهیم تا صادر شود و یکسال پیاز کم و عوارض می گیریم تا صادر نشود و این چنین است که بازار هایی که بسختی بدست آورده ایم را براحتی از دست می دهیم.

بطور مثال بارها شاهد بوده ایم که شرکتهای بزرگ در حوزه کشورهای اوراسیا از جمله روسیه که تمایل به خرید عمده محصولات کشاورزی ایرانی دارند ، شرکت بزرگ صادر کننده ایرانی را که پشتوانه آن تولید کنندگان باشند و بتوانند مطابق نمونه ، نیاز خریدار خارجی را تامین نمایند ، پیدا نمی کنند.

اکثر شرکتهای ما حتی در حوزه خدمات فنی و مهندسی در مناقصات بین المللی واجد شرایط نیستند و
اکثر شرکتهای تجاری و صادرکننده امروز کشور ، خانوادگی هستند .
شرکتهای کوچک و متوسط بعضا از تخصص لازم برای تعامل و فن مذاکرات تجاری و صادراتی برخوردار نیستند.

بخش حکمران هم سیاستگذار خوبی نبوده است و مرتب با صدور بخش نامه های خلق الساعه و صدور احکام اجباری وبازدارنده مثل موضوع برگشت ارز که پیمان سپاری پیشرفته و امروزی است و در دهه های گذشته تجربه و ناکارآمدی آن ثابت شده است ، فقط چوب لای چرخ صادرات میگذارد و علیرغم اینکه قرار بود ، بمصداق سیاستهای اقتصاد مقاومتی ، تسهیل گر باشد به فکر صادرات نیست و صادرات غیر نفتی ده هشتاد که بعضا" سالانه تا ۲۵ درصد رشد و افزایش داشت و در اوائل دهه ۹۰ به اوج خود رسید ، در این دهه زمینگیر شد و رشد آن متوقف شد.

یعنی صادرات غیر نفتی سال ۹۳ که حدود ۵۰ میلیارد دلار بود ، در سال ۹۹ به ۳۵ میلیارد دلار تنزل یافته و سقوط کرد و اهداف برنامه های کلان بالا دستی محقق نشد . در صورتیکه چنانچه با همان آهنگ رشد دهه ۸۰ جلو رفته و شتاب می گرفت ، صادرات غیرنفتی کالا بایستی به بیش از دو برابر افزایش و حداقل از یکصد میلیارد دلار فراتر می رفت و ضمن ایجاد اشتغال و ارزش افزوده ارزآوری لازم نصیب کشور میگردید ، که چنین نشد.

آمار صادرات به جزئیات و با تحلیل مثل گذشته ، منتشر نمیشود.
انتشار آمار خدمات هم سالهاست ، توسط بانک مرکزی متوقف شده است..
همانگونه که قبلا و بارها گفته ایم ، صادرات شعور می خواهد و نه شعار...
وما برای صادرات فقط شعار دادیم و صادرکننده ای که در دهه ۸۰ به افسر ارشد و ژنرال خط مقدم جبهه اقتصادی ارتقاء یافته بود را به سرباز و قاچاقچی تنزل مقام داده و مبدل کردیم و علیرغم محدودیت های تحریم که خود سیاستگذار یعنی بانک مرکزی از برگرداندن ارز به کشور عاجز بود ، صادر کننده را به برگشت ارز محکوم کردند و او یعنی صادرکننده ریشه دار جای خود را به صادرکننده یکبار مصرف داد و عطای صادرات را به لقایش بخشید و دور صادرات را خط کشید و راه برای قاچاقچیان هموارتر شد ، چرا که محدویت تجاری همواره با توسعه قاچاق رابطه مستقیم دارد...

از برند سازی ملّی و ادغام برندهای نیم بند غافل شدیم.
حلقه های مفقوده زنجیره کالا و خدمات را شناسایی نکردیم و به طرح آمایش سرزمین و مزیت های استانی و منطقه ای که در اقتصاد مقاومتی بعنوان نسخه ای در مقابل تحریم از آن یاد شده بود ، بی تفاوت و بی توجه ماندیم و نتیجه آنی شد که نباید.

چرا که فقط شعار دادیم و از شایسته سالاری خبری نبود و رابطه ها جای ضوابط را گرفت . و با ایجاد رانت و زیاده خواهی و عدم شفافیت و انحصار ، بدون توجه به رقابت ، فضای تجاری را به روزمرگی و بدون توجه به برنامه های سند چشم انداز ، پنجساله و دیگر اسناد بالا دستی و.... صرف شد.

ادامه مطلب

✅ @karkhone