➕در این مدت، مشاهده‌ی حمایت برخی دیزاینرها از جنگ، برای من پرسش‌برانگیز و قابل تأمل بود. این مواجهه ذهنم را به سمت بررسی نقش و مسئولیت دیزاینر در شرایط بحرانی سوق داد; اینکه طراح چگونه می‌تواند میان ارزش‌های انسانی، موقعیت سیاسی، تعهد اجتماعی و نقش حرفه‌ای خود تعادل برقرار کند.

این پرسش مطرح می‌شود که آیا دیزاینر در مواجهه با بحران باید صرفا در خدمت یک روایت سیاسی قرار گیرد، یا وظیفه دارد پیش از هر موضع‌گیری، لایه‌های پیچیده‌ی مسئله، پیامدهای انسانی و سناریوهای مختلف آینده را بررسی کند؟

از این منظر، خودانتقادی یکی از مهم‌ترین مهارت‌های دیزاینر است، توانایی بازبینی پیش‌فرض‌ها، شناخت جایگاه خود و دیدن اثرات تصمیم‌ها بر گروه‌های مختلف جامعه.

در همین راستا برام جالب بود که در جلسه معرفی سفیران رشته product service system design که داشتیم در انتهای جلسه درخواست شد تا #آنا_مرونی و #لوئیزا_کولینا به دیزاینرهای جوان توصیه‌هایی کنند.

آنا مرونی، مدیر مدرسه دیزاین، بر این نکته تأکید کرد که هر طراح باید مهارت خودانتقادی را بیاموزد؛ بتواند موقعیت خود را در بستر طراحی بازبینی کند و از زوایای مختلف، امکان‌ها، پیامدها و سناریوهای متفاوت را بررسی کند.

برای یک طراح محصول و خدمت، جنگ نباید صرفا به‌عنوان یک رویداد نظامی یا یک مسئله سیاسی دیده شود بلکه باید آن را به‌عنوان یک سیستم پیچیده مشاهده کرد. جنگ مجموعه‌ای از تغییرات در شبکه‌های انسانی، اجتماعی و زیرساختی است:

1⃣تغییر الگوهای مهاجرت و جابه‌جایی انسان‌ها
2⃣آسیب یا دگرگونی زیرساخت‌های حیاتی
3⃣تغییر اعتماد اجتماعی
تغییر رابطه میان دولت و شهروند
4⃣تغییر فرهنگ، هویت و حافظه جمعی

دیزاین نباید ابزاری برای مشروعیت‌بخشی به یک قدرت سیاسی باشد، زیرا در چنین شرایطی، مرز میان طراحی و پروپاگاندا از میان می‌رود. نقش دیزاین، پیش از هر چیز، فهم جامعه، شناخت بستر شکل‌گیری مسائل و ایجاد امکان‌های بهتر برای زیست انسانی است.

حتی اگر یک دیزاینر در کنار یک جریان سیاسی، اجتماعی یا فکری خاصی  قرار گیرد، مسئولیت حرفه‌ای او ایجاب می‌کند که بتواند همان جریان را نیز نقد کند، پیامدهای ناخواسته را ببیند و امکان نقد آن را ببیند.

پرسش یک دیزاینر شاید این باشد:
«چگونه می‌توان آینده‌ای را دیزاین کرد که نه بازگشت به گذشته باشد و نه صرفا واکنشی به بحران و جنگ؛ بلکه بتواند امکان زندگی بهتر را برای انسان‌هایی با شرایط، تجربه‌ها و شیوه‌های زیست متنوع در ایران فراهم کند؟»

یا با الهام از آموخته‌های استاد دکتر ایمانی‌راد مطرح می کنم:
«چگونه می‌توان با کشف پتانسیل‌ها، تقویت مهارت‌ها و فعال کردن توانمندی‌های فردی و جمعی، برای خود و آینده ایران طرح افکنی کرد؟»

در این نگاه، دیزاین نه ابزار پیش‌بینی آینده، بلکه روشی برای ساختن ظرفیت‌های آینده است، آینده‌ای که از دل شناخت جامعه، گفت‌وگو، نقد و توانمندسازی شکل می‌گیرد.
#الناز_طهرانی

〰️Ellinne

Comments

Be the first to add a comment