🖋برایان مگی، کسی که فلسفه را از کتابخانه به کوچه آورد
یاسر میردامادی
بخش نخست
برایان مگی فلسفه‌دان، نویسنده، پژوهشگر، روزنامه‌نگار و سیاستمدار بریتانیایی آوریل ۱۹۳۰ میلادی در شرق لندن به دنیا آمد و ۲۶ ژوئیه ۲۰۱۹ در ۸۹ سالگی در آکسفورد درگذشت.
مگی بیش از آن‌که شهره به فیلسوفی باشد، شهرتش را مرهون نقش استثنایی‌‌اش در ترویج فلسفه برای همگان بود. او فلسفه را از گوشه تنگ و تاریک کتابخانه‌ها، لابلای خاک‌گرفته کتاب‌ها، کلاس‌های تخصصی دانشگاهی و حلقه بسته فیلسوفان با آن زبان زرگری‌شان، به میان مردم کوچه و بازار برد و به زبانی همه‌فهم درآورد، بی آن‌که از اصالت فلسفه بکاهد.
بدین سان او نقش بزرگی در آشتی فضای عمومی با فلسفه ایفا کرد. او نه تنها بر فهم عمومی انگلیسی‌زبان‌ها از فلسفه اثر گذاشت بلکه از رهگذر ترجمه آثارش بر فضای عمومیِ بسا زبان‌های دیگر، از جمله فارسی، اثر نهاد. او در طول عمر حرفه‌ای خود نزدیک به سی کتاب منتشر کرد.
پدر او، فردریک، لباس‌فروشی فرهیخته با تحصیلات رسمی اندک بود. او رابطه نزدیکی با پسرش داشت و عشق به موسیقی و تئاتر را در دل او کاشت. علاقه به موسیقی موجب شد که برایان بعدها دو کتاب در باب ریشارد واگنر موسیقی‌دان، آهنگساز و رهبر ارکستر قرن نوزدهمی آلمانی بنویسد. مگی در این دو اثر کوشید تأثیر فلسفه بر واگنر را بررسی کند. جای ترجمه فارسی این دو اثر به فارسی خالی است. مگی هم‌چنین به عنوان منتقد موسیقی در نشریات مطلب می‌نوشت. مگی در گفت‌وگویی با رامین جهانبگلو میگوید اگر یک بار دیگر به دنیا بیاید به جای فلسفه به دنبال موسیقی می‌رود، زیرا از نظر او هنر ژرف‌تر از فلسفه است. رابطه برایان با مادرش، شیلا، به خوبی رابطه‌اش با پدرش نبود. مادرش به علائق فرهنگی پسرش بی اعتنا بود. در مورد رابطه خود با مادرش، مگی در آخرین مصاحبه زندگی‌اش میگوید "مادرم هیچ کس را دوست نداشت. آدمی خالی از محبت بود. به من و خواهرم می‌گفت که ما را دوست ندارد." برایان ۹ ساله بود که خانواده‌اش از شرق لندن کوچ کردند تا از بمباران آلمانی‌ها در جنگ جهانی دوم در امان باشند؛ گرچه خانه آن‌ها از بمباران در امان نماند و منطقه زندگی آن‌ها در شرق لندن بر اثر بمباران آلمانی‌ها در جنگ جهانی دوم با خاک یکسان شد.
مگی در دانشگاه آکسفورد تاریخ و فلسفه خواند. دوره دکترای فلسفه را در این دانشگاه نیمه کاره رها کرد و به دانشگاه ییل رفت. در آن‌جا نیز تنها یک سال فلسفه خواند. اولین اثر مگی مجموعه اشعارش بود که به خرج خودش آن‌ها را به سال ۱۹۵۱ منتشر کرد. او بعدها گفت که به خاطر کیفیت برخی از اشعارش شرمنده است و از انتشار این اثر پشیمان.
او سال ۱۹۷۴ از حوزه انتخابی لیتون در شمال شرقی لندن به نمایندگی مجلس بریتانیا رسید. او در آن زمان عضو حزب کارگر بود. بعدها با گرایش حزب کارگر به چپ از این حزب جدا شد. او تا سال ۱۹۸۳ در سمت نمایندگی مجلس باقی ماند. مگی سپس سیاست را برای همیشه ترک گفت. او از دوران نمایندگی خود به عنوان بیهوده‌ترین دوران زندگی‌اش یاد می‌کرد. در روزگاری که کسی چون بوریس جانسون از نمایندگی مجلس عوام بریتانیا به نخست‌وزیری می‌رسد_ فردی که به سخنان و رفتارهای نسنجیده‌اش مشهور است_تصور این‌که روزگاری نه چندان دور پژوهشگر و فلسفه‌دان برجسته‌ای چون مگی نماینده مجلس این کشور بوده است، گویی نشان از آن دارد که در غیاب اهل فلسفه، سیاست‌ورزی در بریتانیا چه مایه پسرفت کرده است. مگی همیشه به فلسفه کارل پوپر علاقه داشت. او کتاب کم حجم و خوش‌خوانی در شرح فلسفه پوپر نوشت. منوچهر بزرگمهر در سال ۱۳۵۹ خورشیدی این کتاب را به فارسی ترجمه و خوارزمی آن را منتشرکرد. او در سال‌های۱۹۷۰ و ۱۹۷۱ میلادی در رادیوی بی‌بی‌سی به اجرای برنامه‌ای با عنوان "فلسفه مدرن بریتانیا" پرداخت. در این برنامه رادیویی او با برخی از فیلسوفان برجسته بریتانیایی و آمریکایی در باب فلسفه اخلاق، فلسفه دین، فلسفه هنر و فلسفه علوم اجتماعی به گفتگو پرداخت.
او در این برنامه هم‌چنین با برخی از متخصصان نامور در باب فلسفه فیلسوفان برجسته‌ای مانند راسل، مور، آستین و ویتگنشتاین گفتگو کرد.
گیلبرت رایل، پیتر استراسون، برنارد ویلیامز، نینیان اسمارت و السدر مک‌اینتایر از جمله فیلسوفان طراز اولی بودند که طرف گفتگوی مگی در این برنامه قرار گرفتند. بخشی از این مصاحبه‌ها همان موقع در کتابی با عنوان "فلسفه مدرن بریتانیا" از سوی انتشارات دانشگاه آکسفورد منتشر شد. این کتاب با عنوان "فلسفه نوین بریتانیا" به ترجمه ابوالفضل رجبی از سوی نشر "نقش جهان" منتشر شده است. سال ۱۹۷۷ میلادی، مگی رمانی با عنوان "مواجهه با مرگ" منتشر کرد. از نظر او تنها مرگ است که میتواند به زندگی انسان معنا ببخشد. چیزی که همیشه وجود داشته باشد، معنای خود را از دست میدهد. به تعبیر سهراب سپهری "و گر مرگ نبود دست ما در پی چیزی می گشت."
@renaissancetranslate
یاسر میردامادی
بخش نخست
برایان مگی فلسفه‌دان، نویسنده، پژوهشگر، روزنامه‌نگار و سیاستمدار بریتانیایی آوریل ۱۹۳۰ میلادی در شرق لندن به دنیا آمد و ۲۶ ژوئیه ۲۰۱۹ در ۸۹ سالگی در آکسفورد درگذشت.
مگی بیش از آن‌که شهره به فیلسوفی باشد، شهرتش را مرهون نقش استثنایی‌‌اش در ترویج فلسفه برای همگان بود. او فلسفه را از گوشه تنگ و تاریک کتابخانه‌ها، لابلای خاک‌گرفته کتاب‌ها، کلاس‌های تخصصی دانشگاهی و حلقه بسته فیلسوفان با آن زبان زرگری‌شان، به میان مردم کوچه و بازار برد و به زبانی همه‌فهم درآورد، بی آن‌که از اصالت فلسفه بکاهد.
بدین سان او نقش بزرگی در آشتی فضای عمومی با فلسفه ایفا کرد. او نه تنها بر فهم عمومی انگلیسی‌زبان‌ها از فلسفه اثر گذاشت بلکه از رهگذر ترجمه آثارش بر فضای عمومیِ بسا زبان‌های دیگر، از جمله فارسی، اثر نهاد. او در طول عمر حرفه‌ای خود نزدیک به سی کتاب منتشر کرد.
پدر او، فردریک، لباس‌فروشی فرهیخته با تحصیلات رسمی اندک بود. او رابطه نزدیکی با پسرش داشت و عشق به موسیقی و تئاتر را در دل او کاشت. علاقه به موسیقی موجب شد که برایان بعدها دو کتاب در باب ریشارد واگنر موسیقی‌دان، آهنگساز و رهبر ارکستر قرن نوزدهمی آلمانی بنویسد. مگی در این دو اثر کوشید تأثیر فلسفه بر واگنر را بررسی کند. جای ترجمه فارسی این دو اثر به فارسی خالی است. مگی هم‌چنین به عنوان منتقد موسیقی در نشریات مطلب می‌نوشت. مگی در گفت‌وگویی با رامین جهانبگلو میگوید اگر یک بار دیگر به دنیا بیاید به جای فلسفه به دنبال موسیقی می‌رود، زیرا از نظر او هنر ژرف‌تر از فلسفه است. رابطه برایان با مادرش، شیلا، به خوبی رابطه‌اش با پدرش نبود. مادرش به علائق فرهنگی پسرش بی اعتنا بود. در مورد رابطه خود با مادرش، مگی در آخرین مصاحبه زندگی‌اش میگوید "مادرم هیچ کس را دوست نداشت. آدمی خالی از محبت بود. به من و خواهرم می‌گفت که ما را دوست ندارد." برایان ۹ ساله بود که خانواده‌اش از شرق لندن کوچ کردند تا از بمباران آلمانی‌ها در جنگ جهانی دوم در امان باشند؛ گرچه خانه آن‌ها از بمباران در امان نماند و منطقه زندگی آن‌ها در شرق لندن بر اثر بمباران آلمانی‌ها در جنگ جهانی دوم با خاک یکسان شد.
مگی در دانشگاه آکسفورد تاریخ و فلسفه خواند. دوره دکترای فلسفه را در این دانشگاه نیمه کاره رها کرد و به دانشگاه ییل رفت. در آن‌جا نیز تنها یک سال فلسفه خواند. اولین اثر مگی مجموعه اشعارش بود که به خرج خودش آن‌ها را به سال ۱۹۵۱ منتشر کرد. او بعدها گفت که به خاطر کیفیت برخی از اشعارش شرمنده است و از انتشار این اثر پشیمان.
او سال ۱۹۷۴ از حوزه انتخابی لیتون در شمال شرقی لندن به نمایندگی مجلس بریتانیا رسید. او در آن زمان عضو حزب کارگر بود. بعدها با گرایش حزب کارگر به چپ از این حزب جدا شد. او تا سال ۱۹۸۳ در سمت نمایندگی مجلس باقی ماند. مگی سپس سیاست را برای همیشه ترک گفت. او از دوران نمایندگی خود به عنوان بیهوده‌ترین دوران زندگی‌اش یاد می‌کرد. در روزگاری که کسی چون بوریس جانسون از نمایندگی مجلس عوام بریتانیا به نخست‌وزیری می‌رسد_ فردی که به سخنان و رفتارهای نسنجیده‌اش مشهور است_تصور این‌که روزگاری نه چندان دور پژوهشگر و فلسفه‌دان برجسته‌ای چون مگی نماینده مجلس این کشور بوده است، گویی نشان از آن دارد که در غیاب اهل فلسفه، سیاست‌ورزی در بریتانیا چه مایه پسرفت کرده است. مگی همیشه به فلسفه کارل پوپر علاقه داشت. او کتاب کم حجم و خوش‌خوانی در شرح فلسفه پوپر نوشت. منوچهر بزرگمهر در سال ۱۳۵۹ خورشیدی این کتاب را به فارسی ترجمه و خوارزمی آن را منتشرکرد. او در سال‌های۱۹۷۰ و ۱۹۷۱ میلادی در رادیوی بی‌بی‌سی به اجرای برنامه‌ای با عنوان "فلسفه مدرن بریتانیا" پرداخت. در این برنامه رادیویی او با برخی از فیلسوفان برجسته بریتانیایی و آمریکایی در باب فلسفه اخلاق، فلسفه دین، فلسفه هنر و فلسفه علوم اجتماعی به گفتگو پرداخت.
او در این برنامه هم‌چنین با برخی از متخصصان نامور در باب فلسفه فیلسوفان برجسته‌ای مانند راسل، مور، آستین و ویتگنشتاین گفتگو کرد.
گیلبرت رایل، پیتر استراسون، برنارد ویلیامز، نینیان اسمارت و السدر مک‌اینتایر از جمله فیلسوفان طراز اولی بودند که طرف گفتگوی مگی در این برنامه قرار گرفتند. بخشی از این مصاحبه‌ها همان موقع در کتابی با عنوان "فلسفه مدرن بریتانیا" از سوی انتشارات دانشگاه آکسفورد منتشر شد. این کتاب با عنوان "فلسفه نوین بریتانیا" به ترجمه ابوالفضل رجبی از سوی نشر "نقش جهان" منتشر شده است. سال ۱۹۷۷ میلادی، مگی رمانی با عنوان "مواجهه با مرگ" منتشر کرد. از نظر او تنها مرگ است که میتواند به زندگی انسان معنا ببخشد. چیزی که همیشه وجود داشته باشد، معنای خود را از دست میدهد. به تعبیر سهراب سپهری "و گر مرگ نبود دست ما در پی چیزی می گشت."
@renaissancetranslate
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment