اندکی اندر ماهیت (چیستی) شعر [چامه] و ترانه
✳️ بخش اول

شعر،که شعراست و بر همگان و برای همگان هم
چون خورشید روشن و آشکار است.زیرا شعر در
نهاد و فرهنگ ایرانی،نهادینه شده و یکی از پدیده
های فرهنگی و زبانی است و هم چنان کارایی
آموزندگی و سودمندی خود را پاییده است و ما
ندگار مونده...
نیازی به تاریخچه ی شعر نیست.تنها شناسایی
و تعریفی بس کوتاه از آن می آید :

همان گونه که برای واژه ی"فرهنگ"تا 250 تعریف را نوشته اند،برای تعریف شعر هم
تعاریف زیادی را گفته اند. تنها به تعریفی از
دکتر شفیعی بسنده می کنیم :

شعر: گره خوردگی عاطفه و تخیل است،که در
زبانی آهنگین شکل گرفته است.و دارای پنج
عنصر است که ماده و شکل و محتوای آن را می
سازد :
1.عاطفه یا اندیشه
2.تخیل یا تصویرسازی های ذهنی
3.زبان... چون زبان تکیه گاه اندیشه و آفرینش
است...
4.آهنگ و یا موسیقی.
5.شکل...
و اما ترانه. رویکرد ما بیشتر به ترانه است..

نگاهی کوتاه به پیشینه ی ترانه و ترانه سرایی
در ایران...
در ایران باستان ،همه چیز داشته ایم به ویژه در
پهنه و گستره ی فرهنگ و ادبیات...
تاریخ آشکار و بی بر و برگردی،برای به میان
آمدن ترانه دردست نیست.ولی پیشینه ی آن به
روزگار ساسانی باز می گردد.اون هم در قالب
خسروانی ها" که باربد موسیقیدان و بربت نواز
یا بربط و عود" در دربار خسرو پرویز که اشعار را با
ساز می نواخته و می خوانده...گویا در دوره ی
باستان وزن اشعارهجایی بوده است...

پس ازاسلام ادبیات و عروض ،شکل و قالب آن ها
در میان ایرانیان باشتاب گسترش می یابد....
در ادبیات کلاسیک و متون قدیمی ،ما با عنوان
رباعی و یا دوبیتی،رو به رو هستیم.و یا این که
فهلویات در بحر هزج"به زبان و لهجه های محلی
به وسیله ی عامه سروده و همراه با ساز می
خوندند یا زمزمه می کردند...
این وضعیت تا دوره ی قاجاریه ی خدمتگزار و
آبادگر،به نام رباعی در متون قدیم مضبوط و
مکتوب است.
در دوره ی جدید یا معاصر به چند بازه ی زمانی
نام گذاری گردیده است :
1.دوره ی نخست:از1250 تا1319.تعریف و
اصطلاح امروزی ترانه کم کم آشنامی شویم و
احساس نزدیکی می نماییم.
نوآورنده و هست کننده ی این بخش نخست ترانه
از دیدگاه زمانی ،درگرو رنج ها و کوشش های
علی اکبرخان شیرازی متخلص به "شیدا"می
باشد...
بازه ی دوم از1319(سال تاسیس رادیو)در
ایران تا1349..
با نگاه به تغییر و تحولات اجتماعی و سیاسی و
فرهنگی،به ویژه پس ازشهریور1320.ترانه
و ترانه سرایی رنگ و بویی دیگر می یابد..

در این بازه ی زمانی ترانه سرایان دو جورند:
1.ترانه سرایان کلاسیک: رهی وتورج نگهبان
2.ترانه سرایان غیرکلاسیک یا امروزی مانند
سرافراز.جنتی عطایی و...

بازه ی سوم از1350 تا1357(ترانه سرایی
نوین)نامیده می شود."دوماهی" شهیار قنبری
آغازگرش است...
بازه ی چهارم از1357 تا ا مروز.که شرح و
بسطش با توجه به انقلاب و ایستایی(توقف)
و دیگر حواشی ریز ودرشتی که دارد ،
سر از هفتادمن مثنوی در می آورد...لیکن
بگذریم بارمون سبکتر خواهدبود...

اصل و اساس ترانه چیست؟

ترانه یانوا،به معنی شعروآهنگی است که
خواننده آن را درچهارچوب موسیقایی راه
اندخته است.(اجرا) یابرروی اهنگ و ملودی
سروده می شود...

ادامه دارد... .

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan