⭕️جایزه نوبل شیمی ۲۰۲۶ به دو دانشمندی رسید که معمای مولکولهای «تصویر آینهای» را حل کردند
📌کشفیات این دو دانشمند برای شیمیدانهایی که واکنشهای شیمیایی مورداستفاده در تولید داروها را طراحی میکنند، اهمیت اساسی دارد
♦️نهاد اعطاکننده جایزه نوبل روز چهارشنبه اعلام کرد دو دانشمند به نامهای هنری کاگان و کنسو سوآی، به دلیل حل معمایی دیرینه درباره مولکولهای نامتقارن «تصویر آینهای» که کشف آن اهمیت بسیار زیادی برای تولید دارو دارد، برنده جایزه نوبل شیمی ۲۰۲۶ شدند.
سوآی ۷۶ ساله ژاپنی و کاگان ۹۵ ساله فرانسوی است. کار این دو دانشمند بر پایه کشف لویی پاستور، شیمیدان فرانسوی در قرن نوزدهم انجام گرفت.
به گزارش رویترز، سوآی در تماس تلفنی با نشست خبری جایزه نوبل گفت: «این هیجانانگیزترین روز زندگی من است و بسیار خوشحالم که این جایزه را با پروفسور هانری کاگان شریکم.» او افزود که هنگام دریافت این خبر، برای خرید بیرون از خانه بود.
جایزه نوبل شیمی که سومین جایزهای است که در هفته نوبل اعطا میشود، پس از جوایز پزشکی و فیزیک قرار گرفت که بهترتیب روزهای دوشنبه و سهشنبه اعلام شدند.
مولکولهای «راستدست» و «چپدست»
بسیاری از مولکولهای ضروری برای حیات در دو شکل وجود دارند و تصویر آینهای یکدیگرند؛ درست مانند دست چپ و دست راست. با این حال، موجودات زنده تقریبا بهطور انحصاری فقط از یکی از این دو شکل استفاده میکنند؛ پدیدهای که به آن «هموکایرالیته» (homochirality) گفته میشود و واژه آن از کلمه یونانی به معنای «دست» گرفته شده است. این مسئله بیش از یک قرن است که شیمیدانان را سردرگم کرده است.
جایزه امسال به دلیل کشفیاتی اعطا شد که نشان دادند چگونه میتوان واکنشهای شیمیایی را بهگونهای هدایت کرد که یک شکل خاص از مولکولهای تصویر آینهای را ترجیح دهند؛ کاری که برای شیمیدانهایی که واکنشهای شیمیایی مورداستفاده در تولید داروها را طراحی میکنند، اهمیت اساسی دارد.
پیتر سومفای، عضو کمیته نوبل شیمی، گفت: «شکل چپدست یک دارو میتواند یک اثر داشته باشد و شکل راستدست آن میتواند اثر دیگری داشته باشد و بنابراین ما به روشهایی برای تولید انتخابی آنها نیاز داریم.»
او افزود: «در توسعه چنین روشهایی، یافتههای برندگان امسال اهمیت زیادی دارند. آنها ابزارهای قدرتمندی برای این کار فراهم کردند.»
ادامه مسیر پژوهشهای لوئی پاستور
نخستین حلقه در زنجیره حل این مسئله به کارهای پاستور بازمیگردد؛ دانشمندی که پیش از اعطای نخستین جوایز نوبل درگذشت. او در حال بررسی اسید تارتاریک بود که مادهای مهم در تولید شراب است. پاستور متوجه شد که باکتریها فقط یکی از دو شکل اسید تارتاریک را تخمیر میکنند، یعنی همان شکلی که بهطور طبیعی در انگور یافت میشود، اما شکل دیگر اصلا تخمیر نمیشود.
این موضوع ثابت کرد که برخی مواد در دو شکل متفاوت وجود دارند و این دو شکل میتوانند ویژگیهای متفاوتی داشته باشند؛ ویژگیهایی که گاهی میتوانند آثاری بسیار زیانبار بر سلامتی داشته باشند.
بیشتر بخوانید...
@indypersian