چاقوی جراحی اقتصادی بر گلوی منابع آب

✍مهتا بذرافکن

از این روزهای پر تلاطم اقتصادی؛. به نام روز جراحی اقتصاد ایران یاد می شود و هر روز جراحان پستهای مختلف دولت در رسانه ها به مردم وعده ها می دهند و سرآمد این وعده ها رونق تولید داخل کالاهای اساسی است.

نکته قابل تامل این است که این وعده ها عمیقا به مساله «آب» وابسته است و گویی جراحان بدون اطلاعات و آگاهی از وضعیت منابع آب دست بر چاقو برده اند؛ گزارش‌های رسمی وزارت خانه های متولی منابع آب و همچنین نقشه بارش‌ها، وضعیت رودها، سدها و آب‌های زیرزمینی نشان دهنده وضعیت شکننده منابع آب در کشور است.

از آنجا امنیت غذایی و آب و سلامت مهمترین دغدغه حکمرانی است؛ پیش نیاز این جراحی نیز فراهم نمودن بستر برای تأمین پایدار این موارد است و رکن اصلی و بنیادی همه این نیازهای اساسی «آب» است.

گزارش‌ها از وضعیت آب کشور چندان مطلوب نیست. بویژه این که ناپایداری بارش و تغییرات اقلیمی در منطقه خاورمیانه اثرگذار بوده و نیز پیش بینی ها را دشوار نموده است.

سدسازی بر روی جریان‌ رودخانه ای دائمی کشور که روزگاری به عنوان راه حل نجات کشور و خودکفایی در کشاورزی و انرژی بود، اکنون امتحان خود را در حوضه های بختگان، ارومیه، زاینده رود و بویژه خوزستان پس داده و به دلیل مدیریت فاجعه بار منابع آب و توزیع ناعادلانه آب ؛ وضعیت محیط زیست و اجتماعی هیچ کدام از این حوزه ها مطلوب نیست و گزارش ضایعات آب در بخش کشاورزی حیرت آور و بسیار نگران کننده است.

مهمترین پرسشی که حکمرانان آب که از قضا وزارتخانه های جراح نیز از ارکان اصلی آن هستند باید پاسخ دهند این است که دقیقا چه تدبیری برای تأمین آب اندیشیده اند. بعنوان مثال چه برنامه و سیاست گذاری برای کاهش چشمگیر هدررفت 30 هزار کیلومتر مکعب آب در بخش کشاورزی دارند که وعده خودکفایی و تولید داخل کالاهای اساسی را می‌دهند؟

همين سال گذشته صدها تن سیب در حوزه پر تنش آبی آذربایجان به ضایعات تبدیل شده و آب با ارزش با نام ساختگی سیب صنعتی به کالای کم ارزشی تبدیل شد. صدها تن پیاز، گوجه فرنگی، هندوانه، بادمجان و.. که همگی از قضا محصولات آب بر محسوب‌ می شوند در همه جای کشور بویژه استان‌های پرتنش آبی تبدیل به زباله هایی که حتی در روستاها دامها نیز از خوردن آن اجتناب می کردند شد.

با این وضعیت فاجعه بار کشاورزی سنتی و بدون برنامه، پرآب بر و کم بازده در اقلیمی که نگران کننده ترین خبرها و پیش بینی ها درخصوص گرمایش جهانی و کمبود بارش در آن منتشر شده است چگونه می توان اینقدر مطمئن خبر از تولید داخل کالاهای اساسی داد؟

آیا وزرای محترم ازوضعیت منابع آب و کشاورزی بی خبرند؟ که مسلما چنین نیست؛ باید بطور شفاف بگویند برای تأمین منابع آب مورد نیاز وعده هایشان چه برنامه هایی دارند؟
آیا حاضرند به همان اندازه هزاران میلیارد ریالی که برای سدسازی و انتقال آب هزینه کرده و می کنند برای کشاورزی از کاشت تا برداشت و عرضه؛ در جهت کاهش و بهبود مصرف منابع آب از نجات رودخانه ها و آب‌های سطحی از آلودگی تا نجات آب‌های زیرزمینی سرمایه گذاری نمایند؟

بدون تردید بدون جراحی کشاورزی و اصلاح روش و دیدگاه ها در مورد عرضه و تقاضا و بطور کلی حقوق، قوانین و اقتصاد آب؛ وعده تولید داخل نشدنی و اگر هم تا حدی انجام شود به بهای گزاف مصرف منابع حیاتی و تعمیق گودالهای فرونشست در کشور است.

اصلاح و بهبود وضعیت کشاورزی برای ادامه حیات کشور اساسی است. کاری که اگر حتی از یک یا دو دهه گذشته (که کارشناسان بارها و بارها نسبت به آن تذکر دادند و شنیده نشد) انجام می‌شد؛ قطعا اقتصاد کشور امروز با نگرانی های کمتری روبرو بود.

©@RuralWomenIssues

Comments

Be the first to add a comment