«شیطان» شهریارِ ماده نیست؛ شیطان، تکبرِ روح است، ایمانِ بدون لبخند است؛ حقیقتی است که «شک» هیچ‌گاه گریبانش را نمی‌گیرد.

شیطان اخموست چون می‌داند به کجا می‌رود. دجال می‌تواند از خود «تقوا» زاده شود، از فرط عشق به خدا یا حقیقت، درست همان‌طور که مرتد از قدیس می‌زاید و جن‌زده از پیشگو.

از انبیای دروغگو بترس آدِسو، و از آنهایی که حاضرند در راه «حقیقت» بمیرند، چون بنا به قاعده خیلی‌های دیگر را همراه خود و گاه به جای خود به کشتن می‌دهند.

احتمالأ مأموریت کسانی که به بشر عشق می‌ورزند، خنداندن مردم با حقیقت است، و واداشتن حقیقت به خنده. چون یگانه حقیقت، آموختن نحوه رهایی از «تعصب دیوانه‌وار» به حقیقت است.






( آنک نام گل | نویسنده: اومبرتو اکو | ترجمه: رضا علیزاده، انتشارات روزنه )
@Renaissancetranslate