👆✳️ مدل اولویت های شغلی
✅ این مدل واقعاً یکی از مدل‌های محبوب است و به‌طور واضح محرک‌ها و عوامل کلیدی در مراحل مختلف شغلی را تشریح می‌کند. این مدل همچنین بر سرعت تأکید دارد و به هیچ وجه کاهش سرعت را توصیه نمی‌کند؛ بلکه شامل ارزیابی مستمر مراحل شغلی و نیازهای مربوط به آن در هر زمان است.
1. مدل توسعه حرفه‌ای سوپر (Super’s Career Development Theory)
توسعه‌دهنده: دونالد سوپر
ویژگی‌ها:
این مدل بر مراحل زندگی شغلی تاکید دارد و پنج مرحله اصلی برای پیشرفت شغلی معرفی می‌کند:
رشد (Growth): شکل‌گیری علایق و ارزش‌های شغلی (تا 14 سالگی).
اکتشاف (Exploration): بررسی گزینه‌های شغلی (15 تا 24 سالگی).
ایجاد (Establishment): تثبیت شغل و پیشرفت حرفه‌ای (25 تا 44 سالگی).
نگهداری (Maintenance): حفظ جایگاه و تعادل (45 تا 64 سالگی).
کاهش فعالیت (Decline): کاهش تعهدات و آمادگی برای بازنشستگی (65 سالگی به بالا).
کاربرد جهانی: این مدل یکی از محبوب‌ترین چارچوب‌ها برای مشاوره شغلی در دنیا است.
2. مدل Schein’s Career Anchors (لنگرهای شغلی شاین)
توسعه‌دهنده: ادوارد شاین
ویژگی‌ها:
این مدل نشان می‌دهد که افراد دارای اولویت‌های درونی و "لنگرهای" مشخصی هستند که مسیر شغلی آن‌ها را تعیین می‌کند.
۸ لنگر شغلی شامل:
شایستگی فنی یا کارکردی
شایستگی مدیریتی عمومی
استقلال و آزادی
امنیت و ثبات
خلاقیت کارآفرینی
تعهد به خدمت و ارزش‌ها
چالش محض
سبک زندگی
کاربرد جهانی: در تحلیل انگیزه‌های شغلی و طراحی مسیر شغلی کاربرد گسترده‌ای دارد.
🔺کدام مدل در دنیا مرسوم‌تر است؟
مدل سوپر (Super’s Career Development Theory) یکی از جامع‌ترین و پرکاربردترین مدل‌ها برای درک مسیرهای شغلی است، زیرا جنبه‌های روان‌شناختی و محیطی را به خوبی پوشش می‌دهد.
مدل لنگرهای شغلی شاین نیز برای افرادی که می‌خواهند اولویت‌های درونی خود را بهتر بشناسند بسیار مفید است.
در دنیای مدرن، مدل مسیر شغلی Boundaryless محبوبیت بالایی دارد زیرا با ماهیت پویای بازار کار و تغییر شغل‌های مکرر سازگار است.
3. مدل مسیر شغلی Boundaryless Career Model
دلیل محبوبیت:
این مدل به دلیل ماهیت پویای خود، در استارتاپ‌ها و صنایع خلاق (مانند فناوری اطلاعات، دیجیتال مارکتینگ و تولید محتوا) در ایران کاربرد دارد.
مناسب برای جوانانی که به دنبال انعطاف‌پذیری و کسب تجربه در صنایع مختلف هستند.
همچنین برای کسانی که به دلیل محدودیت‌های بازار کار مجبور به تغییر شغل یا صنعت هستند، مفید است.
4. مدل مسیر شغلی مارپیچی (Spiral Career Path)
دلیل محبوبیت:
این مدل در ایران برای افرادی که در سازمان‌های بزرگ و صنایع دولتی کار می‌کنند و می‌خواهند در موقعیت‌های مدیریتی یا تخصصی مختلف تجربه کسب کنند، مناسب است.
برای کارکنانی که به دنبال پیشرفت در مسیرهای چندگانه شغلی در یک حوزه خاص هستند (مانند پزشکان یا مهندسان) نیز مفید است.
5. مدل‌های بومی
در برخی موارد، سازمان‌ها در ایران از ترکیب مدل‌های جهانی با چارچوب‌های بومی استفاده می‌کنند.
برای مثال، در صنایع دولتی یا شرکت‌های بزرگ، برنامه‌های مسیر شغلی بر اساس سلسله‌مراتب و پایداری شغلی طراحی می‌شود.
طرح طبقه‌بندی مشاغل در سازمان‌ها و شرکت‌های ایرانی نیز نمونه‌ای از این رویکرد بومی‌شده است که در هماهنگی با نیازها و فرهنگ کار در ایران عمل می‌کند.
🔺عوامل تاثیرگذار بر انتخاب مدل در ایران:
ساختار بازار کار:
با توجه به محدودیت‌های فرصت‌های شغلی، بسیاری از افراد در ایران مجبورند مسیر شغلی خود را با شرایط موجود تنظیم کنند.
تمرکز بر ثبات شغلی:
در ایران، امنیت شغلی یکی از مهم‌ترین عوامل است، به همین دلیل مدل‌هایی مانند مدل سوپر که بر مراحل ثابت و تدریجی تاکید دارند، محبوب‌تر هستند.
محیط سازمانی:
سازمان‌های بزرگ‌تر، مانند صنایع نفت و گاز یا هلدینگ‌های تولیدی، اغلب از مدل‌های سنتی مانند مدل سوپر و لنگرهای شغلی شاین استفاده می‌کنند.
در مقابل، شرکت‌های کوچک‌تر و استارتاپ‌ها مدل‌های مدرن‌تر مانند Boundaryless Career را ترجیح می‌دهند.
https://t.me/ExecutiveManagement
✅ این مدل واقعاً یکی از مدل‌های محبوب است و به‌طور واضح محرک‌ها و عوامل کلیدی در مراحل مختلف شغلی را تشریح می‌کند. این مدل همچنین بر سرعت تأکید دارد و به هیچ وجه کاهش سرعت را توصیه نمی‌کند؛ بلکه شامل ارزیابی مستمر مراحل شغلی و نیازهای مربوط به آن در هر زمان است.
1. مدل توسعه حرفه‌ای سوپر (Super’s Career Development Theory)
توسعه‌دهنده: دونالد سوپر
ویژگی‌ها:
این مدل بر مراحل زندگی شغلی تاکید دارد و پنج مرحله اصلی برای پیشرفت شغلی معرفی می‌کند:
رشد (Growth): شکل‌گیری علایق و ارزش‌های شغلی (تا 14 سالگی).
اکتشاف (Exploration): بررسی گزینه‌های شغلی (15 تا 24 سالگی).
ایجاد (Establishment): تثبیت شغل و پیشرفت حرفه‌ای (25 تا 44 سالگی).
نگهداری (Maintenance): حفظ جایگاه و تعادل (45 تا 64 سالگی).
کاهش فعالیت (Decline): کاهش تعهدات و آمادگی برای بازنشستگی (65 سالگی به بالا).
کاربرد جهانی: این مدل یکی از محبوب‌ترین چارچوب‌ها برای مشاوره شغلی در دنیا است.
2. مدل Schein’s Career Anchors (لنگرهای شغلی شاین)
توسعه‌دهنده: ادوارد شاین
ویژگی‌ها:
این مدل نشان می‌دهد که افراد دارای اولویت‌های درونی و "لنگرهای" مشخصی هستند که مسیر شغلی آن‌ها را تعیین می‌کند.
۸ لنگر شغلی شامل:
شایستگی فنی یا کارکردی
شایستگی مدیریتی عمومی
استقلال و آزادی
امنیت و ثبات
خلاقیت کارآفرینی
تعهد به خدمت و ارزش‌ها
چالش محض
سبک زندگی
کاربرد جهانی: در تحلیل انگیزه‌های شغلی و طراحی مسیر شغلی کاربرد گسترده‌ای دارد.
🔺کدام مدل در دنیا مرسوم‌تر است؟
مدل سوپر (Super’s Career Development Theory) یکی از جامع‌ترین و پرکاربردترین مدل‌ها برای درک مسیرهای شغلی است، زیرا جنبه‌های روان‌شناختی و محیطی را به خوبی پوشش می‌دهد.
مدل لنگرهای شغلی شاین نیز برای افرادی که می‌خواهند اولویت‌های درونی خود را بهتر بشناسند بسیار مفید است.
در دنیای مدرن، مدل مسیر شغلی Boundaryless محبوبیت بالایی دارد زیرا با ماهیت پویای بازار کار و تغییر شغل‌های مکرر سازگار است.
3. مدل مسیر شغلی Boundaryless Career Model
دلیل محبوبیت:
این مدل به دلیل ماهیت پویای خود، در استارتاپ‌ها و صنایع خلاق (مانند فناوری اطلاعات، دیجیتال مارکتینگ و تولید محتوا) در ایران کاربرد دارد.
مناسب برای جوانانی که به دنبال انعطاف‌پذیری و کسب تجربه در صنایع مختلف هستند.
همچنین برای کسانی که به دلیل محدودیت‌های بازار کار مجبور به تغییر شغل یا صنعت هستند، مفید است.
4. مدل مسیر شغلی مارپیچی (Spiral Career Path)
دلیل محبوبیت:
این مدل در ایران برای افرادی که در سازمان‌های بزرگ و صنایع دولتی کار می‌کنند و می‌خواهند در موقعیت‌های مدیریتی یا تخصصی مختلف تجربه کسب کنند، مناسب است.
برای کارکنانی که به دنبال پیشرفت در مسیرهای چندگانه شغلی در یک حوزه خاص هستند (مانند پزشکان یا مهندسان) نیز مفید است.
5. مدل‌های بومی
در برخی موارد، سازمان‌ها در ایران از ترکیب مدل‌های جهانی با چارچوب‌های بومی استفاده می‌کنند.
برای مثال، در صنایع دولتی یا شرکت‌های بزرگ، برنامه‌های مسیر شغلی بر اساس سلسله‌مراتب و پایداری شغلی طراحی می‌شود.
طرح طبقه‌بندی مشاغل در سازمان‌ها و شرکت‌های ایرانی نیز نمونه‌ای از این رویکرد بومی‌شده است که در هماهنگی با نیازها و فرهنگ کار در ایران عمل می‌کند.
🔺عوامل تاثیرگذار بر انتخاب مدل در ایران:
ساختار بازار کار:
با توجه به محدودیت‌های فرصت‌های شغلی، بسیاری از افراد در ایران مجبورند مسیر شغلی خود را با شرایط موجود تنظیم کنند.
تمرکز بر ثبات شغلی:
در ایران، امنیت شغلی یکی از مهم‌ترین عوامل است، به همین دلیل مدل‌هایی مانند مدل سوپر که بر مراحل ثابت و تدریجی تاکید دارند، محبوب‌تر هستند.
محیط سازمانی:
سازمان‌های بزرگ‌تر، مانند صنایع نفت و گاز یا هلدینگ‌های تولیدی، اغلب از مدل‌های سنتی مانند مدل سوپر و لنگرهای شغلی شاین استفاده می‌کنند.
در مقابل، شرکت‌های کوچک‌تر و استارتاپ‌ها مدل‌های مدرن‌تر مانند Boundaryless Career را ترجیح می‌دهند.
https://t.me/ExecutiveManagement
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment