✳️ مرگ در شاهنامه
❇️ مرگ کِرامند(مهم) ترین چالش از نخستین سال های آفرینش بوده است. آدم نمی توانست بپذیرد و اکنون نیز به دشواری می پذیرد که آدمی را مرده یابد در هنگامی که چند روز یا چند تسوک(ساعت) پیش زنده بوده، سخن می گفته، اندیشه و برنامه ها و آرزوهایی داشته.
⬅️ پرسش های بشر درباره مرگ همواره بی پاسخ مانده یا پاسخ هایی به درد نخور یا نابخردانه گرفته است.
◀️ یکی از بهترین پرسش ها و پاسخ ها درباره مرگ در شاهنامه فردوسی و استاد سخن آمده است.
فردوسی فرزانه در پدیدار رهایی داستان《رستم و سهراب》درباره مرگ (مرگ جوان) ابیاتی دارد که برابر با ده ها نسک فلسفی است.
نخست نگاره هراسناکی از مرگ یک جوان می سازد ...
《اگر تندبادی برآید ز کنج
به خاک افگند نارسیده ترنج،》
◀️ ترنج نارسیده به خاک افتاده، از تندباد روزگار، نخستین پرسش نمودار می شود، مرگ را
《ستمکاره خوانیمش ار دادگر؟
هنرمند دانیمش ار بیهنر؟》
◀️ مرگ داد است یا بیداد ؟؟؟
پرسشی که بشر تاکنون پاسخی برای آن نیافته است، از این پس نیز نخواهد توانست، مرگ رازآلوده و سر به مُهر و مبهم خواهد ماند، هنگامی که می آید هر کسی را می خواهد می برد، نه توان ایستادن در برابرش هست و نه امکان گفتگو و درنگ و داد و ستد، افزون بر این مرگ اندازه ای برای《دادگری یا بیداد》خود ندارد، نمی خواهد داشته باشد، فراتر از همه این اندازه ها و مرزبندی های بشری است،《داد و بیداد چالش آدمی است》، در اندازه پیوند آدمی چم(معنی) دارد نه بیش از آن، اما پرسش همچنان پابرجاست ...
《اگر مرگ دادست بیداد چیست؟
ز داد این همه بانگ و فریاد چیست؟》
◀️ نمی دانیم، تنها چیزی که می دانیم همین است که نمی دانیم. فردوسی فرزانه در اندام فرزانه ای دانا و جهان شناس این نادانی را به زبان می آورد ....
《از این راز جان تو آگاه نیست
بدین پرده اندر ترا راه نیست》
◀️ فردوسی فرزانه بر پایه اندیشه ایرانی که در اوستا و سایر متون پهلوی آمده میگوید ...
《همه تا در آز رفته فراز
به کس بر نشد این در راز باز》
◀️ #آز در این بیت چمِ کلیدی دارد، #آز بدترین #دیو در شاهنامه است، در اینجا آز به چم نیاد(طبیعت) بشری است، به چم(یعنی)همه تا اندازه توان نیاد بشری خود توانسته اند به مرگ بیندیشند، ولی چون نیاد بشری اندک و کم است و نمی تواند راز مرگ را بگشاید بشر نتوانسته است گامی درخور بردارد.
《برین کار یزدان ترا راز نیست
اگر جانت با دیو انباز نیست》
◀️ در نهایت به یک راهکار آشکار و ساده می رسیم، راه کاری که از فزونی تکرار و سادگی بی ارزش می نماید ولی نیست.
《به گیتی در آن کوش چون بگذری
سرانجام نیکی بر خود بری》
◀️ باید چنان زندگی کرد که هنگام مرگ توشه ای ارزنده در انبان باشد.
《همین، راز مرگ در زندگی است.》
زندگی روزمره، تنها این بخش از داستان پیچیده مرگ به انسان پیوند دار است.
《برفتن مگر بهتر آیدش جای
چو آرام یابد به دیگر سرای》
◀️ مرگ در شاهنامه بخشی از زندگی است.
@molavi_asar_o_afkar@ferdosesokhan