از دست دادن موضوعیت علم اقتصاد در یک جامعه جمع گرایانه ، موسی غنی نژاد
قسمت
1⃣لاينل رابینز در کتاب معروف خود، رساله ای درباره ماهیت و معنی علم اقتصاد، این تعریف تحلیلی از علم اقتصاد را به این صورت تدوین کرده است:
اقتصاد علمی است که رفتار انسانی را از جهت رابطه بین هدف ها و وسایل کمیاب که موارد استفاده گوناگون و جایگزین مطالعه می کند.
انعکاس تعریف رابینز را در اغلب کتاب های اقتصادی پس از وی به وضوح می توان مشاهده کرد. امروزه کمتر کتاب اقتصادی می توان سراغ گرفت که از چگونگی تخصیص (مطلوب) منابع کمیاب، به عنوان موضوع اصلی علم اقتصاد، صحبت نکند. اگر چه تخصیص مطلوب منابع، به تعبیری در واقع بیان دقیق تر همان نظریه همسویی منافع و استعاره دست نامریی آدام اسمیت است، اما باید اذعان داشت که به دنبال گسترش و دقیق تر شدن تحلیل های مارژینال، اواخر قرن نوزدهم، بود که پایه های محکمی برای ارائه چنین تعریف تحلیلی وصوری از علم اقتصاد فراهم آمد. .
رابینز به پیروی از هانس مایر بین مسائل فنی (تکنیکی) و اقتصادی تفکیک قائل می شود؛ مسائل فنی وقتی پدید می آید که یک هدف و وسایل متعدد وجود داشته باشد، در حالی که مسائل اقتصادی ناظر بر هدف ها و وسائل متعدد هستند.. او تاکید می کند که اصل اساسی تحلیل اقتصادی این اندیشه است که مسائل اقتصادی به معنای خاص خود زمانی به وجود می آیند که تحقق مجموعه ای از هدفها مستلزم چشم پوشیدن از هدف های دیگر است. با توجه به این تعریف و تمایز می توان گفت که مسائل فنی در هر جامعه ای مضر است، اما مسائل اقتصادی تنها زمانی به وجود می آید که جامعه از تصمیم واحدی برخوردار نباشد، یعنی اعضای جامعه، افرادی دارای هدف های متعدد باشند. بدین ترتیب، در یک جامعه جمع گرایانه، علم اقتصاد موضوع خود را تا حد زیادی از دست می دهد. رابینز می نویسد: «آنجا که ابتکار مستقل روابط اجتماعی برای فرد مجاز می گردد، تحلیل اقتصادی تمام معنای خود را پیدا می کند.»
تعدد هدف ها به معنای تعدد تصمیم گیرندگان مستقل از هم، یا به بیان دیگر، افراد آزاد و مستقل است .در یک اقتصاد دولتی سوسیالیستی که برنامه ریز وظیفه تعیین هدف های اساسی تولیدی را به عهده می گیرد، یعنی هدف توسط یک مرجع تعیین می شود و تعدد هدفها وجود ندارد، مسئله صرفا جنبه فنی به خود می گیرد. بی دلیل نیست که در چنین جوامعی، اقتصاددان بیشتر متمایل به مهندسی اجتماعی می گردد و جستجوی روش های مدیریت کارآمد منابع کمیاب به جای تحلیل های اقتصادی می نشیند.
@austrianschool⏪⏪⏪