✳️ پاسخ شش کارشناس اقتصادی به یک سوال: آیا اقتصاد ایران از بحران فاصله گرفته است؟
۱- محمدمهدی بهکیش
۲- موسی غنی‌نژاد
۳- مسعود نیلی
۴- احمد دوست‌حسینی
۵-محسن جلال‌پور
۶- علی میرزاخانی
✅ اقتصاد ایران این روزها آرام‌تر از وضعیتی است که تحلیلگران در آغاز سال پیش‌بینی می‌کردند. برخی معتقد بودند تورم به بالاترین حد ثبت‌شده خواهد رسید، برخی می‌گفتند ایران عنقریب در همان تله‌ای میافتد که ونزوئلا افتاد و برخی پیش‌بینی‌ها حاکی از آن بود که نرخ ارز جهش بی‌سابقه‌ای خواهد داشت. از سوی دیگر، هیچ‌کس انتظار نداشت واکنش بازارها به تنش‌های خلیج فارس و اتفاقات دلهره‌آوری نظیر انفجار کشتی‌های تجاری در فجیره، شلیک به پهپاد آمریکایی، توقیف نفتکش انگلیسی و... این‌قدر آرام باشد. هرچه هست به نظر می‌رسد اقتصاد ایران دیگر عجله گذشته را برای نزدیک شدن به بحران ندارد. راز آرامش این روزها چیست؟ اقتصاددانان دراین‌باره به پرسش ویژه‌نامه "دنیای اقتصاد" چنین پاسخ داده‌اند:
1⃣ محمدمهدی بهکیش: سیاست‌های اقتصادی دولت تا حدودی فرهیخته‌تر از قبل شده و هیجان کمتری ایجاد کرده. پیش از این، بعضی اوقات نحوه ورود دولت به بازار تحریک‌کننده و تزریق‌کننده هیجان بود، اما در این شش ماه در نحوه نظارت بر بازار و کنترل سیاست‌های پولی آرامش حکم‌فرما شده است. طی چندماه اخیر جو آمریکا نسبت به ایران آرام شده و از شدت حملات کاسته شده است. این مجموعه عوامل و برخی عوامل دیگر، هیجان را تاحدودی از بازار ارز گرفت و به عرضه و تقاضا و عوامل طبیعی بازار اجازه داد کار خود را دنبال کنند.
2⃣موسی غنی‌نژاد: آیا واقعا ثبات در اقتصاد ایران مشاهده می‌شود؟ فکر نمی‌کنم چنین اتفاقی رخ داده باشد. آنچه با عنوان ثبات نسبی از آن یاد می‌کنید، فقط مربوط به نرخ ارز است. باید دید در سایر شاخص‌ها وضعیت چطور است. بعنوان نمونه، آیا تورم واقعا کنترل شده است؟ به نظر من، تورم همچنان وجود دارد، فقط آهنگ آن کمی کند شده که چندان معنادار نیست. این نکته را هم نباید فراموش کرد که بازار ارز در ماه‌های گذشته به‌شدت محدود شده و در نتیجه این محدودیت، شما نمی‌توانید به‌راحتی ارز بخرید. محدودیت‌هایی که از جهات مختلف بر بازار ارز تحمیل شده، سیاستگذاری ارزی یا پولی نیست، بلکه سیاست پلیسی است و سیاست پلیسی فقط در کوتاه‌مدت جواب می‌دهد و آرامش ایجاد می‌کند.
3⃣ مسعود نیلی: اگر تجربه سال‌های۹۶ و۹۷ را بررسی کنیم، می‌بینیم که سقف نرخ ارز در سال۹۷ نسبت به نرخی که قبل از این بحران وجود داشت، بیش از چهار برابر شده است. این اتفاق برای اولین بار در اقتصاد ایران رخ داده که نرخ ارز نسبت به مقدار متناظر با PPP یا "برابری قدرت خرید" overshoot کرده و به بیش از دو برابر آن رسیده و در این فاصله زیاد، نسبتا ماندگار شده است.
4⃣ احمد دوست‌حسینی: در ماه‌های گذشته تصور مردم از سطح تنش‌های بین‌المللی به‌تدریج تعدیل شده است. قبلا این دغدغه وجود داشت که ممکن است جنگ شود و این ضرورت احساس می‌شد که مقامات کشور چندین‌بار به مردم اعلام کنند "جنگ نمی‌شود". احساس تنش خارجی در مردم کمتر شده و به همین میزان بر آرامش اقتصاد اثر گذاشته است.
5⃣ محسن جلال‌پور: نیمه اول سال۹۸ پیش‌بینی‌ناپذیرترین دوره اقتصادی سال‌های اخیر بود. نیمه نااطمینانی‌ها بود. همه سردرگم بودیم و تقریبا نفهمیدیم چه بر سر متغیرهای اقتصادی آمد. این نااطمینانی سبب شد فعالان اقتصادی در حالت بلاتکلیفی قرار گیرند؛ بنابراین، امکان تصمیم‌گیری جدید از آنها سلب شد. توقف تصمیم‌گیری در اقتصاد یعنی توقف سرمایه‌گذاری جدید و این برای اقتصاد ایران قطعا خبر خوبی نیست. در حال حاضر، اقتصاد به یک آرامش نسبی رسیده؛ اما نمی‌دانم اسمش را می‌شود ثبات گذاشت یا نه. اما قطعا هرچه هست، حاصل کارهای کرده و سیاستگذاری دولت نیست. سمت تقاضا در تنگنا قرار دارد و سمت عرضه نیز در مضیقه قرار گرفته است.
6⃣ علی میرزاخانی: اقتصاد ایران در سال۹۷ یکی از سنگین‌ترین شوک‌های تاریخی خود را پشت سر گذاشت. پس از آن شوک بزرگ، ما در دوره‌ای قرار داریم که آرامش نسبی در اقتصاد ما حاکم شده است. دولت یک دوره چهارساله منتهی به سال۹۶ را در بی‌عملی مطلق گذراند و هشدار داده بودیم که این بی‌عملی اثر خود را بر اقتصاد خواهد گذاشت. سال۹۷ ما آثار بی‌عملی دولت را دیدیم. دولت همان زمان که با جهش نرخ ارز و تورم مواجه شد، بلافاصله بی‌عملی را کنار گذاشت و وارد بدعملی شد. یعنی در مواجهه با شوک‌های اقتصادی سال۹۷، بدترین واکنش ممکن را انجام داد. بعد از چهار تا پنج ماه دولت متوجه سیاست‌های اشتباه خود شد. اما در این مدت منابع بسیار زیادی تلف شد. دولت بدعملی را کنار گذاشت و دوباره وارد فاز بی‌عملی شد. البته این بار بی‌عملی نتیجه مثبتی داشته است.
۱- محمدمهدی بهکیش
۲- موسی غنی‌نژاد
۳- مسعود نیلی
۴- احمد دوست‌حسینی
۵-محسن جلال‌پور
۶- علی میرزاخانی
✅ اقتصاد ایران این روزها آرام‌تر از وضعیتی است که تحلیلگران در آغاز سال پیش‌بینی می‌کردند. برخی معتقد بودند تورم به بالاترین حد ثبت‌شده خواهد رسید، برخی می‌گفتند ایران عنقریب در همان تله‌ای میافتد که ونزوئلا افتاد و برخی پیش‌بینی‌ها حاکی از آن بود که نرخ ارز جهش بی‌سابقه‌ای خواهد داشت. از سوی دیگر، هیچ‌کس انتظار نداشت واکنش بازارها به تنش‌های خلیج فارس و اتفاقات دلهره‌آوری نظیر انفجار کشتی‌های تجاری در فجیره، شلیک به پهپاد آمریکایی، توقیف نفتکش انگلیسی و... این‌قدر آرام باشد. هرچه هست به نظر می‌رسد اقتصاد ایران دیگر عجله گذشته را برای نزدیک شدن به بحران ندارد. راز آرامش این روزها چیست؟ اقتصاددانان دراین‌باره به پرسش ویژه‌نامه "دنیای اقتصاد" چنین پاسخ داده‌اند:
1⃣ محمدمهدی بهکیش: سیاست‌های اقتصادی دولت تا حدودی فرهیخته‌تر از قبل شده و هیجان کمتری ایجاد کرده. پیش از این، بعضی اوقات نحوه ورود دولت به بازار تحریک‌کننده و تزریق‌کننده هیجان بود، اما در این شش ماه در نحوه نظارت بر بازار و کنترل سیاست‌های پولی آرامش حکم‌فرما شده است. طی چندماه اخیر جو آمریکا نسبت به ایران آرام شده و از شدت حملات کاسته شده است. این مجموعه عوامل و برخی عوامل دیگر، هیجان را تاحدودی از بازار ارز گرفت و به عرضه و تقاضا و عوامل طبیعی بازار اجازه داد کار خود را دنبال کنند.
2⃣موسی غنی‌نژاد: آیا واقعا ثبات در اقتصاد ایران مشاهده می‌شود؟ فکر نمی‌کنم چنین اتفاقی رخ داده باشد. آنچه با عنوان ثبات نسبی از آن یاد می‌کنید، فقط مربوط به نرخ ارز است. باید دید در سایر شاخص‌ها وضعیت چطور است. بعنوان نمونه، آیا تورم واقعا کنترل شده است؟ به نظر من، تورم همچنان وجود دارد، فقط آهنگ آن کمی کند شده که چندان معنادار نیست. این نکته را هم نباید فراموش کرد که بازار ارز در ماه‌های گذشته به‌شدت محدود شده و در نتیجه این محدودیت، شما نمی‌توانید به‌راحتی ارز بخرید. محدودیت‌هایی که از جهات مختلف بر بازار ارز تحمیل شده، سیاستگذاری ارزی یا پولی نیست، بلکه سیاست پلیسی است و سیاست پلیسی فقط در کوتاه‌مدت جواب می‌دهد و آرامش ایجاد می‌کند.
3⃣ مسعود نیلی: اگر تجربه سال‌های۹۶ و۹۷ را بررسی کنیم، می‌بینیم که سقف نرخ ارز در سال۹۷ نسبت به نرخی که قبل از این بحران وجود داشت، بیش از چهار برابر شده است. این اتفاق برای اولین بار در اقتصاد ایران رخ داده که نرخ ارز نسبت به مقدار متناظر با PPP یا "برابری قدرت خرید" overshoot کرده و به بیش از دو برابر آن رسیده و در این فاصله زیاد، نسبتا ماندگار شده است.
4⃣ احمد دوست‌حسینی: در ماه‌های گذشته تصور مردم از سطح تنش‌های بین‌المللی به‌تدریج تعدیل شده است. قبلا این دغدغه وجود داشت که ممکن است جنگ شود و این ضرورت احساس می‌شد که مقامات کشور چندین‌بار به مردم اعلام کنند "جنگ نمی‌شود". احساس تنش خارجی در مردم کمتر شده و به همین میزان بر آرامش اقتصاد اثر گذاشته است.
5⃣ محسن جلال‌پور: نیمه اول سال۹۸ پیش‌بینی‌ناپذیرترین دوره اقتصادی سال‌های اخیر بود. نیمه نااطمینانی‌ها بود. همه سردرگم بودیم و تقریبا نفهمیدیم چه بر سر متغیرهای اقتصادی آمد. این نااطمینانی سبب شد فعالان اقتصادی در حالت بلاتکلیفی قرار گیرند؛ بنابراین، امکان تصمیم‌گیری جدید از آنها سلب شد. توقف تصمیم‌گیری در اقتصاد یعنی توقف سرمایه‌گذاری جدید و این برای اقتصاد ایران قطعا خبر خوبی نیست. در حال حاضر، اقتصاد به یک آرامش نسبی رسیده؛ اما نمی‌دانم اسمش را می‌شود ثبات گذاشت یا نه. اما قطعا هرچه هست، حاصل کارهای کرده و سیاستگذاری دولت نیست. سمت تقاضا در تنگنا قرار دارد و سمت عرضه نیز در مضیقه قرار گرفته است.
6⃣ علی میرزاخانی: اقتصاد ایران در سال۹۷ یکی از سنگین‌ترین شوک‌های تاریخی خود را پشت سر گذاشت. پس از آن شوک بزرگ، ما در دوره‌ای قرار داریم که آرامش نسبی در اقتصاد ما حاکم شده است. دولت یک دوره چهارساله منتهی به سال۹۶ را در بی‌عملی مطلق گذراند و هشدار داده بودیم که این بی‌عملی اثر خود را بر اقتصاد خواهد گذاشت. سال۹۷ ما آثار بی‌عملی دولت را دیدیم. دولت همان زمان که با جهش نرخ ارز و تورم مواجه شد، بلافاصله بی‌عملی را کنار گذاشت و وارد بدعملی شد. یعنی در مواجهه با شوک‌های اقتصادی سال۹۷، بدترین واکنش ممکن را انجام داد. بعد از چهار تا پنج ماه دولت متوجه سیاست‌های اشتباه خود شد. اما در این مدت منابع بسیار زیادی تلف شد. دولت بدعملی را کنار گذاشت و دوباره وارد فاز بی‌عملی شد. البته این بار بی‌عملی نتیجه مثبتی داشته است.
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment