. جیمز جویس، نویسندهای مهاجر بود. او بعد از مرگ مادرش در ایرلند هیچگاه به کشوری که در آن متولد شده بود بازنگشت. اما همیشه درباره ایرلندیها مینوشت و آنها را بهتر از هر کسی در تاریخشان میشناخت. کشوری که آن را قبرستانی از مردگانی میدانست در زیر لایه و آواری از سنت و دین. او بیشتر از هر چیزی زشتی مردم کشورش را به رویشان میاورد و متنهایش را آیینه روبروی ایرلندیها میدانست تا با خود کریهشان مواجه شوند( به خصوص در دوبلینیها) کار هنرمند مگر غیر از این است؟ در پورتره مرد هنرمند در جوانی سیمای کودکی تا بزرگسالی خود را در میان ایرلندیها به تصویر میکشد و آنچه از ضمیر خود و زشتیهای خود میداند ازادانه بیان میکند و از سرزنش نمیهراسد.او مردم ایرلند را کشیش زدگانی میداند که خدایشان به آنها غضب کرده و هر چه کشیدهاند از همین بندگیشان به شاه و آسمان است.... وطن هیچ معنا و مفهومی برای نویسنده و هنرمند ندارد. هر نویسنده ساکن همان ذهن و قلبی است که اثرش را میخواند. برای من که از جایی و تاریخی که در ان متولد شدهام بیزارم درک جویس برایم آسانتر است تا یک آمریکایی یا آلمانی وطنپرست. هر نویسنده کودک حرامزادهای است که نه زمین و نه تاریخ که متعلق به خانوادهاش هم نیست. هبوطی سقوط کرده روی زمین. شروع رمان بینظیر پورتره مرد هنرمند... کودکی را تصویر میکند به نام توکو که گاو ماغ کشی( موکو) را میبیند. توکو کودکی جویس و هر نویسندهای از تبار اوست. پرندهای با آوای غمگین( کوکو یا فاخته به فارسی) پرندهای که تنها پرواز میکند از همنوعانش بیزار است و از همه مهمتر اینکه تخمش را در آشیان پرندگان دیگر میگذارد. توکو هیچگاه متعلق به خانواده و جایی که در آن زیسته و متولد شده نیست. او مثل هر نویسندهای در هر جایی یک نظارهگر است یک توریست، غریبهای که نه نام دارد، نه پدری، نه وطنی و نه زیستگاهی دایمی. نویسندگان و اهل قلم در این سرزمین سنتزده و پرآشوب و پر از ریا و دروغ از ایرلند و دوبلینیتباران بیجا و بیکسترند. اما گناهکارترین مردماند؛ نه تنها خانه و خانواده و نزدیکان او را سرزنش میکنند که چهل سال پس از آشوب و اغما نیز، هر گاوگند چاله دهانی از راه میرسد نویسندگان و روشنفکران را مظنون همیشگی میداند زیرا که این اهالی بیوطن و قلماند که سیاهی درون این مردم را به ایشان نمایاندهاند و نفرت این مردم از عریانکنندگانشان تا ابد پایدار میماند. #مهدی_فاتحی