چین در حال انجام چه کاریست؟
قرارداد ۲۵ساله با چین را چگونه باید فهمید؟
«ویژوال کاپیتالیست» در گزارشی به این پرداخت که چین چگونه مگاپروژهها را در جهان برای خود برمیدارد -با دو نمونهی مشخص، پاکستان و اتیوپی- و بهواسطهی بانکهایش، کشورها را وامدار خود میکند. در جریانِ بازپرداختِ سرمایهگذاریهای سنگینی که چینیها کردهاند، آنها شانسِ در اختیار گرفتنِ بیشازپیشِ پروژهها و منطقههای کشور مقصد را پیدا میکنند. یک نقلقول در این حوزه وجود دارد: «برای زیر سلطه گرفتنِ یک کشور، راه یا استفاده از شمشیر است یا بدهکار کردنش. چین حالت دوم را انتخاب کرده». یک نمونهاش، بنا به گزارشِ «اِپوک تایمز»، بندر «هامبانتوتا» در سریلانکاست که پس از تأمین مالی چین و ناتوانی دولت سریلانکا در پرداخت بدهیها، عملاً تا ۹۹سال کاملاً در اختیار چین قرار گرفته و به حوزهی نفوذ چین پیوسته است. با توجه به قرارداد جدیدِ جمهوریاسلامی با چین، در صورتِ تداومِ بیتضمینماندنِ چند و چونِ آوردههای اقتصاد ایران، چنین وضعیتی در بلندمدت برای بندرها و منطقههای صنعتی ایران پیشبینیپذیر است.
چین بهویژه روی آفریقا برنامهریزی کرده است؛ اینکه در توسعهی بلندمدتِ این قاره، جایگاه تعیینکننده و غیرقابلحذف بیابد. از تامینمالیِ کمپانی نفتی در آنگولا تا وام بانکهای چینی به پروژهی راهآهن آدیسآبابا-جیبوتی. جیبوتی از بدهکارترین کشورها به چین شده و بخش مهمی از توسعهی حملونقل در اتیوپی هم بهدستِ این استعمارگر جدید افتاده. چهبسا، چشمانداز مشابهی برای ایران تدارک دیده شده و توسعهی کشور ما را همردیفِ ضعیفترین کشورها قرار داده؛ مایی که نزدیک به صد سال است که حملونقل ریلی داریم و در دههی ۶۰میلادی، الگوی توسعه در جهانسوم بودیم. دقت کنید که هند، روسیه، کرهجنوبی و کشورهای توسعهیافته، مگاپروژههایشان را چندان بهدست چین ندادهاند.
پاکستان، در شمارِ کشورهاییست که راه چین را کامل باز کرده. کشوری که مدعیِ علاقه به حیثیت مسلمانان جهان است و حتی ارمنستان را از این سبب از نظر حقوقی به رسمیت نمیشناسد، وقتی به نسلکشی مسلمانان تُرکتبار اویغور در سینکیانگ چین میرسد، ناگهان ساکت و موشصفت میشود؛ دلیلش هم مشخص.
حتی قیاسِ قرارداد ۲۵ساله با چین با قرارداد ۱۹۱۹ یا عهدنامههای جنگ با روس درست نیست. منطق آنها دستِکم قابلفهم بود.
✅ @karkhone