اعتراض کشاورزان و جامعه مدنی ایتالیا به مقررات جدید اتحادیه اروپا درباره «ارگانیسمهای تراریخته جدید»۱. زمینه و تغییر قانونی
پارلمان اروپا در ۱۷ ژوئن ۲۰۲۶ در استراسبورگ بهطور قطعی مقررات مربوط به «فناوریهای نوین ژنومی» (NGT) را تصویب کرد. این مقررات که دو سال دیگر لازمالاجرا خواهد شد، هم شامل گیاهان تولیدشده در اتحادیه اروپا و هم گیاهان وارداتی میشود. گزارشگر این طرح، جسیکا پولفیارد از حزب مردم اروپا، آن را «پیروزی تاریخی برای کشاورزان اروپایی» خواند و گفت با تصویب NGT، نوآوری، رقابتپذیری و امنیت غذایی انتخاب شده است.
مهمترین تغییر عملی این است که مقررات جدید الزام ردیابی (traceability) را که پیشتر بر اساس قوانین ارگانیسمهای تراریخته وجود داشت، برای ارقام تولیدشده با NGT حذف میکند. و این یک فرایند کاملا به زیان مصرف کنندگان است.
۲. اعتراض کشاورزان و تشکلهای مدنی
پیش از رأیگیری، اعتراضات گستردهای شکل گرفت:
در ۱۶ ژوئن ۲۰۲۶، حدود ۱۵۰ نماینده از بخش کشاورزی و دامداری در مقابل پارلمان اروپا در استراسبورگ گرد هم آمدند و خواستار رد این مقررات شدند چرا که به گفته آنها خطر از دست رفتن ردیابی، برچسبگذاری و ارزیابی ریسک وجود دارد و بذرهای جدید با حق ثبت اختراع متعلق به شرکتهای چندملیتی وارد مزارع کشاورزان میشود.
ائتلافی متشکل از ۲۱ سازمان ایتالیایی (از جمله WWF، Legambiente، Slow Food، FederBio) رأی نهایی پارلمان اروپا را «بسیار وخیم» توصیف کردند و آن را بخشی از روند مقرراتزدایی گسترده نهادهای اروپایی دانستند. آنها هشدار دادند این مقررات ارزیابی ریسک، ردیابی، روشهای شناسایی و مقررات مسئولیت در برابر آلودگی زیستی را کاملا از میان میبرد.
نگرانی کلیدی دیگر، مالکیت فکری است: بسیاری از این نوآوریها تحت پتنت شرکتهای بزرگی چون کورتوا، بایر-مونسانتو، سینجنتا، KWS، لیماگرین و باسف قرار دارند و بدون الزام افشای روشهای ردیابی، کشاورزان و تولیدکنندگان کوچک بذر در برابر آلودگی از مزارع بزرگ و یکپارچه شده صنعتی بیدفاع میمانند.
ائتلاف «ایتالیای عاری از OGM» با ۴۲ سازمان مردمنهاد هشدار داد که این مقررات به درآمد کشاورزان کمکی نخواهد کرد، زنجیره تولید محصولات ارگانیک را آلوده میکند و کشاورزان را در معرض پیگرد قضایی به دلیل نقض پتنت قرار میدهد.
۳. واکنش دولت و بخش رسمی کشاورزی
در طرف مقابل، برخی تشکلهای بزرگ کشاورزی از این مقررات حمایت کردند و آن را ابزاری برای مقاومت گیاهان در برابر خشکسالی و تنشهای اقلیمی میدانند؛ موضوعی که خود باعث شکاف در جبهه کشاورزان شد، چرا که برخی گروهها این حمایت رسمی را در تضاد با منافع واقعی کشاورزان خرد میدانند.
۴. تلاش موفق برای بانک بذر جایگزین
در واکنش به این روند، ابتکار مردمی قابل توجهی شکل گرفت:
«شبکه کشاورزی طبیعی» (RAN) پروژهای به نام «خانه پراکنده بذرها» را راهاندازی کرد تا کشاورزانی را که بذرهای عاری از پتنت و دستکاری ژنتیکی را انتخاب، نگهداری و مبادله میکنند به هم متصل کند. این ابتکار مستقیماً در واکنش به تصویب نهایی مقررات NGT شکل گرفت که بخش عمده ارگانیسمهای تراریخته جدید را با ارقام معمولی یکسان میشمارد. این پروژه بهعنوان یک نمونه موفق حفظ حاکمیت بذر در سطح مردمی و با تلاش مردم مطرح میشود. این مبارزه و حضور جوانان و تولید کنندگان ایتالیایی که در حقیقت, ایستادن برای کل کشاوزان اروپاست و مبارزه برای سلامت غذای کل اروپا.
🆔@azambahramiran