⭕️ رمزگشایی از «نسلکشی» خواندن کشتار ۱۹۱۵ ارامنه از سوی جو بایدن
📌 در وقایعی چون کشتار و نسلکشی بیش از همه ابراز همدردی و پذیرش درد بازماندگان است که میتواند تسکینی بر آلام آنها باشد و انکار باعث تداوم خشم و درد در نسلهای بعدی میشود
♦️رئیس جمهور ایالات متحده روز شنبه با انتشار بیانیهای، کشتار و کوچاندن اجباری صدها هزار تن از ارامنه توسط قوای عثمانی در وقایع سال ۱۹۱۵ میلادی را رسما «نسلکشی» نامید. اتفاقی که با واکنش شدید دولت ترکیه روبهرو شد. این یادداشت به جوانب مختلف این موضوع میپردازد.
در ایران برگزاری مراسم ۲۴ آوریل، برخلاف برخی کشورها، تابو نیست و هر سال مراسمی در این زمینه در شهرهای مختلف از سوی ارامنه برگزار میشود. امسال هم در تهران، اصفهان و شیراز به یاد قربانیان اتفاقهای ۱۹۱۵ مراسمهای جداگانهای برگزار شد. کلیسای وانک اصفهان (صومعه آمنا پرگیچ) به طور مشخص یکی از جاهایی است که این مراسم هر ساله در آن برگزار میشود و خاطره قربانیان با نثار گل و افروختن شمع پاس داشته میشود.
مهمترین نکات بیانیه بایدن
بیانیه بایدن که در وبسایت کاخ سفید منتشر شده یک صفحه بیشتر نیست ولی حاوی نکات مهمی از نظر تاریخی است:
عنوان پیام این است: «بیانیه رئیس جمهور جو بایدن در مورد روز یادآوری ارامنه[۲۴ آوریل]». در این بیانیه آمده وقایعی که از روز ۲۴ آوریل ۱۹۱۵ «با دستگیری روشنفکران ارمنی و رهبران جامعه ارمنی در کنستانتینوپل [اشاره به استانبول در دوره عثمانی] به دست دولت عثمانی آغاز شد، در نهایت به تبعید، کشتار یا کوچاندن به سمت مرگ یک و نیم میلیون ارمنی منجر شد.» در این بیانیه گفته شده، نمیشود تمام یک و نیم میلیون ارمنی که از محل سکونتشان کوچانده شدند کشته شدهاند، گرچه گفته میشود بخش مهمی از آنها به قتل رسیدهاند.
ارمنیان ۲۴ آوریل را روز «فلاکت بزرگ» (Meds Yeghern) میدانند. در بیانیه بایدن هم آمده به رسمیت شناختن این «فلاکت بزرگ» به عنوان «نسلکشی» (genocide) در راستای یادآوری تاریخی و جلوگیری از تکرار وقایع مشابه در آینده است. (جلوگیری از وقوع جنایات جدید نکتهای است که در پیام نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان، به مناسبت صد و ششمین سالگرد اتفاقات ۱۹۱۵ هم آمده است.)
بایدن در این بیانیه گفته است: «نفرت در تمام اشکال آن» (hate in all its forms) آثار مخربی دارد و اتفاقهای ۱۹۱۵ فجایع ناشی از نفرتپراکنی را جلوی چشم ما میآورد. (این نکته برای ایرانیان هم بسیار درسآموز است.)
در پیام بر اهمیت مدارا و «رواداری» (tolerance) و لزوم دوری از تعصب و جزماندیشی (bigotry) که میتواند راه را بر «شرور» گوناگون باز کند تاکید شده است. «احترام به حقوق بشر» هم بر اساس اصل رواداری توضیح داده شده است. پرواضح است که ریشههای مصائبی چون نسلکشی در طول تاریخ همواره دوری از رواداری بوده است.
تاثیر لابی ارمنی از دیگر نکات قابل مشاهده در این پیام است که در آن گفته شده است: «طی دهههای گذشته مهاجران ارمنی ساکن آمریکا به طرق بسیاری بر غنای فرهنگی ایالات متحده افزودهاند. ارمنیان هرگز تاریخ غمباری را که بسیاری از اجداد ایشان را به سواحل ما سوق داد فراموش نکردهاند.» بایدن گفت ما به روایت این مهاجران از تاریخشان احترام میگذاریم و «با درد ایشان همدردی میکنیم».
واقعیت آن است که در وقایعی چون کشتار و نسلکشی بیش از همه ابراز همدردی و پذیرش درد بازماندگان است که میتواند تسکینی بر آلام آنها باشد. انکار باعث تداوم خشم و درد در نسلهای بعدی میشود.
ادامه مطلب... 🖌 میثم بادامچی