✳️ تأثیر پذیری سهراب سپهری از نیما
✳️ احمد افرادی
❇️ بخش : سه

همین معنا، در شعر« سپیده» نیز، مشهود است:

درهم دویده سایه و روشن
لغزان میان خرمن دوده [ دود؟]

نیما، در برخی شعر هایش( به مناسبت) از صوت استفاده می کند:

دینگ دانگ... چه صداست...
کی مرده / کی به جاست؟ ( نیماـ ناقوس)

سپهری هم ، همین شگرد را در شعرش به کار می بندد:

دنگ ! ...دنگ !...
ساعت گیج زمان در شب عمر
دنگ ! ...دنگ !...
...
لحظه ها می گذرد. ( دنگ )

برشی از شعر « سراب »، فضای وهم آلود شعر ِ « شب پا» ی نیما را تداعی می کند:

در پس پرده ای از گرد و غبار
نقطه ای لرزد از دور سیاه
چشم اگر پیش رود می بیند
آدمی هست که می پوید راه ( سپهری، سراب)
-----------------------
واژگان آشنای نیما، به کار رفته در شعرهای سپهری

نیما، در راستای آشنایی زدایی، صفت « خراب» را به جای « محل خراب ، یا خرابی» به کار می گیرد:

1ـــ خراب :
برق سياه تابَش ، تصويري از خراب
در چشم ميکشاند ( نیما، « ری را»)

سپهری هم، ظاهراً از همین شگرد بهره می برد:
آبادی ام ملول شد از صحبت زوال
بانگ سرور در دلم افسرد، کز نخست
تصویر جغد، زیب ِ تن این خراب بود. ( سپهری، شعر «خراب»)

به نظر می رسد که منظور سپهری از « تن این خراب» ، «آبادی» است که دچار ویرانی و زوال شده است.

این واژه ، گاه، در زبان محاوره هم به کار می رود:
« من خرابتم = کشته و مرده ات هستم»

نیما، در شعر « خانه ام ابری ست»، ظاهراً، « خُرد و خراب و مست » را به یک معنا ( پریشان ، بی خویش ، از خود بیخود، به هم ریخته) می گیرد :
از فراز گردنه خرد و خراب و مست
باد می پیچد
یکسره دنیا خراب از او
و حواس من ( خانه ام ابری ست)

شعر « خانه ام ابری ست»، از زیباترین شعر های نیما است.

در مورد واژه ی « خراب» و کاربردش در این شعر نیما، بسیار بیش از این ها می توان گفت که جایش در این فضای تنگ نیست.

2 ــ آبنوس :
صبحگاهان که بسته می ماند
ماهی آبنوس در زنجیر ( نیما، « خنده ی سرد»)

همپای رقص نازک نی زار
مرداب می گشاید چشم تر سپید.
خطی ز نور روی سیاهی است:
گویی بر آبنوس درخشد زر سپید ( سپهری، «سپیده»)

3 ـــ غبارآلود:
او نشان از روز بیدار ظفرمندی است.
با نهان تنگنای زندگانی دست دارد.
از عروق زخمدار این غبارآلوده ره، تصویر بگرفته.
( نیما، « مرغ آمین » )

نقش های رفته را باز آورد با خود غبار آلود ( سپهری، « جان گرفته»)
           
4 اجاق سرد:
مانده از شب های دورادور
بر مسیر خامش جنگل
سنگچینی از اجاقی خرد
اندرو خاکستر سردی ( نیما، « اجاق سرد» )

دیرگاهی ماند اجاقم سرد
و چراغم بی نصیب از نور ( سپهری، « روشن شب»)

5ـ شب اِستاده است:
هست شب همچو ورم کرده تنی ، سخت در اِستاده هوا ( نیما، « هست شب»)

شب ایستاده است
خیره نگاه او
بر چار چوب پنجره ی من . ( سپهری، « نایاب»)

6 ــ گریه ساز کردن ــ قصه ساز کردن:
ای گل ! به خنده لب مگشا کافتی است باد
وای شمع ! گریه ساز کن آمد شب وظَلَم ( نیما، « الرثا ء »)

فکر تاریکی و این ویرانی
بی خبر آمد تا با دل من
قصه ها ساز کند پنهانی (سپهری،«غمی غمناک»)

7 ـ دل افسرده :
این، زبانِ دلْ افسردگان است،
نه زبانِ پیِ نام خیزان،
گوی در دل نگیرد کسش هیچ.
ما که در این جهانیم سوزان ( نیما ، « افسانه»)

می تراود ز لبم قصه ی سرد
دلم افسرده در این تنگ غروب ( سپهری، «رو به غروب» )

پایان

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan