انفجارهای مالی اخیر؛ آیا اینها قناری های معادن ذغال سنگ هستند؟ (بخش دوم و پایانی)
| عبیدالله عصمت پاشا
امیرعباس زینت بخش
به نظر میرسد استفاده از این مشتقات سهامی از چند جهت به لحاظ مقررات و انطباق برای هر دو طرف مفید بوده است. برای اشخاصی مانند آرکگوس، به جهت اینکه نه تنها نیازی به افشای موقعیتهای عظیم خود نداشتند، بلکه به لحاظ معافیتهای مالیاتی نیز صرفهجویی میکردند چرا که سهام مستقیماً در مالکیت آنها نبود.
بانکها نیز به جهت اینکه این ابزارها تحت الزامات گزارش بازل سه برای کفایت سرمایه نبودند و مجبور به گزارش دادن و تخصیص سرمایه برای آنها نبودند، در واقع یک مزیت افزوده برایشان به حساب میآمد.
با این همه؛ بیزینس بسیار موفقیتآمیز هفتساله آرکگوس به طور ناگهانی پایان یافت، زیرا یک سهام واحد Viacom CBS Inc پیشنهاد عرضه ثانویه سهامش را اعلام کرد و در نتیجه 9 درصد قیمت آن سقوط کرد. از آنجا که آرکگوس در معرض حدود 29٪ از سهام این شرکت بود، گشایش معاملات هنگامی رخ داد که کال مارجین روی معاوضه سهام نمیتوانست برآورده شود!
یک سوال آشکار مربوط به هر سه واقعه این است که چگونه یک شخص میتواند چنین خطرات بزرگی را بپذیرد؟ مطمئناً افراد پشت این موسسات و بانکها عاقل و آگاه بودند.
کلید درک چنین رفتاری در شناخت انگیزه انحرافی است که در شرایط اهرم بیش از حد ایجاد میشود. هنگامی که یک بنگاه اقتصادی بسیار اهرم میشود، انگیزه پیدا میکند که ریسک کند زیرا بیشتر پول در دسترس؛ از محل پول قرض گرفته شده از خارج شرکت است. عدم موفقیت به معنای باخت بسیار بیشتر طلبکاران نسبت به دارندگان سهام است، اما موفقیت به معنای سود کلان برای دارندگان سهام است اما همان نرخ بهره ثابت برای طلبکاران و وامدهندگان!
این بازده نامتوازن، عاملی است که باعث رفتار ریسکپذیری بیش از حد میشود.
چنین انگیزههایی برای اهرم به همراه توانایی آنها در استفاده از خلاءها و روزنههای نظارتی به این معنی است که رفتارهای پر ریسک میتواند مورد غفلت قرار گیرد.
علاوه بر ریسک اعتباری، هر سه مورد "ریسک تمرکز" جدی داشتند که با توجه به وجود خلاء های نظارتی به وضوح مورد غفلت ناظران قرار گرفتند.
یک درس اساسی این است که بدهی بیش از حد؛ باعث آسیبپذیری میشود. بازارهای مالی شکنندهتر و مستعد حوادث میشوند زیرا اهرم بالا؛ نوسانات را افزایش میدهد. به عنوان مثال؛ همانگونه که بیان شد، یک شکست کوچک در سهام ویاکوم برای از بین بردن آرکگوس، یعنی یک نهاد 50 میلیارد دلاری کافی بود.
به همین صورت و با همین منطق؛ بازارهای با اهرم مالی بالا همیشه در معرض شوکهای داخلی و خارجی بیشتر قرار دارند و پر واضح است که اهرم بیش از حد و ریسک پذیری بالا، هزینه اجتماعی زیادی دارد.
اگرچه این سه انفجار مالی؛ جداگانه و غیرسیستماتیک و به عبارتی، یک تصادف جزئی به حساب میآیند، با این حال، در بزرگراههای با سرعت (اهرم) بالا که بازارهای مالی معاصر از آن استفاده میکنند، چنین تصادفاتی امکان ایجاد تلی از خودروها را دارند.
و سخن آخر اینکه همانند معدن کاران قدیم ذغال سنگ که از قناری ها به عنوان هشداردهنده زودهنگام گازهای سمی در زیر زمین استفاده میکردند، به سیاستگذاران توصیه میشود که این انفجارها (و بطور کلی؛ انفجارهای مالی در بازارهای محلی خود) را به عنوان سیگنالهای هشدار زودهنگام مد نظر داشته باشند.
پیشتر از قناری در معدن زغال سنگ به عنوان آژیر خطر استفاده میشد؛ چنانچه گاز دیاکسید کربن یا متان در معدن نشت کند، قناری زودتر از معدنکاران میمیرد. بنابراین معدنکاران چنانچه ناراحتی یا مرگ قناری را مشاهده میکردند سریع معدن را ترک میکردند. در زبان انگلیسی عبارت "قناری در معدن ذغال سنگ" اشاره به سیستم وسیله یا انسانی است که به عنوان سیستم اخطار اولیه کار میکند.
✅ @karkhone