زشت و زیبای آراء مطهری
رضا علیجانی
▪️طرح نظريه پيشينی بودن عدالت نسبت به ديانت در كل دستگاه فكری آقای مطهری بسط پيدا نكرده است. اگر يك شاخص خود بنياد خارج از دين در نظر گرفته شود اساساً دستگاه و سامان فكری به گونه ديگری شكل می‌گيرد. ولی به هر حال ايشان اين اصل را به عنوان يك نظريه پذيرفته است و اين اصل به عنوان يك "رگه" مثبت در "چارچوب فكری" وی قرار دارد، ضمن اينكه اين نظريه كاربرد علمی و تسری و استمرار در مجموعه دستگاه فكری ايشان نداشته است.
▪️گرايش استدلالی در همه انديشه مطهری وجود دارد و ما می‌توانيم يك سامان فكری در دستگاه فكری او ببينيم، هر چند در جاهايی ممكن است تعارضاتی هم وجود داشته باشد. تقليدی و تعبدی نديدن همه امور و تأكيد بر بحث تحقيق و استدلال و يك نوع عقل‌گرايی. هرچند عقلانيت مورد نظر ايشان عقل مدرن نيست، يا گرايش فلسفی‌شان گرايش فلسفی ما قبل انديشه‌ها و نحله‌های مختلف فلسفی بعد از رنسانس است؛ اما در عين حال يك روحيه استدلالی در آثار ايشان مشاهده می‌شود و آن گرايشات تعبدی كه در برخی از نحله‌های حوزوی وجود دارد در آثار ايشان كمتر ديده می‌شود.
▪️شايد اين نقطه ضعف و نقطه منفی مهم را نه تنها در آقای مطهری بلكه در بسياری از روحانيون ببينيم كه حرف خود و حوزه‌ها را "اصل" اسلام می‌پندارند. يعنی وقتی حرف می‌زنند و برداشتها و مواريث تاريخی‌شان را بيان می‌كنند، می‌گويند: "نظر اسلام اين است كه...". نسبینگری در اندیشه آقای مطهری جايی ندارد (نسبینگری نه نسبی‌گرايی). ايشان اساساً يك شاخص نهايی شده و مطلق دارد، يك جای ثابت ايستاده است و از آنجا همه جای دنيا و همه مقولات را می‌بينيد و همه چيز را نقد می‌كند.
▪️عدم اعتقاد به آزادی عقيده معنای روشنترش عدم اعتقاد به آزادی بيان آن عقيده است. پس به زبان ديگر مرحوم مطهری به آزادی فكر معتقد است اما به طور كامل به آزادی بيان معتقد نيست. هر دو رويكرد ياد شده در آثار ايشان وجود دارد: هم اشاره به آزادی و حقوق طبيعی و هم تأكيد بر بحث كتب ضاله و بحث ارتداد و اينكه ماديگری جرم قابل تعقيب، مجازات و حتی اعدام است. اين دو سوی يك ماجرا است.
متن کامل:
https://www.naqdedini.org/140003-06/
جان آگه با #فرهیختگان
رضا علیجانی
▪️طرح نظريه پيشينی بودن عدالت نسبت به ديانت در كل دستگاه فكری آقای مطهری بسط پيدا نكرده است. اگر يك شاخص خود بنياد خارج از دين در نظر گرفته شود اساساً دستگاه و سامان فكری به گونه ديگری شكل می‌گيرد. ولی به هر حال ايشان اين اصل را به عنوان يك نظريه پذيرفته است و اين اصل به عنوان يك "رگه" مثبت در "چارچوب فكری" وی قرار دارد، ضمن اينكه اين نظريه كاربرد علمی و تسری و استمرار در مجموعه دستگاه فكری ايشان نداشته است.
▪️گرايش استدلالی در همه انديشه مطهری وجود دارد و ما می‌توانيم يك سامان فكری در دستگاه فكری او ببينيم، هر چند در جاهايی ممكن است تعارضاتی هم وجود داشته باشد. تقليدی و تعبدی نديدن همه امور و تأكيد بر بحث تحقيق و استدلال و يك نوع عقل‌گرايی. هرچند عقلانيت مورد نظر ايشان عقل مدرن نيست، يا گرايش فلسفی‌شان گرايش فلسفی ما قبل انديشه‌ها و نحله‌های مختلف فلسفی بعد از رنسانس است؛ اما در عين حال يك روحيه استدلالی در آثار ايشان مشاهده می‌شود و آن گرايشات تعبدی كه در برخی از نحله‌های حوزوی وجود دارد در آثار ايشان كمتر ديده می‌شود.
▪️شايد اين نقطه ضعف و نقطه منفی مهم را نه تنها در آقای مطهری بلكه در بسياری از روحانيون ببينيم كه حرف خود و حوزه‌ها را "اصل" اسلام می‌پندارند. يعنی وقتی حرف می‌زنند و برداشتها و مواريث تاريخی‌شان را بيان می‌كنند، می‌گويند: "نظر اسلام اين است كه...". نسبینگری در اندیشه آقای مطهری جايی ندارد (نسبینگری نه نسبی‌گرايی). ايشان اساساً يك شاخص نهايی شده و مطلق دارد، يك جای ثابت ايستاده است و از آنجا همه جای دنيا و همه مقولات را می‌بينيد و همه چيز را نقد می‌كند.
▪️عدم اعتقاد به آزادی عقيده معنای روشنترش عدم اعتقاد به آزادی بيان آن عقيده است. پس به زبان ديگر مرحوم مطهری به آزادی فكر معتقد است اما به طور كامل به آزادی بيان معتقد نيست. هر دو رويكرد ياد شده در آثار ايشان وجود دارد: هم اشاره به آزادی و حقوق طبيعی و هم تأكيد بر بحث كتب ضاله و بحث ارتداد و اينكه ماديگری جرم قابل تعقيب، مجازات و حتی اعدام است. اين دو سوی يك ماجرا است.
متن کامل:
https://www.naqdedini.org/140003-06/
جان آگه با #فرهیختگان
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment