حمایت از صنایع نوزاد در کانادا
در قرن نوزدهم، کانادا یک اقتصاد وابسته به تولید و صادرات کالای خام بود که با حمایتهای گمرکی میکوشید سبد صادراتیاش را تنوع دهد و از نردبان زنجیرهی ارزش جهانی بالا رود. در این زمینه، یک تاریخشناس اقتصادی
یادداشت جالبی دربارهی سیاست 'حمایت از صنایع نوزاد' کانادا در اواخر قرن نوزدهم دارد که بینش عمیقی از پیشینهی توسعهی صنعتی کانادا به دست میدهد.
تئوری حمایت از صنایع نوزاد میگوید که صنعتگران کشورهای پیشرفته یک مزیت خدشهناپذیر رقابتی نسبت به صنعتگران نوپای کشورهای در حال توسعه دارند؛ هر دو ی این صنعتگران باید هزینهی ثابت هنگفتی بابت راهاندازی کارخانه، خرید ماشینآلات و تأسیس زیرساخت متحمل شوند، اما صنعتگران کشورهای پیشرفته میتوانند هزینههایشان را بر شمار زیاد تولیداتشان 'سرشکن' کنند (=صرفههای مقیاس بزرگ تولید)؛ این موضوع یک مزیت قوی رقابتی در بازار جهانی به آنها میبخشد.
علاوه بر آن، صنعتگران کشورهای پیشرفته به منابع عظیمی از نیروی کارآزمودهی انسانی، سرریز دانش فنی سایر شرکتها و فناوریهایی دسترسی دارند که تنها در داخل آن کشور موجود است و صنعتگران نوپای کشورهای در حال توسعه دستشان از آنها کوتاه است. تئوری صنایع نوزاد از این موارد نتیجه میگیرد که کشورهای در حال توسعه میبایست با اعمال محدودیتهای گمرکی، 'مزیت هزینهایِ' صنعتگران کشورهای پیشرفته را در بازار داخلی خنثی کنند تا صنعتگران داخلی توان گسترش مقیاس تولیدشان را پیدا کنند و به صرفههای ناشی از مقیاس برسند و بدین طریق در بازار جهانی رقابتپذیر شوند.
حمایت از صنایع نوزاد یک تئوری اقتصادی متقاعدکننده به نظر میرسد، اما شواهد تجربی محدودی از آن پشتیبانی میکنند (شکستها بیش از موفقیتهاست)؛ گفته میشود که کانادای ۱۸۷۹ - ۱۸۹۵ یکی از شواهد موفق حمایت از صنایع نوزاد محسوب میشود. در این دوره دولت کانادا تعرفههای گمرکی بر کالاهای نهایی را به شدت بالا برد و در زیرساخت ریلی سرمایهگذاری وسیعی کرد. در اواخر قرن نوزدهم بحران اقتصاد جهانی، حمایتگرایی سفتوسخت آمریکا (با تعرفههای ۳۰-۴۰ درصدی) و کاهش هزینههای حملونقل کالا، رقابتپذیری صنعتگران کانادایی را کمرنگ کرده و فشار سیاسیشان بر تشدید حمایت گمرکی را فزونی بخشیده بود
مقالات تجربی فراوانی له و علیه آن دوره وجود دارند که با تکنیکهای پیچیدهی آماری تأثیر حمایت گمرکی کانادا را تخمین زدهاند. آنچه مشخص است اینست که این حمایتها از دو آزمون دشوار سیاست صنعنی سربلند بیرون آمدند: ۱.
افزایش رقابتپذیری صنعتگران در بازار جهانی ۲.
جبران کاهش رفاه مصرفکننده
رد پای افزایش رقابتپذیری را میتوان در ترکیب صادرات کانادای آن دوره جستجو کرد. در سال ۱۸۵۱، کانادا وابسته به صادرات کالاهای خامی نظیر الوار و گندم بود، اما در سالهای ۱۸۹۰ و ۱۹۰۰ کانادا به صادرکنندهی ماشینآلات، ابزارهای کشاورزی، دارو، پوشاک و اثاثیهی خانه تبدیل شد. در این دوره صادرات فرآوردههای چوب کانادا (نظیر کاغذ) به شدت افزایش یافت و صادرات کالای خام چوب رو به کاهش گذاشت
آزمون دیگر حمایتگرایی، جبران رفاه از دسترفته مصرفکننده است، بدین معنا که اعمال تعرفههای سنگین گمرکی رفاه مصرفکننده را کاهش میدهد تا سود تولیدکننده را افزایش دهد. حال انتظار میرود تولیدکننده سود حاصل از انحصار ('رانت اقتصادی') که حمایت گمرکی برایش آفریده را در انباشت قابلیتهای فناورانه سرمایهگذاری کند؛ بدین معنا که فناوریهای نوینی بخرد، نیروی کارش را آموزش و پرورش دهد، آزمون و خطا کند تا 'دانش عملی' در تولید بدست آورد و مقیاس تولیدش را گسترش دهد تا به صرفههای مقیاس برسد و در نتیجهی این موارد کالای مقرونبهصرفه به مصرفکننده عرضه کند (در کانادا همهی این موارد حاصل شد)
باید توجه کنیم که در آن دوره تحول ساختاری عظیمی در اقتصاد کانادا مشاهده نشد که این امر تاحدی به رونق منابع سرشار طبیعی کانادا در آن زمان مربوط میشود. نکته مهم دیگر اینست که در آن برهه بریتانیا با سیاست تجارت آزادش بازار مصرف باثباتی برای کالاهای صنعتی حمایتگرایان (کانادا و آمریکا) فراهم کرده بود و توسعهی صنعتیشان را نیرو بخشیده بود. در جهانی از کشورهای حمایتگرا، دست کم باید یک کشور 'تجارتگرا' هم وجود داشته باشد، در غیر این صورت کشورهای حمایتگرا نمیتوانند کالایشان را به راحتی صادر کنند تا ارز لازم برای واردات نهاده و فناوری پیشرفته بدست آورند. همچنین، دشواری صادرات در جهان حمایتگرا بدین معناست که رقابت مؤثری در بازار جهانی وجود نخواهد داشت تا دولت حمایتکننده و شرکت حمایتشونده را گوشبهزنگ نگه دارد تا منابعشان را بهینه تخصیص دهند (موسوم به
Export Discipline). از این منظر، بازارهای آزاد بریتانیا نقش مهمی در توفیق جایگزینی واردات کانادا و آمریکا داشتهاند.
✅ @karkhone