دولت و تورّم
| محمد ایمانی
بیایید دربارهٔ یکی از عمده‌ترین مشکلات اقتصادی و رابطهٔ آن با دولت صحبت کنیم: تورّم.
تورّم چگونه شکل می‌گیرد؟
در همان قرنی که دولت متولّد شد -یعنی قرن نوزدهم- ایدهٔ چاپ اسکناس نیز شکل گرفت. ممکن است بگویید ریشه‌های دولت تا قرن هفدهم و تعریف ژان بُدَن از حاکمیّت و تعریف هابز از دولت برمی‌گردد. درست است که پادشاهی‌های قرن هفدهم و هجدهم در اروپا حق حاکمیّت یعنی حق انحصاری قانونگذاری، قضاوت در دعاوی حقوقی و تنظیم مالیات درون یک قلمروی مشخّص را پیدا کردند (به زبان کارل اشمیت حق تصمیم‌گیری نهایی) اما این دو قرن، قرن درگیری و تنش‌های طولانی بین آریستوکرات‌ها و زمین‌داران (مالکان) با این پدیدهٔ جدید یعنی دولت بود که در نخستین فُرم ظهور خود صورتی مطلقه‌گرایانه داشت. دو اتّفاق اما منجر به تغییر فورماسیون اجتماعی در اروپا شد، یکی صنعتی شدن و تولّد طبقهٔ جدیدی به نام طبقهٔ بورژوا، و دیگری انقلاب‌هایی که از مالکان و زمین‌داران سلب مالکیت کرد، همچون انقلاب فرانسه. پس از آن بود که دولت پایه‌های خود را تحکیم کرد.
دولت‌های جدید یا همچون انگلستان با فرم مشروطه، از طریق ائتلاف طبقهٔ عوام با آریستوکرات‌ها، بر قدرت این پدیدهٔ جدید یعنی شاه مطلقه افسار زدند و یا همچون فرانسه با انقلاب طبقهٔ سوم و سرنگونی سلطنت مطلقه، اولین دموکراسی‌های مدرن را آفریدند (البته به قیمت قربانی شدن جان صدها هزار انسان). بنابراین قرن نوزدهم را باید قرن تولّد دولت دانست، دولتی که دیگر ویژگی‌های قرون وسطایی پادشاهی‌های قرن هفدهمی/هجدهمی اروپا را نداشت.
در همین قرن نوزدهم بود که دولت‌ها با مشکلات بزرگی مواجه شدند. آنها با هدف «جهان را سقف بشکافیم و طرحی نو در اندازیم» قصد داشتند روی زمین بهشت درست کنند، اما حاصل جهنمی شد عمیقاً فجیع و بسیار بدتر از رژیم‌های قدیم. دولت، که حالا بر اساس تعریف، صاحب «انحصار اعمال خشونت»، «انحصار قانونگذاری و قضاوت»، «انحصار وضع و افزایش مالیات» در یک قلمرو مشخص بود، بر اساس حق خود در «تصمیم‌گیر نهایی» بودن، تصمیم گرفت برای حل مشکلات و البته افزایش درآمدهای خود ۱) مالیات‌ها را افزایش دهد و بر دارایی و درآمد نیز مالیات وضع کند. قدم اول ولی وضعیت را بدتر کرد چون افزایش مالیات الف) منجر به نارضایتی بیشتر می‌شد و موقعیت دولت‌ها را به خطر می‌انداخت، ب) انگیزهٔ تولیدکنندگان برای تولید ثروت را کاهش می‌داد چون آنها نمی‌خواستند مالیات زیادی دهند و ج) افزایش مالیات ارزش پول را کاهش می‌داد.
۲) در این مرحله دولت‌ها شروع کردند به پول قرض گرفتن از بانک‌ها تا بدون کاهش درآمدهایشان بتوانند هزینه‌هایشان را نیز تأمین کنند. بانک‌ها در ازای وام سود دریافت می‌کردند و چون بقای دولت‌ها در گرو بقای بانک‌ها بود، دولت‌ها می‌دانستند که باید بهرهٔ وام‌ها را پرداخت می‌کردند تا بانک‌ها سرپا بمانند و بتوانند مجدّد به دولت‌ها وام دهند. اما چون دولت‌ها معمولا توان بازپس‌دهی وام‌ها را نداشتند در یک مخمصهٔ بزرگ قرار گرفتند.
۳) در این مقطع بود که دولت‌ها بدین فکر افتادند که چطور از این مخمصه می‌توانند نجات پیدا کنند. بالاخره هر چه بود آنها مونوپولیست اعمال خشونت، قانونگذاری، قضاوت و تصمیم‌گیری نهایی بودند. راه‌حل سخت نبود! کافی بود دولت‌ها علاوه بر بقیهٔ انحصارها، انحصار تولید پول در قلمروی خود را نیز از آن خود کنند. اما لازمهٔ تولید پول پشتوانهٔ بزرگی از طلا و نقره و فلزات گرانبها بود.
۴) اینجا بود که برای کاهش هزینه‌های تولید پول ایدهٔ چاپ پول کاغذی جرقه خورد. (قرن نوزدهم) البته در ابتدا پول کاغذی فاقد پشتوانه نبود، اما خیلی سریع چاپ پول بی‌پشتوانه (فیات) تبدیل به راه‌حل حل مشکلات دولت‌ها و افزایش درآمد آنها شد. دولت‌ها موفق شدند چیزی را بدست بیاورند که در طول تاریخ کیمیاگران تنها توانسته بودند وعدهٔ آن را بدهند: تبدیل چیزی بی‌ارزش (کاغذ) به چیزی که با آن همه چیز می‌توان خرید (پول).
ادامه مطلب
✅ @karkhone
| محمد ایمانی
بیایید دربارهٔ یکی از عمده‌ترین مشکلات اقتصادی و رابطهٔ آن با دولت صحبت کنیم: تورّم.
تورّم چگونه شکل می‌گیرد؟
در همان قرنی که دولت متولّد شد -یعنی قرن نوزدهم- ایدهٔ چاپ اسکناس نیز شکل گرفت. ممکن است بگویید ریشه‌های دولت تا قرن هفدهم و تعریف ژان بُدَن از حاکمیّت و تعریف هابز از دولت برمی‌گردد. درست است که پادشاهی‌های قرن هفدهم و هجدهم در اروپا حق حاکمیّت یعنی حق انحصاری قانونگذاری، قضاوت در دعاوی حقوقی و تنظیم مالیات درون یک قلمروی مشخّص را پیدا کردند (به زبان کارل اشمیت حق تصمیم‌گیری نهایی) اما این دو قرن، قرن درگیری و تنش‌های طولانی بین آریستوکرات‌ها و زمین‌داران (مالکان) با این پدیدهٔ جدید یعنی دولت بود که در نخستین فُرم ظهور خود صورتی مطلقه‌گرایانه داشت. دو اتّفاق اما منجر به تغییر فورماسیون اجتماعی در اروپا شد، یکی صنعتی شدن و تولّد طبقهٔ جدیدی به نام طبقهٔ بورژوا، و دیگری انقلاب‌هایی که از مالکان و زمین‌داران سلب مالکیت کرد، همچون انقلاب فرانسه. پس از آن بود که دولت پایه‌های خود را تحکیم کرد.
دولت‌های جدید یا همچون انگلستان با فرم مشروطه، از طریق ائتلاف طبقهٔ عوام با آریستوکرات‌ها، بر قدرت این پدیدهٔ جدید یعنی شاه مطلقه افسار زدند و یا همچون فرانسه با انقلاب طبقهٔ سوم و سرنگونی سلطنت مطلقه، اولین دموکراسی‌های مدرن را آفریدند (البته به قیمت قربانی شدن جان صدها هزار انسان). بنابراین قرن نوزدهم را باید قرن تولّد دولت دانست، دولتی که دیگر ویژگی‌های قرون وسطایی پادشاهی‌های قرن هفدهمی/هجدهمی اروپا را نداشت.
در همین قرن نوزدهم بود که دولت‌ها با مشکلات بزرگی مواجه شدند. آنها با هدف «جهان را سقف بشکافیم و طرحی نو در اندازیم» قصد داشتند روی زمین بهشت درست کنند، اما حاصل جهنمی شد عمیقاً فجیع و بسیار بدتر از رژیم‌های قدیم. دولت، که حالا بر اساس تعریف، صاحب «انحصار اعمال خشونت»، «انحصار قانونگذاری و قضاوت»، «انحصار وضع و افزایش مالیات» در یک قلمرو مشخص بود، بر اساس حق خود در «تصمیم‌گیر نهایی» بودن، تصمیم گرفت برای حل مشکلات و البته افزایش درآمدهای خود ۱) مالیات‌ها را افزایش دهد و بر دارایی و درآمد نیز مالیات وضع کند. قدم اول ولی وضعیت را بدتر کرد چون افزایش مالیات الف) منجر به نارضایتی بیشتر می‌شد و موقعیت دولت‌ها را به خطر می‌انداخت، ب) انگیزهٔ تولیدکنندگان برای تولید ثروت را کاهش می‌داد چون آنها نمی‌خواستند مالیات زیادی دهند و ج) افزایش مالیات ارزش پول را کاهش می‌داد.
۲) در این مرحله دولت‌ها شروع کردند به پول قرض گرفتن از بانک‌ها تا بدون کاهش درآمدهایشان بتوانند هزینه‌هایشان را نیز تأمین کنند. بانک‌ها در ازای وام سود دریافت می‌کردند و چون بقای دولت‌ها در گرو بقای بانک‌ها بود، دولت‌ها می‌دانستند که باید بهرهٔ وام‌ها را پرداخت می‌کردند تا بانک‌ها سرپا بمانند و بتوانند مجدّد به دولت‌ها وام دهند. اما چون دولت‌ها معمولا توان بازپس‌دهی وام‌ها را نداشتند در یک مخمصهٔ بزرگ قرار گرفتند.
۳) در این مقطع بود که دولت‌ها بدین فکر افتادند که چطور از این مخمصه می‌توانند نجات پیدا کنند. بالاخره هر چه بود آنها مونوپولیست اعمال خشونت، قانونگذاری، قضاوت و تصمیم‌گیری نهایی بودند. راه‌حل سخت نبود! کافی بود دولت‌ها علاوه بر بقیهٔ انحصارها، انحصار تولید پول در قلمروی خود را نیز از آن خود کنند. اما لازمهٔ تولید پول پشتوانهٔ بزرگی از طلا و نقره و فلزات گرانبها بود.
۴) اینجا بود که برای کاهش هزینه‌های تولید پول ایدهٔ چاپ پول کاغذی جرقه خورد. (قرن نوزدهم) البته در ابتدا پول کاغذی فاقد پشتوانه نبود، اما خیلی سریع چاپ پول بی‌پشتوانه (فیات) تبدیل به راه‌حل حل مشکلات دولت‌ها و افزایش درآمد آنها شد. دولت‌ها موفق شدند چیزی را بدست بیاورند که در طول تاریخ کیمیاگران تنها توانسته بودند وعدهٔ آن را بدهند: تبدیل چیزی بی‌ارزش (کاغذ) به چیزی که با آن همه چیز می‌توان خرید (پول).
ادامه مطلب
✅ @karkhone
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment