فراموشی عدالت و حقوق زنان روستایی و عشایری در اجرای طرحهای  توسعه ای

✍مهتا بذرافکن

برآورد پیامدهای اجتماعی نقش مهمی در برنامه ریزی و سیاست گذاری کلان در اجرای پروژه‌ها و طرحهای ملی ایفا نموده و با نتایج تحلیل این نوع پژوهش‌ها می توان به الگوی مناسبی برای کاهش و یا حتی حذف چالش‌ها و موانع توسعه پایدار گام برداشت.
بروز چالش‌های اجتماعی همچون چالش های مرتبط با اقلیم در جریان فعالیت‌های سازه سازی؛ باید یک نگرانی جدی در حوزه عدالت اجتماعی باشد اما به دلایل مختلف از جمله درحاشیه بودن مسائل زنان روستایی و عشایری چندان جدی گرفته نشده است.

اما بطور کلی برآورد پیامدها به دنبال بدست آوردن حداکثر منفعت در قبال حداقل هزینه است و کاهش پیامدهای منفی ناشی از پروژه ها نیازمند راهکارهایی است که  عدالت و توزیع عادلانه را مبنی قرار دهد.. در حین اجرای پروژه‌های بزرگ روستاها باهمه متعلقاتشان تخریب می شوند. علاوه بر از دست رفتن منابع مالی و درآمدي؛ مسائل روانی مانند فشار ناشی از از دست دادن حس تعلق به مکان نیز وجود دارد و حس تعلق به مکان و مالکیت غالبا از سوی طرحهای توسعه ای بزرگ آسیب می بیند و باوجود اینکه نیمی از آسیب ديدگان زنان هستند؛ به نظر می‌رسد مطالعات اجتماعی و فرهنگی این پروژه ها به جنسیت حساس نیست.

از آنجا که تقریبا در تمام جهان مالکیت منابع از آب و زمین گرفته تا منابع دیگر مانند مواهب انرژی برای جوامع محلی نابرابر توزیع شده و زنان به عنوان نیمی از مردم جهان تحت قیمومیت سرپرستان مردند؛ از مالکیت  و حتی برخی حساب بانکی مستقل محرومند؛ طرحهای توسعه ای بزرگ نیز بر همین ساختار فرهنگی و اجتماعی اجرا شده و  نابرابری های موجود را تشدید  و برخورداری از دریافت حق خسارت بصورت عادلانه و منصفانه غیرممکن ساخته است. چراکه وجوه جبران خسارت به سرپرستان تعلق می‌گیرد.

پرداخت خسارت ناشی از توسعه سازه ها بعنوان مثال توسعه سدسازی ها؛ نمی تواند در قالب پرداخت خسارت به سرپرستان باعث بهبود وضعیت اقتصادی و روانی زنان شود.

حس تعلق به مکان ،خانه و کاشانه و شغل‌ زنان نیز همانند مردان در جریان توسعه سازه ها تخریب می شود؛ اما در اغلب جوامع؛ حقوق و قوانین تبعیض آمیز مانند تعیین سرپرست خانوار (که اغلب مردانند) بعنوان دریافت کننده خسارت در سیستم و ساختار مانع دریافت خسارت توسط زنان  می شود.

این قوانین تبعیض آمیز خود مانع بزرگ تضعیف حق زنان بویژه زنان خط مقدم در جوامع محلی است که با انواع مصائب اقلیمی دست پنجه نرم می کنند..

چرا زنان هم اندازه مردان حق دریافت شغل با همه جزئیات و همچنین حق جبران آسیبهای حس تعلق به مکان بعنوان جبران خسارت ناشی از ازدست رفتن مکان، شغل و مالکیت منابع ناشی از اجرای پروژه ها ندارند؟

پاسخ به این سوال مهم است. قانون گذاران باید با توجه به حق  « انسان بودگی» زنان قوانین تبعیض آمیز را تغییر داده و برخورداری از خسارت را برای زنان با توجه به آسیب‌ها را ممکن نمایند و مالکان  طرحهای بزرگ و شرکت‌ها را ملزم به جبران خسارت برای نیمی از مردم جامعه نمایند.

©@RuralWomenIssues