کرونا در ایران؛ ذره ذره امید، کوه کوه مصیبت
ابوالفضل مظلومزاده
تجربهی وقوع بحرانهای فراگیر در جامعهی ایران نشان میدهد که هر چه لایههای پنهانی بحران آشکارتر میشود، با شواهد بیشتری پیرامون ناامیدی و گسست اجتماعی روبهرو هستیم و با زوال همبستگی و همیاری، نوعی فردگرایی منفعتاندیش، انزواگرایی و خشونتگرایی در میان مردم رواج مییابد. واکنش جوامع دیگر که دو نظام اجتماعی و سیاسی بهطور سازندهای در رابطهای متقابل و متعادل با یکدیگر هستند، حاکی از پیوندهای عمیق و معنادار در درک مشکلات و کوششهایی سازمانیافته برای حل آن است. اما گسترش ویروس کرونا در ایران نشان داد که نه تنها شهروندان به طور موقت وارد سطح همکاری با نظام سیاسی نمیشوند، بلکه در ارتباط با جامعه نیز، از پیوندها و علقههای اجتماعی فاصله میگیرند که نتیجهی مستقیم آن، ناامیدی، گسست اجتماعی، ترس و انزواست. دیگرگریزی نیز، از ترجیحات عمومی افراد در وضعیتهای حاد اجتماعی است؛ و شیوهای که به خوبی نشان میدهد که اگر بحرانها صرفاً یک دلالت داشته باشند، آن، توجه به ترجیحات فردی خواهد بود، و اینجاست که به تعبیر ارسطو نمیتوان به دنبال خیر مشترک گشت و از اجتماع پاسداری کرد.
روایتی از ترس و خشونت؛ از اعتراض مردم تالش تا آتشزدن درمانگاهی در بندرعباستصاویر منتشرشده در شبکههای اجتماعی نشان میداد که سوم اسفندماه، جمعی از مردم تالش در اعتراض به انتقال بیماران مبتلا به ویروس کرونا به بیمارستان نورانی، دست به تجمع زدند. این نوع حرکتهای اعتراضی در شهرهایی همچون: شفت، لاهیجان، سلسله، رودبار، اصفهان و ماسال نیز مشاهده شد. اما در شامگاه جمعه، نهم اسفندماه، منابع خبری گزارش دادند که جمعی از مردم بندرعباس بخشی از درمانگاه شهرک توحید را به آتش کشیدند که واکنشی نسبت به جابهجایی بیماران مبتلا از قم به بندرعباس بود. البته مسؤولان محلی، اخبار مربوط به انتقال بیماران را تکذیب کردند.
این وقایع، فارغ از بحران کارآمدی، ناشی از ترس و پرخاشگری، به عنوان دو رفتار شناختهشدهی جامعهی ایرانی در مواقع بحرانهاست که در طول تاریخ نیز سابقه دارد. شیوع کرونا، به عنوان یک محرک مناسب، سبب تمرکز و بسیج عوامل خشونتآمیز و سپس آزادسازی آن میشود که در شرایط حادتر، میتوان سطوح فراگیرتر پرخاشگری را مشاهده کرد. تلقی بیماران به عنوان یک عنصر تهدیدکننده، آسیبزا و تکاندهنده، بدون در نظرداشتن سنجههای اخلاقی، وضعیت نگرانکنندهای را بهوجود میآورد، که فرد بیمار، کسیست که توازن زندگی ما را به هم میریزد، و راهحل، بیگانگی، و مهمترین عمل، پرخاشگری برای دوری از این عنصر ناراحتکننده و تهدیدزاست.
متن کامل در زیتون:
https://www.zeitoons.com/73865