📜#فردگرایی_روش_شناختی

قسمت اول
فردگرایی روش شناختی مفهوم فردگرایی روش شناختی ریشه در مباحثات مهم و معروف
روش شناسی موسوم به «جدال روش ها» دارد که در سال های پایانی سده نوزدهم و آغاز سده بیستم میلادی میان متفکران سوبژکیتویست اتریشی، به طور مشخص کارل منگر، از یک سو، و طرفداران مکتب تاریخی آلمان، به رهبری گوستاو شمولر، از سوی دیگر، جریان داشت. به رغم مطالب زیادی که در این خصوص نوشته شده، در اغلب موارد موضوع این جدال را به صرف تقابل بین روش قیاسی و استقرایی یا نیاز به تئوری نظری و بی نیازی از آن، یعنی اتكاء صرف به وقایع تجربی و تاریخی، تقلیل می دهند. و از جنبه بسیار مهم این بحث که به سوبژ کیتویسم و آنچه که بعدها به روش شناسی فردگرایانه یا فردگرایی روش شناختی، در مقابل كل گرایی روش شناختی، معروف شد غفلت می شود اصطلاح فردگرایی روش شناختی را ظاهرا شومپیتر در سال ۱۹۰۸ برای نخستین بار به کار برد. هدف وی از وضع این اصطلاح، این بود که آن را از مفهوم فردگرایی سیاسی بعنای برنامه سیاسی حفظ آزادی فردی، متمایز کند. از نظر شومپیتر، فردگرایی روش شناختی عبارت است از شیوه ای از تحليل اقتصادی که نقطه آغاز آن بررسی رفتار افراد است. اما باید دقت کرد که تمایز این دو مفهوم به معنای نفی رابطه درونی و جدایی ناپذیر میان آنها نیست . نه تنها منشا آنها یکی است، بلکه نوعی ضرورت منطقی بین آنها وجود دارد، به طوری که تفکیک این دو مفهوم به تناقض و نتیجه گیری های فاقد انسجام نظری منتهی می گردد. فردگرایی روش شناختی از دیدگاه هایک، وجه تفکیک ناپذیر از آن چیزی است که وی فردگرایی حقیقی، در برابر فردگرایی کاذب، می نامد. از نظر وی فردگرایی حقیقی در شکل مدرن آن با جان لاک آغاز می شود و با متفکرانی چون برنارد مندویل، دیوید هیوم گسترش می یابد و با آدام فرگسون و آدام اسمیت و دیگر اندیشمند مهم معاصر وی، ادموند بورک، به اوج می رسد. نمایندگان فردگرایی کاذب عمدتا متفكران فرانسوی، اصحاب دایرة المعارف، ژان ژاک روسو و فیزیوکراتها، هستند. فردگرایی خردگرایانه این گروه از فیلسوفان و اندیشمندان که خردگرایی دکارتی نقش مسلطی در آن دارد، به دلایلی که هایک توضیح می دهد، با افتادن در دام عقلانیت صنع گرایانه، به نتایجی کاملا مخالف ارزش های فردگرایانه منجر می گردد که مصداق آن سوسیالیسم و دیگر انواع جمع گرایی است هایک درباره اساسی ترین ویژگی های فردگرایی حقیقی می گوید باید آن را در مرتبه اول نوعی «تئوری درباره جامعه دانست یعنی کوششی نظری برای درک نیروهایی که نقش تعیین کننده در زندگی اجتماعی انسان دارند. تنها در مرتبه دوم است که می توان آن را به صورت مجموعه ای از اصول سیاسی تعریف کرد، اصولی که از آن «تئوری درباره جامعه» نشات گرفته است. او تاکید می کند که چنین تعریفی از فردگرایی باید برای رد جاهلانه ترین سوء تفاهم های رایج در این باره کافی باشد، یعنی این تصور که فردگرایی مبتنی بر اعتقاد به افراد مجزا و خودکفا است. فردگرایی به منزله نوعی «تئوری درباره جامعه» از انسانهایی سخن می گوید که کل ماهیت و خصلتشان توسط هستی آنها در جامعه معین می گردد. اگر غیر از این بود، فردگرایی نمی توانست هیچ س همی در فهم ما از جامعه داشته باشد. مضمون اصلی این گونه فردگرایی معرفت شناختی این است که برای درک پدیدارهای اجتماعی، هیچ راهی جز درک کنش های فردی در رابطه با دیگران و متاثر از رفتار مورد انتظار آنها نیست. در این خصوص هایک اذعان دارد که فردگرایی همانطور که کارل پریبرام نشان داده است، نتیجه ضروری «نومینالیسم» فلسفی است، در حالی که تئوری های جمع گرایانه ریشه در سنت رئالیسم مفهومی، یا آنچه پوپر به وجه مناسب تری« ذات گرایی» می نامد، دارد.رویکرد نومینالیستی منحصر به فردگرایی حقیقی است و فردگرایی کاذب روسو» و فیزیوکرات ها، به علت ریشه «دکارتی»شان قویا خصلت ذات گرایانه دارند.فردگرایی حقیقی، به عنوان نظریه ای درباره جامعه، در نقطه مقابل نظریه های کل گرایانه در این خصوص قرار دارد که مدعی شناخت مستقیم واحدهای اجتماعی، از قبیل جامعه و جز آن هستند و اینها را موجوداتی قائم بالذات و و از کردارهای فردی اعضای تشکیل دهنده آنها تلقی می کنند. از سوی دیگر ، فردگرایی حقیقی یا روش شناختی مفهوم مخالف فردگرایی کاذب خردگرایانه است که در عمل اغلب به جمع گرایی می انجامد. هایک میگوید رویکرد اول، جامعه را در چارچوب آثار به هم پیوسته کردارهای فردی بررسی می کند و نهادهایی را که پیشرفت های انسانی بر آنها بنياد گرفته، نهادهای خودجوشی تلقی می کند که با طرح و قصد آگاهانه ایجاد نشده اند.
گفتارهایی در معرفت شناسی علم اقتصاد
نوشته موسی غنی نژاد

@austrianschool ⏪⏪⏪

Comments

Be the first to add a comment