#سخنرانی
✅ اخلاق و نظریه انتقادی: از لویناس تا دوسل
👤سخنران: آیدین کیخایی (هیات علمی پژوهشگاه علوم انسانی)
چکیده:
امانوئل لویناس«فیلسوف اخلاقِ دیگری» است. بدین معنی که در فلسفه‌ی او «دیگری» به جای «من» در مرکز می‌نشیند، و مسئولیت اخلاقی بر هستیِ فرد اولویت می‌یابد. این همه در تعبیر مورد علاقه‌ی او خلاصه می‌شود: «اخلاق به عنوان فلسفه‌ی اولی»، که به معنای تقدم اخلاق بر هستی‌شناسی است. در نظر لویناس، میل به حقیقت و جوهر نقادانه‌ی تفکر، و اساسا سوژگی سوژه، همگی از اخلاق سرچشمه می‌گیرند، از مورد سؤال قرار گرفتن توسط دیگری، از فراخوانده شدن سوژه به عنوان سوژه‌ی مسئول. در این چارچوب، تفکر انتقادی را در معنای عام آن می‌توان پاسخی اخلاقی به بی‌عدالتی تفسیر کرد: مسئولیت برای دیگری به عنوان بنیان متافیزیکی نقد. اما به محض آنکه از مفهوم عام تفکر انتقادی فراتر رویم و «نظریه‌ی انتقادی» را به مثابه پدیده‌ای تاریخی و انضمامی و معطوف به نقد «وضع موجود» مورد نظر قرار دهیم، اخلاقِ دیگری لویناس به بن‌بست می‌رسد، بن‌بستی که در چارچوب مفاهیم لویناسی در تنش میان «اخلاق» و «سیاست» متجلی می‌شود.
در این گفتار می‌کوشم ظرفیت‌ها و محدودیت‌های اندیشه‌ی لویناس برای تبیین نسبت میان اخلاق و نظریه‌ی انتقادی را مورد بحث قرار دهم. همچنین اشاراتی خواهم داشت به برخی از تلاش‌ها برای فرارفتن از تنش اخلاق و سیاست در اندیشه‌ی لویناس. در این میان، به ویژه به انریک دوسل خواهم پرداخت، متفکر آرژانتینی‌ـ‌مکزیکی که، برپایه‌ی خوانشی انتقادی از لویناس، شکلی از «اخلاق رهایی» را به عنوان نظریه‌ی انتقادی برآمده از «پیرامون» (periphery) صورت‌بندی می‌کند.
🗓 زمان: چهارشنبه ۸ اردیبهشت ۱۴۰۰؛ ساعت ۱۵:۰۰
🌐 این برنامه در اتاق سخنرانی‌های گروه فلسفه علم شریف به نشانی زیر برگزار خواهد شد:
📎 https://vc.sharif.edu/ch/philsci-speech
——————————
🆔: @philsharif
✅ اخلاق و نظریه انتقادی: از لویناس تا دوسل
👤سخنران: آیدین کیخایی (هیات علمی پژوهشگاه علوم انسانی)
چکیده:
امانوئل لویناس«فیلسوف اخلاقِ دیگری» است. بدین معنی که در فلسفه‌ی او «دیگری» به جای «من» در مرکز می‌نشیند، و مسئولیت اخلاقی بر هستیِ فرد اولویت می‌یابد. این همه در تعبیر مورد علاقه‌ی او خلاصه می‌شود: «اخلاق به عنوان فلسفه‌ی اولی»، که به معنای تقدم اخلاق بر هستی‌شناسی است. در نظر لویناس، میل به حقیقت و جوهر نقادانه‌ی تفکر، و اساسا سوژگی سوژه، همگی از اخلاق سرچشمه می‌گیرند، از مورد سؤال قرار گرفتن توسط دیگری، از فراخوانده شدن سوژه به عنوان سوژه‌ی مسئول. در این چارچوب، تفکر انتقادی را در معنای عام آن می‌توان پاسخی اخلاقی به بی‌عدالتی تفسیر کرد: مسئولیت برای دیگری به عنوان بنیان متافیزیکی نقد. اما به محض آنکه از مفهوم عام تفکر انتقادی فراتر رویم و «نظریه‌ی انتقادی» را به مثابه پدیده‌ای تاریخی و انضمامی و معطوف به نقد «وضع موجود» مورد نظر قرار دهیم، اخلاقِ دیگری لویناس به بن‌بست می‌رسد، بن‌بستی که در چارچوب مفاهیم لویناسی در تنش میان «اخلاق» و «سیاست» متجلی می‌شود.
در این گفتار می‌کوشم ظرفیت‌ها و محدودیت‌های اندیشه‌ی لویناس برای تبیین نسبت میان اخلاق و نظریه‌ی انتقادی را مورد بحث قرار دهم. همچنین اشاراتی خواهم داشت به برخی از تلاش‌ها برای فرارفتن از تنش اخلاق و سیاست در اندیشه‌ی لویناس. در این میان، به ویژه به انریک دوسل خواهم پرداخت، متفکر آرژانتینی‌ـ‌مکزیکی که، برپایه‌ی خوانشی انتقادی از لویناس، شکلی از «اخلاق رهایی» را به عنوان نظریه‌ی انتقادی برآمده از «پیرامون» (periphery) صورت‌بندی می‌کند.
🗓 زمان: چهارشنبه ۸ اردیبهشت ۱۴۰۰؛ ساعت ۱۵:۰۰
🌐 این برنامه در اتاق سخنرانی‌های گروه فلسفه علم شریف به نشانی زیر برگزار خواهد شد:
📎 https://vc.sharif.edu/ch/philsci-speech
——————————
🆔: @philsharif
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment