روستاهای ایران قربانی تضاد منافع نهادی
تعادل بخشی و پایدارسازی منابع آب زیرزمینی بدون پذیرفتن بخشی از مسئولیت اشتغال جایگزین کم آب بر توسط وزارت نیرو ره به جایی نخواهد برد.
کشاورزی محور معیشت روستایی ایران است و با دو متولی که تضاد منافع شدید دارند یعنی وزارت نیرو و جهاد کشاورزی از جمله پرمصرف ترین متهم آب است.
نکته قابل تامل این است که با وجود مصرف آب بی امان که به غارت آب شبیه تر است و حتی بلعیدن حقابه های محیط زیستی و نابودی آبهای زیرزمینی،؛ به جرأت می توان گفت که 90 درصد کشاورزان ایرانی همچنان فقرای شاغل باقی مانده اند.
فشار بدون هدف و برنامه اشتغال کشور بر گرده ناتوان کشاورزی باعث شده نه آب و خاک کشور در امان بماند و نه شغل پایدار ایجاد شود. مهمترین عامل این وضعیت بی توجهی به اقتصاد کشاورزی، زنجیره ارزش و تامین در این حوزه است.
هر سال میلیونها تن محصولات کشاورزی که در حقیقت پایداری آب و خاک کشور است به زباله تبدیل شده و از بین می رود، این امر حتی شامل محصولات پرارزش کم آب بر همچون زعفران نیز میشود!! در حالی که قیمت جهانی زعفران تا 12 یورو برای هر گرم نیز می رسد.
کمبود صنایع تبدیلی و تکمیلی بازارپسند موجب شده که حتی باارزش ترین محصول ایران نیز هر سال از تجارت جهانی دور شده و حتی در لبه پرتگاه حذف قرار بگیرد و کشورهای دیگر با زعفران ایران به عنوان صادر کنندگان ممتاز در رده های اول صادرات بمانند!!!
تاسف بارترین بخش ماجرا آنجاست که استانهای آسیب دیده از بیکاری و فقری چون خراسان جنوبی صاحب مرغوب ترین محصولاتند. با این محصولات منحصر به فرد از زرشک و زعفران گرفته تا عناب باید این استانهای قربانی مدیریت ناکارآمدفقرزده امروز و حتی در شرایط تحریم ثروتمندتر از هرجای ایران می بودند!!
و سوال چرا چنین است شاید اذهان بسیاری از ایرانیان را درگیر کرده است.
سالهاست کارشناسان درباره ضرورت زنجیره کردن روستاهای کشور باراه اندازی صنایع تبدیلی وتکمیلی برای سازگاری با کم آبی وایجاداشتغال پایدار در روستاها می گویند، اما هیچ اتفاقی نمیافتدآن هم در استانهایی که با کم آبی درگیرند ومهاجرت به حاشیه شهرها برای مردمش به تنها گزینه ممکن تبدیل شده است..
با مدل معیشت زنجیره روستاها می توان بخش بزرگی از بار اشتغال را از گرده کشاورزی برداشت و بر صنایع تبدیلی و تکمیلی گذاشت و هزاران اشتغال روستایی پایدار در روستاهای کشور ایجاد نمود و از زباله شدن محصولات کشاورزی جلوگیری کرد.
راه نجات آبهاي زيرزميني نیز از این مسیر می گذرد. اما وزارت نیرو به بهانه این که اشتغال وظیفه اش نیست، برای نجات آبهاي زيرزميني فقط به سیاستهای بازدارنده ای چون تعادل بخشی و پایدارسازی و بستن چاه فقرا روی آورده که تا کنون نتیجه درخشانی هم نداشته است.
سوال اینجاست که چگونه است که وزارت نیرو برای کمک به حفظ اشتغال در صنعت فولاد و پتروشیمی احساس مسئولیت کرده حاضر به سرمایه گذاری میلیاردها تومان جهت انتقال آب است، اما برای بخش کشاورزی با هدف نجات آبهاي زيرزميني میگوید ایجاد اشتغال وظیفه اش نیست؟
در حالیکه با مشارکت بین نهادی و سرمایه گذاری هم تراز با انتقال آب و سدسازی در صنایع تبدیلی و تکمیلی و ایجاد اشتغال پایدار و جذاب و سرشکن شدن نیروی کار کشاورزی بر بخشهای مکمل، با هدف تعادل بخشی و پایدارسازی آبهاي زيرزميني در کنار سیاست های کاشت و داشت چون الگوی کشت؛ می توان عرضه را کاهش داده و با مدیریت تقاضا و مصرف آب، گامهای مؤثری برای سازگاری با کمآبی برداشت.
✍ مهتا بذرافکن
© @RuralWomenIssues 👩🌾