ایران؛ قربانی سوسیالیسم
محمود طالقانی، مرتضی مطهری و محمد بهشتی چهره‌هایی که هر کدام دست‌کم در مقاطعی از عمرشان پیش یا پس از وقوع انقلاب۵۷ مواضعی اتخاذ کردند که آشکارا تاکید بر نفی مالکیت خصوصی، تایید قیمت‌گذاری برای کالاها و سرکوب قیمت، تمرکزگرایی و تشکیل دولت بزرگ و مداخله‌گر بود که هر کدام مصداق طرفداری از سوسیالیسم و ضدیت با اقتصاد بازار است.
علی شریعتی نیز در دوران دانش‌آموزی همراه پدرش به نهضت خداپرستان سوسیالیست پیوست. اولین کتاب او که در آغاز جوانی‌اش منتشر شد، کتاب «ابوذر؛ خداپرست سوسیالیست» بود. شریعتی روشنفکر اصلی انقلاب۵۷ شمرده می‌شود.
در آرای محمود طالقانی هم سال‌ها قبل از پیروزی انقلاب، نظریاتی مشابه دیدگاه‌های مارکسیستی و ضدیت با اقتصاد آزاد، مترادف دانستن اقتصاد آزاد با سرمایه‌داری و بی‌بندوبار دانستن سرمایه‌داری دیده می‌شود.
مرتضی مطهری، دیگر روحانی انقلابی، نیز اگرچه عمدتاً بر تلاش برای تعریف و تجویز راهی در میانه اقتصاد سرمایه‌داری و اقتصاد مارکسیستی تمرکز داشت، اما درصدد نفی سرمایه‌داری بود و یکی از راهکارهای اقتصادی که ارائه می‌کرد، عبارت بود از «لزوم مالکیت اشتراکی جامعه بر ماشین‌آلات صنعتی به‌عنوان حالتی خاص از تمام اختراعات بشری.»
محمد بهشتی روحانی انقلابی دیگری بود که علاوه بر ایفای نقش «تئوری‌پردازی» اقتصاد دولتی در سال‌های پیش از انقلاب، در «ساختارسازی حقوقی» برای اقتصاد دولتی در جمهوری اسلامی نیز نقشی موثر داشت.
این چهار نفر تنها چهره‌های متنفذی نبودند که مصادیقی از افکار سوسیالیستی در آرا و آثارشان منعکس شد و بعدها در رویه‌ها، سیاست‌ها و قوانین کشور ادامه پیدا کرد.
محمدباقر صدر با تالیف کتاب «اقتصادنا»، حبیب‌الله پیمان با نگارش کتاب «مالکیت، کار و سرمایه» و ابوالحسن بنی‌صدر با کتاب «اقتصاد توحیدی» از دیگر مروجان اقتصاد دولتی و مبلغان سایر مصادیق اقتصاد سوسیالیستی بودند.
سازمان مجاهدین خلق ایران و همچنین سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران بزرگ‌ترین گروه‌های سازمان‌یافته چپگرا بودند که در سال‌های پیش از انقلاب در ترویج آموزه‌های اقتصاد سوسیالیستی نقش‌آفرینی کردند. بسیار قبل تر از شکل گیری این گروه‌ها، حزب توده در تخریب علم اقتصاد و ترویج اندیشه های چپگرایانه پیشینه‌ای روشن داشت.
بزرگ علوی، عبدالحسین نوشین، جلال آل‌احمد و ابراهیم گلستان از جمله تاثیرگذارترین نویسندگانی بودند که در مقاطعی عضو حزب توده بودند. نیما یوشیج، احمد شاملو، صادق هدایت، صادق چوبک و غلامحسین ساعدی نیز در دوره‌هایی از هواداران این حزب بودند. می‌توان گفت عمده نویسندگان و هنرمندان آن دوره متاثر از تبلیغات این حزب، گرایش‌های چپگرایانه داشتند و این گرایش‌ها آشکارا در آثار آنان منعکس می‌شد و تا سال‌ها بر فضای فکری جامعه ایران تاثیرگذار بود.
این تاثیرات تا سال‌های اولیه وقوع انقلاب۵۷ که موسم تدوین قانون اساسی و شکل‌دهی به ساختارهای اقتصادی جمهوری اسلامی بود، با قدرت ادامه داشت، فضای فکری انقلابیون، شعارها و تصمیمات آنان را شکل داد و اقداماتی چون مصادره‌ها و ملی شدن صنایع و بانک‌ها از اولین جلوه‌ها و عوارض آن بود.
از طرفی دیگر باید به جبهه ملی، نیروی سوم، پان‌ایرانیست‌ها و نهضت آزادی(خصوصا جناح چپ آن) نیز اشاره کرد که آشکارا طرفدار سوسیالیسم ملی بودند و از مصادره و دولتی‌شدن اقتصاد حمایت می‌کردند. اعضای نهضت آزادی خصوصا در مصادره اراضی، ملی کردن بانک‌ها و صنایع خصوصی جلودار بودند.
در کنار این انقلابیون، پهلوی نیز آشکارا حامی نوعی سوسیالیسم نفتی بود و شاه علناً دولت خود را سوسیالیستی می‌نامید که حتی از سوسیالیسم اسکاندیناوی پیشرفته‌تر است. ملکه نیز که سابقاً دانشجوی معماری در فرانسه بود در نهان و آشکار سوسیالیسم را تقدیس می‌کرد.
✅ @karkhone
محمود طالقانی، مرتضی مطهری و محمد بهشتی چهره‌هایی که هر کدام دست‌کم در مقاطعی از عمرشان پیش یا پس از وقوع انقلاب۵۷ مواضعی اتخاذ کردند که آشکارا تاکید بر نفی مالکیت خصوصی، تایید قیمت‌گذاری برای کالاها و سرکوب قیمت، تمرکزگرایی و تشکیل دولت بزرگ و مداخله‌گر بود که هر کدام مصداق طرفداری از سوسیالیسم و ضدیت با اقتصاد بازار است.
علی شریعتی نیز در دوران دانش‌آموزی همراه پدرش به نهضت خداپرستان سوسیالیست پیوست. اولین کتاب او که در آغاز جوانی‌اش منتشر شد، کتاب «ابوذر؛ خداپرست سوسیالیست» بود. شریعتی روشنفکر اصلی انقلاب۵۷ شمرده می‌شود.
در آرای محمود طالقانی هم سال‌ها قبل از پیروزی انقلاب، نظریاتی مشابه دیدگاه‌های مارکسیستی و ضدیت با اقتصاد آزاد، مترادف دانستن اقتصاد آزاد با سرمایه‌داری و بی‌بندوبار دانستن سرمایه‌داری دیده می‌شود.
مرتضی مطهری، دیگر روحانی انقلابی، نیز اگرچه عمدتاً بر تلاش برای تعریف و تجویز راهی در میانه اقتصاد سرمایه‌داری و اقتصاد مارکسیستی تمرکز داشت، اما درصدد نفی سرمایه‌داری بود و یکی از راهکارهای اقتصادی که ارائه می‌کرد، عبارت بود از «لزوم مالکیت اشتراکی جامعه بر ماشین‌آلات صنعتی به‌عنوان حالتی خاص از تمام اختراعات بشری.»
محمد بهشتی روحانی انقلابی دیگری بود که علاوه بر ایفای نقش «تئوری‌پردازی» اقتصاد دولتی در سال‌های پیش از انقلاب، در «ساختارسازی حقوقی» برای اقتصاد دولتی در جمهوری اسلامی نیز نقشی موثر داشت.
این چهار نفر تنها چهره‌های متنفذی نبودند که مصادیقی از افکار سوسیالیستی در آرا و آثارشان منعکس شد و بعدها در رویه‌ها، سیاست‌ها و قوانین کشور ادامه پیدا کرد.
محمدباقر صدر با تالیف کتاب «اقتصادنا»، حبیب‌الله پیمان با نگارش کتاب «مالکیت، کار و سرمایه» و ابوالحسن بنی‌صدر با کتاب «اقتصاد توحیدی» از دیگر مروجان اقتصاد دولتی و مبلغان سایر مصادیق اقتصاد سوسیالیستی بودند.
سازمان مجاهدین خلق ایران و همچنین سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران بزرگ‌ترین گروه‌های سازمان‌یافته چپگرا بودند که در سال‌های پیش از انقلاب در ترویج آموزه‌های اقتصاد سوسیالیستی نقش‌آفرینی کردند. بسیار قبل تر از شکل گیری این گروه‌ها، حزب توده در تخریب علم اقتصاد و ترویج اندیشه های چپگرایانه پیشینه‌ای روشن داشت.
بزرگ علوی، عبدالحسین نوشین، جلال آل‌احمد و ابراهیم گلستان از جمله تاثیرگذارترین نویسندگانی بودند که در مقاطعی عضو حزب توده بودند. نیما یوشیج، احمد شاملو، صادق هدایت، صادق چوبک و غلامحسین ساعدی نیز در دوره‌هایی از هواداران این حزب بودند. می‌توان گفت عمده نویسندگان و هنرمندان آن دوره متاثر از تبلیغات این حزب، گرایش‌های چپگرایانه داشتند و این گرایش‌ها آشکارا در آثار آنان منعکس می‌شد و تا سال‌ها بر فضای فکری جامعه ایران تاثیرگذار بود.
این تاثیرات تا سال‌های اولیه وقوع انقلاب۵۷ که موسم تدوین قانون اساسی و شکل‌دهی به ساختارهای اقتصادی جمهوری اسلامی بود، با قدرت ادامه داشت، فضای فکری انقلابیون، شعارها و تصمیمات آنان را شکل داد و اقداماتی چون مصادره‌ها و ملی شدن صنایع و بانک‌ها از اولین جلوه‌ها و عوارض آن بود.
از طرفی دیگر باید به جبهه ملی، نیروی سوم، پان‌ایرانیست‌ها و نهضت آزادی(خصوصا جناح چپ آن) نیز اشاره کرد که آشکارا طرفدار سوسیالیسم ملی بودند و از مصادره و دولتی‌شدن اقتصاد حمایت می‌کردند. اعضای نهضت آزادی خصوصا در مصادره اراضی، ملی کردن بانک‌ها و صنایع خصوصی جلودار بودند.
در کنار این انقلابیون، پهلوی نیز آشکارا حامی نوعی سوسیالیسم نفتی بود و شاه علناً دولت خود را سوسیالیستی می‌نامید که حتی از سوسیالیسم اسکاندیناوی پیشرفته‌تر است. ملکه نیز که سابقاً دانشجوی معماری در فرانسه بود در نهان و آشکار سوسیالیسم را تقدیس می‌کرد.
✅ @karkhone
1 comment
Ahmad
👏👏👏
Log in to comment