روایتی از بایزید مردوخی، اقتصاددان و پیشکسوت تدوین برنامه و برنامه ریزی

داستانِ تلخِ حساب ذخیره ارزی (بخش دوم و پایانی)

البته پس از تصویب قوۀ قانون گذاری، یعنی مجلس، ما تمام همت مان را گذاشته بودیم روی طرح های سرمایه گذاری بخش خصوصی. از جمله به این علت که درآمد دولت از محل فروش نفت خام کافی بود، کسری نداشت.

ولی در همان سال ۱۳۷۹، در کمال تاسف، دولت و مجلس تفاهم کردند که یک میلیارد و دویست و پنجاه میلیون دلار از حساب ذخیره ارزی برداشت کنند.

در حالی که نه دولت کسری درآمد ارزی داشت و نه آن برداشت برای مصارفی بود که توجیه داشت. پول برداشتند برای پرداخت پاداش بازنشسته ها، یا احداث راه روستایی. و من تمام تلاشم را کردم که جلوی این کار را بگیرم. به کمیسیون برنامه و بودجه مجلس هم رفتم.
چند نماینده مجلس هم با من هم رای بودند ولی موافقان با برداشت می گفتند: ما خودمان قانون گذاریم! واقعا هیچ توجیهی نداشت که دولت با مصرف ارز پاداش بازنشسته ها را بدهد، یا راه روستایی احداث کند. به هر حال تفاهم مجلس و دولت کار را تمام کرد.
این سنت ادامه پیدا کرد، و تا سال پایانی برنامه سوم، هر وقت که نیازی پیش آمد، دولت از حساب ذخیره ارزی برداشت کرد. گاه با توجیه و موجه، و گاه بدون توجیه و ناموجه. نتیجه این که سی میلیارد دلار به حساب ذخیره ارزی وارد شد، و از این محل فقط نزدیک به هفت میلیارد دلار به طرح های سرمایه گذاری بخش خصوصی تخصیص داده شد.

البته اضافه کنم که برداشت های دولت مانع از استفاده بخش خصوصی نبود. بخش خصوصی طرح های اندکی داشت و مقیاس نیاز ارزی این طرح ها به طور متوسط هفت میلیون دلار بود.

در پایان کار موجودی صندوق چقدر بود؟
ده میلیارد دلار.

بنابراین دولت سیزده میلیارد دلار، یعنی تقریبا دو برابر بخش خصوصی برداشت کرده بود، و همه اش هم خارج از مجوز برنامه پنج ساله؟

همین طور است. دولت در ده مورد برداشت کرد؛ سیزده میلیارد دلار، در حالی که مجوز قانونی برداشت هفده میلیارد دلار را گرفته بود. "
بایزید مردوخی از دانشمندان علم اقتصاد در ایران و از مدیران ارشد سازمان مدیریت و برنامه ریزی بودند و مایه افتخار خاندان مردوخی.

✅ @karkhone

Comments

Be the first to add a comment