دروغهای حکومتیِ پایان ۱۳۹۸ (بخش سوم)؛ نیوزویک فتوشاپی با خبر کشته شدن ۲۷۰ آمریکایی
انتشار سازمانیافته اخبار و ادعاهای ساختگی در جمهوری اسلامی ایران، پدیده نوظهوری نیست. باوجوداین، چهار ماه آخر سال ۱۳۹۸–از پایان آبان تا پایان اسفند– از نظر تراکم انتشار دروغهای حکومتی منحصربهفرد بود. اعتراضهای آبان، آمار جانباختگان آبانماه، تلافی قتل قاسم سلیمانی، ساقط کردن هواپیمای اوکراینی، انتخابات مجلس یازدهم و نهایتا انتشار کرونا، شش محور اصلی انتشار اخبار دروغ در طول این چهار ماه محسوب میشدند.
به مناسبت پایان سال ۱۳۹۸، در مجموعهای شش قسمتی به بررسی «کمپینهای ضداطلاعات» حکومت ایران در این شش محور میپردازیم.
در سومین قسمت از این مجموعه، به بازخوانی ادعاهای این رسانهها در مورد کشتن دهها نیروی آمریکایی در حمله موشکی به پایگاه عینالاسد عراق میپردازیم.
در ۱۳ دیماه، یک پهپاد ارتش آمریکا در حمله به محوطه فرودگاه بغداد، «قاسم سلیمانی»، فرمانده سپاه قدس و چند نفر از همراهانش را به قتل رساند. در واکنش به این حمله، سپاه در ۱۸ دی پایگاه نظامی عینالاسد آمریکا را در عراق هدف حمله موشکی قرار داد.
دولت ایران در آستانه حمله، دولت عراق را در جریان قرار داده بود و ارتش آمریکا، اندکی قبل از اصابت موشکها از حمله اطلاع داشت. درنتیجه، نیروهای مستقر در عینالاسد پیش از موشکباران به پناهگاه رفته بودند و این حمله تلفات جانی بر جای نگذاشت، اگرچه تعدادی از نیروهای آمریکایی دچار موجگرفتگی ناشی از انفجار شدند. تعداد این نیروها، در ابتدا ۱۱ نفر اعلام شد اما این تعداد بهتدریج افزایش یافت و در ۲۱ بهمن، پنتاگون مجموع آنها را ۱۰۹ نفر اعلام کرد.
رسانههای رسمی ایران اما مدعی «کشته شدن» دهها نیروی آمریکایی در جریان حمله موشکی سپاه شدند. تبلیغات رسانههای جمهوری اسلامی بر این ادعا استوار بود که گویی تعداد زیادی از سربازان آمریکایی کشته شدهاند ولی خانوادههایشان در مورد آنها با رسانهها صحبت نمیکنند.
در همان روز انجام حمله، سایت افغانستان خبرگزاری فارس، به نقل از «یک مقام آگاه در سازمان اطلاعات سپاه» نوشت: «مطابق گزارشهای دقیق منابع ما در منطقه تا این لحظه دستکم ۸۰ نظامی آمریکایی کشته و حدود ۲۰۰ نفر زخمی شدهاند که زخمیها بلافاصله با بالگرد از این پایگاه بیرون برده شدهاند.» این ادعا، بعدها بهطور گسترده در دیگر رسانههای رسمی ایران نیز منتشر شد.
در ۲۱ دی، «علی فدوی»، جانشین فرمانده کل سپاه گفت تلفات آمریکاییها را میداند ولی نمیگوید: «اطلاعات فراوانی در مورد حمله ایران به پایگاه عینالاسد داریم، اما ترجیح میدهیم آمریکاییها خود، به میزان خسارات وارده ناشی از حمله ایران به عینالاسد اعتراف کنند.»
در ۳۰ دی نیز، «محمد تولایی»، معاون راهبردی فرمانده سپاه بدون توضیح بیشتر مدعی شد در جریان حمله موشکی، «حداقل ۱۳۴ نفر کشته» و «۲۴۵ نفر زخمی» شدهاند. او تنها فرماندهی بود که با ذکر نامش رقمی را بهعنوان آمار تلفات نیروهای آمریکایی اعلام کرد. آماری که سپس، در تمام خبرگزاریهای ایران به نقل از او ذکر شد.
مقامها یا رسانههای رسمی ایران، برای اثبات ادعاهای خود در مورد تلفات نیروهای آمریکایی هیچ فیلم، عکس یا سند مکتوبی ارائه نکردند. ولی در عوض، فعالان حامی حکومت حجم قابلتوجهی از مستندات جعلی (ازجمله اسناد فتوشاپی) را منتشر کردند که تمام آنها، در رسانههای حکومتی نیز بازنشر شدند.
کمپین تولید «مستندات» ساختگی
در همان روز حمله موشکی سپاه، صداوسیما تصاویری را نشان داد که مدعی بود مربوط به پایگاه آمریکاییها در عینالاسد است. تلویزیون حکومتی ایران، پیش از نمایش این تصاویر اعلام کرد: «امروز برای نخستین بار تصاویری از داخل پایگاه عینالاسد منتشر شد که لحظه برخورد موشکهای ایرانی را نشان میدهد و در این تصویر صدای نظامیان آمریکایی نیز شنیده میشود.»
باوجوداین، به فاصله کوتاهی از نمایش تصاویر، کاربران کنجکاو شبکههای اجتماعی کشف کردند که آنچه تلویزیون نشان داده، کوچکترین ارتباطی به عینالاسد ندارد و درواقع، ترکیبی از دو ویدیوی موجود بر روی یوتیوب است که به اسرائیل و چین مربوط میشوند. سایت ایرانوایر، در گزارشی که در۲۱ دی منتشر شد، توضیح داد که یکی از این ویدیوها در ۱۲نوامبر۲۰۱۸ با عنوان «لحظه سقوط یکی از موشکهای مقاومت فلسطین در شهر اشکلون اشغالی و شکست گنبد آهنین» منتشر شده و دیگری در ۱۴اوت۲۰۱۵ با عنوان «ویدیویی از ترس شاهدان عینی از لحظه انفجار [گاز در] تیانجین» انتشار یافته است.