نکته‌ای دربارۀ حاصل‌ِمصدر

حاصل‌ِمصدر از طریقِ افزودنِ پس‌وندِ «-ی» به صفت یا اسم ساخته می‌شود و مفهومِ مصدری دارد:

آسان + -ی ← آسانی (آسان بودن)
پادشاه + -ی ← پادشاهی (پادشاه بودن)

در این حاصل‌ِمصدرسازی، اگر واژه‌ای مختوم به «-ی» باشد، به‌جای پس‌وندِ «-ی» پس‌وندِ «-گری» به کار می‌رود. علتش پرهیز از دشواریِ تلفظ است:

انقلابی + -گری ← انقلابی‌گری (نه انقلابی‌ای)
مُجری + -گری ← مُجری‌گری (نه مُجری‌ای)
منشی + -گری ← منشی‌گری (نه منشی‌ای)

اما جالب است که در متونِ کهنِ فارسی نمونه‌هایی از حاصل‌ِمصدرهای مختوم به «-ی‌ای» به چشم می‌خورَد، که نشان می‌دهد قدما از این دشواریِ تلفظ پرهیز نمی‌کرده‌اند:

درزی + -ی ← درزی‌ای (به‌جای درزی‌گری)
ساقی + -ی ← ساقی‌ای (به‌جای ساقی‌گری)
صوفی + -ی ← صوفی‌ای (به‌جای صوفی‌گری)
قاضی + -ی ← قاضی‌ای (به‌جای قاضی‌گری)

چهار حاصل‌ِمصدرِ درزی‌ای، ساقی‌ای، صوفی‌ای، و قاضی‌ای در فرهنگِ بزرگِ سخن مدخل شده‌اند.

#حاصل_مصدر

@gozinguye
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

Comments

Be the first to add a comment