.
از کابوس‌هایت برایم بگو
از لحظه‌ای که تنت یخ کرد
و پشتت تیر کشید
از گرگ‌ها و لاشخورها بگو
از مار سیاهی که هر شب به خوابت می‌آید
از آن اژدهایی که در آسمان پرواز کرد و آتش گشود
از غرق شدن در تاریکی
از کابوس‌هایت بگو
از جنگ چهل ساله بگو

جنگ امری جنایتکارانه و تراژیک است. تاریخ و‌ تجربه‌ای که هر بار تکرار شود باز هم تراژیک است. من در عمر کوتاه و پربارم(شاید نه خیلی کوتاه و نه خیلی پر بار!) دوبار این تراژدی را تجربه کردم. تجربه‌ای در فاصله چهل سال: حدود هفت سالگی و چهل و هفت سالگی.
اما تجربه، احساس و بازتابش در من هیچ شباهتی نداشته و ندارد. در دوره کودکیم بارها خانه ما لرزید و یک بار شیشه‌های در و پنجره هم شکست. اما هیچ وقت حسی از ترس و مرگ در من پدید نیامد. هر بار با شنیدن صدای آژیر قرمز که گاهی وسط برنامه‌ تلویزبون پخش می‌شد چراغ‌ها را خاموش می‌کردیم و به زیر راه پله خانه می‌دویدیم. خانواده ده نفره زیر یک راه پله چنان در هم فرو می‌رفتیم که فقط عصبی و کلافه‌ام می‌کرد؛از بوهای متفاوتی که در حلقم بود و قطع شدن برنامه و خاموش کردن تلویزیون: تنها تفریح شبانه آن روزها.
در کودکی صدای انفجار و گاه گذر هواپیما مرا نمی‌ترساند بلکه بیشتر حسی از تعجب و امری غریب بود. هر بار می‌خواستم از آن زیر فرار کنم و به آسمان و موشک‌ها نگاه کنم. دوست داشتم یک بار بمب یا موشکی کنار خانه‌مان بیفتد تا شاهد این ماجرا باشم(حتی بدم نمی‌امد بمبی روی مدرسه و مدیر کج‌خلق‌مان بیفتد یا نانوایی که هر روز مجبور بودم در صف آن بایستم) حسی از هیجان، کنجکاوی و اندکی لذت از این سرگرمی. هیچ برداشتی از مرگ و ترس از مردن نبود.
چهل سال بعد وقتی تنها در آپارتمانم نشسته‌ام و صدای انفجار و جت‌ها را از بالای سرم می‌شنوم همه چیز تغییر کرده. نه کنجکاوی مانده نه هیجان و نه سرگرمی؛ هر چند که زیر بمباران در خانه مانده بودم اما با هر صدای وحشتناکی ترس وجودم را پر می‌کرد حتی وقتی در فاصله‌ای دور بود. اوج آن زمانی بود که وسط روز روی بالکن موج انفجاری مرا به عقب پرتاب کرد. مرگی که دوست داشتم این بار در نزدیکترین جای تنم خودی نشان داد. وقتی شیشه‌های خانه لرزید و به صدا درآمد بدنم ناخواسته واکنش نشان می‌داد. گاهی بیخوابی و یا حتی خواب زیاد.

فاصله چهل سال چه اتفاقی در انسان می‌افتد آیا انسان پخته‌تر می‌شود؟ آیا در گذر زمان قوی‌تر می‌شویم؟
هر چه روزها و سال‌ها می‌گذرد مرگ ناخواسته نزدیک و نزدیکتر است و ترس از آن هم نزدیکتر...در کودکی مرگ چنان دور و بی معنی است که حضورش ترس ایجاد نمی‌کند..ترس از مرگ شاید امر بی‌معنایی در کودکی باشد چون مرگ هنوز معنا نگرفته...شاید هنوز تصور نبودن بی معنی است. دو‌ روزی که در این بمباران اخیر خانه نبودم( البته نبودن اجباری) آنچه مرا گاه نگران می‌کرد نابودی کتاب‌ها و وسایلم بود. اشیایی که حس می‌کنی به ان دلبسته‌ای یا باید کنارشان باشی و اگر قرار است نابود شود با هم نابود شوید. نیستی‌ و ندیدن‌شان( همان مرگ‌شان) برایم ترسناک بود.
فکر می‌کنم تا به امروز هیچ‌گاه انقدر از نزدیک حس مرگ را لمس نکرده‌ام و خوشبختی را هیچ وقت به اندازه امروز درنیافته‌ام؛ خوشبختی به معنای بی‌آرزویی، ناامیدی یا بی‌امیدی...در جایی هستم که می‌خواستم باشم. شاید همین ترسناک‌ترش هم می‌کند. شاید عشق به مرگ، نفرت از آن می‌آفریند. و هر نفرتی حاصل ترس است.
هر چه هست حس مرگ و نزدیکی آن بیشترین نزدیکی و بستگی به زندگی را در انسان به وجود می‌آورد حسی که احتمالا پیش از این هم بوده ولی عیان نشده. حالا در هر جنبنده و ناجنبنده‌ای چیزی از بودن و‌ نبودن در آن می‌بینی. به زندگی نزدیک می‌شود و مرگ را در لا‌به‌لای آن می‌بینی.
#مهدی_فاتحی

Comments

Be the first to add a comment