✳️ چند ضرب المثل فارسی با مصراع دیگر آنها:


۱- چنین است رسم سرای درشت
((گهی پشت بر زین و گه زین به پشت ))
( فردوسی حکیم )

۲- گر دایره‌ی کوزه ز گوهر سازند
((از کوزه همان برون تراود که در اوست))

[این بیت از بابا افضل کاشانی شاعر و عارف قرن هفتم است. اما مصراع دوم که ضرب المثل شده از او نیست و او تضمین کرده است. پیش از او شمس تبریزی در مقالاتش به کار برده. همچنین در کشف الاسرار میبدی و کلیله دمنه نصرالله منشی هم آمده.]

۳- با سیه دل چه سود گفتنِ وعظ
((نرود میخ آهنین در سنگ ))
(استاد سخن سعدی شیرازی- گلستان)

۴- هر دم که دل به عشق دهی، خوش دمی بود
((در کار خیر حاجت هیچ استخاره نیست ))
( خواجه حافظ شیرازی)

۵- امیدوار بُوَد آدمی به خیر کسان
((مرا به خیر تو امید نیست ، شر مرسان ))
( باب 4 گلستان-سعدی-قرن7)

۶- ((بسیار سفر باید ، تا پخته شود خامی ))
صوفی نشود صافی تا در نکشد جامی
( غزل 597 سعدی طبع دانشمند مرحوم فروغی)

۷- در تنگنای حیرتم از نخوت رقیب
((یا رب مباد آن که گدا معتبر شود ))
( خواجه حافظ)

۹- در محفل خود راه مده همچو منی را
(( افسرده ‌دل، افسرده کند انجمنی را ))

[علامه دهخدا ذیل کلمه افسرده این بیت را آورده ولی جلوی نام شاعرش علامت سوال قرار داده. برخی این بیت را به مخلص هندوستانی نسبت داده اند]

۹- زلیخا مُرد از این حسرت که یوسف گشت زندانی
((چرا عاقل کند کاری که باز آرد پشیمانی ))

[منسوب به صائب تبریزی. مصراع دوم این بیت از صائب نیست و دیگران نیز به کار برده اند. مثلا محتشم کاشانی و حتی خواجه حافظ به اینصورت: "عاقلا مکن کاری که آورد پشیمانی" و این نشانگر آن است که این ضرب المثل خیلی قدیمیست.اصل آن را فعلا نیافتیم]

۱۰- زلیخا گفتن و یوسف شنیدن
((شنیدن کی بُوَد مانند دیدن ))
[ منسوب به عطار نیشابوری و از اسرارنامه او دانسته اند ولی در آن کتاب این بیت را نیافتیم ]

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan