آیا علم اعصاب نظریهی اتریشی را حمایت میکند؟
داگ فرنچ، رییس سابق بنیاد میزس
ترجمه رضا زارع پور. قسمت اول
هر کس که سیاست یا بازارهای مالی را دنبال میکند، باید گاهی بیاندیشد «مردم چه فکری در سر دارند؟ چگونه تصمیم میگیرند؟»
تصورش سخت است که جان موث (John Muth) و رابرت لوکاس (Robert Lucas) چیزی معروف به «نظریهی انتظارات عقلانی» ارائه دادهاند که مطابق ویکیپدیا در این نظریه «فرض بر این است که نتایجی که پیشبینی میشوند، به طور سیستماتیک با نتایج تعادل بازار تفاوت ندارند. در نتیجه، انتظارات عقلانی به طور سیستماتیک یا قابل پیشبینی از نتایج تعادلی متفاوت نیستند. یعنی، فرض میشود که مردم هنگام پیشبینی آینده مرتکب خطاهای سیستماتیک نمیشوند، و انحرافات از پیشبینی بینقص صرفا تصادفی هستند.»
موث و لوکاس باید شوی تلویزیونی جری اسپرینگر (Jerry Springer)، یا حتی بهتر از آن، برنامهی روزانهی «پول دیوانه» جیم کریتر (Jim Crater) دربارهی سرمایهگذاری را ببینند. در حالی که بازارهای مالی دنبالهای از حبابهای پرریسک بودهاند، به دلیل خلق دوباره و دوبارهی پول به دست فدرال رزرو، اقتصاددانهای انتظارات عقلانی، رابرت فلاد (Robert Flood) و رابرت هادریک (Robert Hodrick) جسارت داشتهاند اینطور جمعبندی کنند که «آزمایشهای تجربی حال حاضر نتوانستهاند به طور موفقیتآمیز این اتهام را که قیمت داراییها حباب دارد، توجیه کنند.»
دکتر رید مونتگیو (Read Montague) ادعای متفاوتی دارد. او در کتابش «چرا این کتاب را انتخاب کنیم؟» ما را درون مغز میبرد تا بفهمیم چگونه تصمیم میگیریم. مونتگیو اقتصاددان نیست. تخصصش علم اعصاب است. «چرا انتخاب کنیم» از علم اعصاب کامپیوتری، شاخهای از بیولوژی تکاملی که به مطالعهی پردازش واقعی اطلاعات توسط مغز ما میپردازد، بهره میگیرد و تلاش دارد تا بفهمد چرا انسانها به گونهای که کنش میکنند، کنش میکنند.
چیزی از آغاز کتاب نمیگذرد که دکتر مونتگیو به توضیح یک بازی سرمایهگذاری میرسد که به کمک دو اقتصاددان، کوین مککیب (Kevin McCabe) و کالین کیمرر (Colin Camerer)، براساس یک تجربهی مشابه توسط تری لورنز (Terry Lohrenz) رایاضیدان، پایهگذاری کرده. به افراد حاضر در این آزمایش ۱۰۰ دلار پرداخت شد تا با تصمیمگیری در ۲۰ بازار مختلف سرمایهگذاری کنند. طبقه نوشتهی مونتگیو او و دو اقتصاددان از «ردپاهای تاریخی بازار و واکنشهای اندازهگیری شدهی مغزی و رفتاری به آنها» استفاده کردند.
هدف خاص پژوهشگران چگونگی واکنش شرکتکنندهها به بازارهای دچار حباب و سقوط بود. آنها این کار را با استفاده از مدل حبابهای بازار انجام دادند که ورنون اسمیت (Vernon Smith) اقتصاددان برندهی جایزهی نوبل طراحی کرده بود. مغز آزمایششوندهها، درحالی که با سرمایهگذاریهایشان مشغول خلق حبابهای بازار و واکنش به آنها بودند، اسکن میشد. ۵۲ فرد آزمایششونده بازی سرمایهگذاری را درون اسکنرها انجام میدادند، اما هیچ نمیدانستند که در حال بازی در یک بازار واقعی تاریخی هستند.
دوتا از بازارهای استفاده شده در این شبیهسازی به طور خاصی با این ۵۲ مشارکتکننده بیرحم بودند؛ سقوط بازار سهام در سالهای ۱۹۸۷ و ۱۹۲۹. هیچکدام از افراد پولی در شبیهسازی بازار ۱۹۲۹ کسب نکرد و بسیاری از آنها بیش از نصف پورتفولیوی خود را از دست دادند. به گفتهی مونتگیو «این بازار، از بین تمام بیست بازار استفاده شده، مکانیزمهای تصمیمگیری افراد را به نوعی گیجی تقلیل داد و بعد–بنگ. خداحافظ پول».
متغیری که بیش از همه در پیشراندن این بازی سرمایهگذاری در تمام بازارها نقش داشت، چیزی نبود جز پشیمانی. زمانی که افراد سرمایهگذاریشان را تغییر میدادند، پشیمانی بود. همچنین پشیمانی «به عنوان یک سیگنال عصبی به شدت قوی در منطقهی پاداش-تصمیمگیری مغز، هستهی پوتامن (ventral Putamen)، ظاهر میشد، همان بخشی که سیگنالهای خطای پاداش-پیشبینی ظاهر میشوند». پس مغز در مواجهه با تجربهی خلاف واقع (Counterfactual) مشابه تجربیات واقعی عمل میکند.
مونتگیو باور دارد که این امر مهم است، زیرا همانند بازیهای قمار که تکامل یافتند تا «از ضعفهای ارزشگذاری بیولوژیکی و سیستم تصمیمگیری ما بهره ببرند»، بازار ۱۹۲۹ نیز «به نوعی پاشنهی آشیل سیستم تصمیمگیری و ارزشگذاری ذهن افراد آزمایششونده را هدف گرفت».
در این مورد، پشیمانی تفاوت بین ارزش موجود و ارزشی که میتوانست موجود باشد، است. مونتگیو چیزی که خودش یه شبهمعادله مینامد پیشنهاد میکند: «پشیمانی تری مالوی (Terry Malloy) برابر است با ارزش مدعی بودن منهای ارزش بازنده بودن. علت اهمیت این موضوع چیزی است به نام دوپامین، یک مادهی شیمیایی در مغز که به انسان کمک میکند به گونهای تصمیمگیری کند که در زمان درست به پاداش منجر شود.»
@austrianschool