مقابله یا سازگاری؟!!! بالاخره استراتژی ایران در برابر پیامدهای تغییرات اقلیمی چیست؟
✔️ گرمای هوا و کم آبی در تابستان و پاییز 1400 مسأله ای است که سیستم حکمرانی و مردم را عمیقاً تحت تاثیر قرار داده است. بر اساس گفته وزیر وقت نیرو، نه تنها خشکسالی بلکه گرمای روزافزون زمین از جمله عواملی است که موجب مصرف بیشتر انرژی و چالش پاسخ گویی به این مصرف شده است.
✔️دربرابر اعتراضات روزهای اخیر در برخی از نقاط کشور این پرسش مطرح است که بالاخره استراتژی ایران برای شرایط حادفعلی که براساس نتایج دهها پژوهش نه تنها بهتر نمیشود، که احتمالا تشدید می شود چیست؟
✔️نهادهای مسئول پاسخ دهند که آیا میخواهند با صرف انرژی و هزینه های سرسام آور در بخشهایی مانند انتقال آب، سدسازی و استحصال آبهای ژرف که خود منبع منازعه و مخاطره هست با این شرایط مقابله کنند یا با باور کردن واقعیتهای مبتنی بر دانش و فناوری ، به توسعه پایدار و سازگاری روی بیاورند ؟
✔️ با وجود همه هشدارهای کارشناسان مستقل؛ رویکردهای اقتصاد سیاسی مانع بزرگ تصمیم گیری برای درپیش گرفتن استراتژی توسعه پایدار است و کماکان سیستم مدیریتی کشور میخواهد با راه حلهایی که بیش از هرکس به مذاق دلالان حوزه آب خوش می آید به مقابله با طبیعت بپردازد: استراتژی مقابله با کم آبی، مقابله با بی برقی، مقابله با سیل و خشکسالی و.. اینها کلماتی است که ما صدها بار از زبان مدیران مربوطه شنیده ایم، اما از آنجا که مقابله مستلزم صرف انرژی و هزینه بسیار است باید پرسید که تا کی و تا کجا می توان با طبیعت و فجایع طبیعی مقابله کرد؟
✔️ پاییز هر سال دانشمندان گزارشی از انباشت کربن در کره زمین میدهند که خبرهای ترسناکی از آینده ای ناپایدار است. از یک دهه پیش اقلیمشناس مشهوری هشدار جدی داد که : «سیستم آبوهواییِ جهان شبیه حیوان خشمگینی شده که انگار داریم با ترکه او را کتک میزنیم».
✔️ گلن پیترز، یکی از دانشمندانی که در مرکز تحقیقات بینالمللی آبوهوا و محیط زیست در اسلو این موضوع را تحلیل میکند، در مصاحبه با نیویورکتایمزدر سال 2013 با تأکید بر اینکه «دیگر زمان بیشتری باقی نمانده است» بیان میکند: «حال زمان آن فرا رسیده که همه آمادۀ مواجهه با این موضوع و اتخاذ تصمیمات جدیدشوند».
✔️بدیهی است که اولین شرط تغییر، پذیرش مسأله است و به نظر میرسد سیستم حکمرانی ما هنوز در پذیرش مسأله تردید جدی دارد. چراکه آنچه دیده می شود ادامه همان روشهای مخرب بوسیله همان رویکردهایی است که از آنها نمی توان انتظار تغییر داشت!
✔️اما حقیقت این چیزی است که جلو چشم ماست : گرمای هوا، کم آبی و مصرف بی رویه منابع و نابرابری در توزیع منابع؛ و البته کاهش سطح تاب آوری اجتماعی و افزایش مناقشات آبی، آسیب دیدن کسب و کارها، به مخاطره افتادن امنیت غذایی و گسترده تر شدن و عمیق تر شدن دامنه فقر است که همه اینها حقایقیند که بخشی از تجربه روزمره اکثریت مردم است.
✔️با توجه به خوابهای تاریک همسایگان برای آبهای مرزی و ضعف دیپلماسی آب، ازدست رفتن ذخایر آبهای زیرزمینی، آلودگی آبهای سطحی توسط صنایع و معادن و تحریم ها و فقدان دسترسی کامل ایران به داده های آب وهوایی باید دید دولتمردان با ادامه روشهای فاجعه بار تاکجا پیش رفته و آیا حاضرند برای مصالح ملی وسازگاری با این پیامدها اقدام درست وتصميمات سخت بگیرند؟
✔️ هم اکنون حتی فقیرترین کشورهاي جهان رویکردمقابله راکنار گذاشته ودریافته اند شرایط جدید،مخاطرات جدید وجدی در پی داشته ونیاز به راه حلهاو تغییرات عمیقاً انسانی واجتماعی جدید دارد. آنها رویکرد «سازه مدار» راکنار گذاشته و به رویکردهای «انسان مدار» روی آورده اند وبا کمک نهادهای بینالمللی درحال اجرای برنامه های توسعه پایدار برای حفظ باقی مانده منابع وسازگاری با تغییرات جدیدند.
✔️ شوربختانه درکشور ما هنوز گزارش مشخصی درباره برنامه های سازگاری با تغییرات اقلیمی منتشر نشده و درعوض هر روز خبر افتتاح پروژه های سدسازی و انتقال آب،وعده های وسیع ترکردن کشاورزی فاجعه بار آب بر، عدم سرمایه گذاری فراگیر بر بازچرخانی آب و حفاظت از تالابهاو رودخانه ها درجهت بالابردن سطح تاب آوری انسانی و زیستی قلمرو می شنویم!!
✔️باور به این که سازگاری باتغییرات اقلیمی تنهاراه برای بقا درشرایط جدید است، نیازبه نگرش فرایندی به توسعه پایدار دارد؛راهی که منافع سلاطین پروژه های آب به خطر می اندازد.
✔️این همان چالشی است که پذیرش تغییرات ناشی ازسازگاری باتغییرات اقلیمی رابرای سیستم حکمرانی دشوار کرده است،اماآنچه مسلم است این است که ما درمقابله باطبیعت محدودیت داریم و پذیرش تغییروسازگاری با تغییرات اقلیمی باسرمایه گذاری بر روی آموزش، خلاقیت، ارتباطات و مشارکت برای نجات آب و منابع طبیعی؛ تنهاراه حل باقی مانده برای بقای سرزمین ایران است./مهتا بذرافکن
🆔 @RuralWomenIssues