✳️ تحلیل مفاهیم و آموزه های شاهنامه(داستان رستم و اشکبوس)
✳️ بخش: یک
❇️ یکی از داستان های جذاب و دل انگیز شاهنامه همانا ماجرای نبرد رستم و اشکبوس ِ کشانی است که فردوسی در اثنای شرح تقابل ِ این دو پهلوان نکات و اطلاعات ِ جانبی بسیاری در زمینه های مختلف تقدیم خواننده می کند.در این مقاله به ترتیب ِ سیر ِ موضوعی داستان به برخی از این نکات اشاره می شود:
◀️1-به صدا درآوردن شیپورها و طبل های بزرگ در هنگام جنگ به منظور ایجاد رعب و وحشت در دل دشمنان:
در این داستان نیز هنگامی که رهام به نمایندگی از سپاه ایران به جنگ با اشکبوس می رود هر دو سپاه بنای دمیدن در شیپورهای جنگی و کوبیدن بر طبل های بزرگ را می نهند.
برآویخت رهام با اشکبوس / برآمد ز هر دو سپه بوق و کوس»...
◀️ 2-تقبیح و زشت شمردن پرداختن ِ افراطی ِ پهلوانان به باده نوشی و مجالس بزم و غافل شدنشان از فراگرفتن اصول نبرد در میدان رزم:
زمانی که رهام تاب مقاومت در برابر اشکبوس را نمی آورد و از او روی برمی گرداند و به سوی کوه می گریزد ، موجب خشم توس،فرمانده سپاه ایران، می گردد طوری که می خواهد قلب سپاه را رها کند و به سوی میدان روانه شود. از سوی دیگر رستم نیز از این شکست ِ مفتضحانه خشمگین می شود و دلیل ِ آن را شادخواری و باده نوشی ِ بیش از اندازه ی رهام می داند،آن گونه که باعث شده او از آموختن فنون جنگی ِ نو و پرداختن به تقویت قدرت رزمی خویش باز بماند و با شکست در این میدان ایرانیان را سرافکنده کند.
چو رهام گشت از کشانی ستوه
بپیچید زو روی و شد سوی کوه
ز قلب سپاه اندر آشفت توس
بزد اسب کاید بر ِ اشکبوس
تهمتن برآشفت و با توس گفت
که رهام را جام ِ باده ست جفت»...
◀️ 3-جایگاه ِ فرمانده ی سپاه در قلب ِ لشکر است:
محافظت از قلب سپاه اهمیت بسیاری داشته است و جایگاه پادشاه و فرمانده سپاه نیز در آن جا بوده است. در جنگ ها اگر دشمن موفق به رساندن نیروهای خود به قلب سپاه می شد با کشتن ِ فرمانده لشکر به سادگی می توانست به پیروزی دست یابد. در این داستان نیز وقتی که توس با دیدن شکست رهام قصد رفتن به میدان را دارد، رستم مانع او می شود و این نکته را به او گوشزد می نماید که وی وظیفه ی مهم تری بر عهده دارد ، آن هم محافظت از قلب لشکر است.
تو قلب ِ سپه را به آیین بدار
من اکنون پیاده کنم کارزار»...
◀️ 4-باز کردن زه ِ کمان در زمان هایی که از جنگ خبری نبود:
در گذشته زه ِ کمان را از روده ی تاب داده ی گوسفند می ساختند و عملیات ِ خاصی را بر روی آن انجام می دادند تا حالت ِ ارتجاعی پیدا کند.این زه اگر برای مدتی طولانی به دو طرف کمان متصل باقی می ماند حالت ارتجاعی خود را از دست می داد به همین خاطر در زمان هایی که پهلوانان از میدان جنگ دور بودند و از مبارزه خبری نبود ، یک طرف زه را باز می کردند و به محض شروع جنگ دوباره آن را متصل می نمودند به همین خاطر است که اصطلاح ِ کمان ِ به زه به مرور زمان معنای کمان ِ آماده به خود گرفته است.
چو نازش به اسب ِ گران مایه دید
کمان را به زه کرد و اندرکشید»...
کمان را به زه کرد زود اشکبوس
تنی لرز لرزان و رخ سندروس»...
ادامه دارد... .
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ بخش: یک
❇️ یکی از داستان های جذاب و دل انگیز شاهنامه همانا ماجرای نبرد رستم و اشکبوس ِ کشانی است که فردوسی در اثنای شرح تقابل ِ این دو پهلوان نکات و اطلاعات ِ جانبی بسیاری در زمینه های مختلف تقدیم خواننده می کند.در این مقاله به ترتیب ِ سیر ِ موضوعی داستان به برخی از این نکات اشاره می شود:
◀️1-به صدا درآوردن شیپورها و طبل های بزرگ در هنگام جنگ به منظور ایجاد رعب و وحشت در دل دشمنان:
در این داستان نیز هنگامی که رهام به نمایندگی از سپاه ایران به جنگ با اشکبوس می رود هر دو سپاه بنای دمیدن در شیپورهای جنگی و کوبیدن بر طبل های بزرگ را می نهند.
برآویخت رهام با اشکبوس / برآمد ز هر دو سپه بوق و کوس»...
◀️ 2-تقبیح و زشت شمردن پرداختن ِ افراطی ِ پهلوانان به باده نوشی و مجالس بزم و غافل شدنشان از فراگرفتن اصول نبرد در میدان رزم:
زمانی که رهام تاب مقاومت در برابر اشکبوس را نمی آورد و از او روی برمی گرداند و به سوی کوه می گریزد ، موجب خشم توس،فرمانده سپاه ایران، می گردد طوری که می خواهد قلب سپاه را رها کند و به سوی میدان روانه شود. از سوی دیگر رستم نیز از این شکست ِ مفتضحانه خشمگین می شود و دلیل ِ آن را شادخواری و باده نوشی ِ بیش از اندازه ی رهام می داند،آن گونه که باعث شده او از آموختن فنون جنگی ِ نو و پرداختن به تقویت قدرت رزمی خویش باز بماند و با شکست در این میدان ایرانیان را سرافکنده کند.
چو رهام گشت از کشانی ستوه
بپیچید زو روی و شد سوی کوه
ز قلب سپاه اندر آشفت توس
بزد اسب کاید بر ِ اشکبوس
تهمتن برآشفت و با توس گفت
که رهام را جام ِ باده ست جفت»...
◀️ 3-جایگاه ِ فرمانده ی سپاه در قلب ِ لشکر است:
محافظت از قلب سپاه اهمیت بسیاری داشته است و جایگاه پادشاه و فرمانده سپاه نیز در آن جا بوده است. در جنگ ها اگر دشمن موفق به رساندن نیروهای خود به قلب سپاه می شد با کشتن ِ فرمانده لشکر به سادگی می توانست به پیروزی دست یابد. در این داستان نیز وقتی که توس با دیدن شکست رهام قصد رفتن به میدان را دارد، رستم مانع او می شود و این نکته را به او گوشزد می نماید که وی وظیفه ی مهم تری بر عهده دارد ، آن هم محافظت از قلب لشکر است.
تو قلب ِ سپه را به آیین بدار
من اکنون پیاده کنم کارزار»...
◀️ 4-باز کردن زه ِ کمان در زمان هایی که از جنگ خبری نبود:
در گذشته زه ِ کمان را از روده ی تاب داده ی گوسفند می ساختند و عملیات ِ خاصی را بر روی آن انجام می دادند تا حالت ِ ارتجاعی پیدا کند.این زه اگر برای مدتی طولانی به دو طرف کمان متصل باقی می ماند حالت ارتجاعی خود را از دست می داد به همین خاطر در زمان هایی که پهلوانان از میدان جنگ دور بودند و از مبارزه خبری نبود ، یک طرف زه را باز می کردند و به محض شروع جنگ دوباره آن را متصل می نمودند به همین خاطر است که اصطلاح ِ کمان ِ به زه به مرور زمان معنای کمان ِ آماده به خود گرفته است.
چو نازش به اسب ِ گران مایه دید
کمان را به زه کرد و اندرکشید»...
کمان را به زه کرد زود اشکبوس
تنی لرز لرزان و رخ سندروس»...
ادامه دارد... .
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment