شعر و ادبیات منظوم در ایران باستان

- فن بلاغت 

شیوا سخن گفتن و زبان آوری و بیان مطالب در مرتبه ای منتهای کمال،یکی از هنرهای ایرانیان بوده است. حتی هرودوت،ایرانیان را "سخنگو" و"سخن ور"می خواند."کلیله و دمنه"از جماعت و گروهی از مردمان با عنوان "ارباب هنر و بلاغت پناه"یاد می کند. نویسندگان قرون نخستین اسلامی مانند یمینی و خواند میر،به کرّات از این گروه یاد کرده اند:"در بلاغت و براعت یگانۀ روزگار شده اند. "(تاریخ یمینی،ص.۳۶۱).جاحظ نیز اقرار دارد که ایرانیان خطیب ترین مردم اند و خطیب ترین ایرانیان،مردم پارس اند(البیان و التبین،ج ۳،ص. ۱۳).

در دوران باستان،از توجه شاهان ایران به "کلمات قصار"و"سخنان حکیمانه"اطلاع داریم به خصوص که نه تنها شاهان،بلکه بزرگان و اهل قلم هم به متونی مانند "عهد اردشیر"،"عهد انوشیروان"،"سخنان حکیمانۀ بزرگمهر"،"خدای نامه"و غیره توجه خاصی مبذول می داشتند.ابن ندیم به ویژه از نوشتۀ انوشیروان با این عبارت:"کتاب عهد انوشیروان الی ابنه ، الذی یسمی عش البلاغة(الفهرست،ص. ۵۵۹)"یاد می کند.

جاحظ در بیان و التبین(ج ۳،ص. ۱۴)، از کتاب"کاروَند"ایرانیان یاد می کند که حاوی"قواعد علم بلاغت" است.ایرانیان قواعد و رسوم موجود برای بلاغت را به خوبی حفظ و رعایت می کردند.متون اسلامی هم به وجود رساله های ساسانی دربارۀ خطابت و بلاغت اشارۀ کافی دارند.(۳۵)در رسالۀ پهلوی"خسرو کواتان و غلامِ او"،ضمن توصیه به آموختن فنون گوناگون به صراحت به"فن بلاغت"و یادگیری آن اشاره می کند.از اوصاف دبیر خوب در عصر ساسانی،یکی بلاغت و دیگر خط(خوش)بوده است.جاحظ بین بلاغت عربی و بلاغت ایرانی،تفاوت می گذارد و شرح می دهد که"بلاغت عربی" بالبدیهه است امّا"بلاغت ایرانی"پس از تعلیم و تعلّم،تدوین،و تفکّر پدید می آید.(۳۶)وی به وجود کتاب"کاروَند"در همین رابطه اشاره و تأکید می کند که برای رسیدن به کمال در"فن بلاغت"باید"کاروَند" خوانده شود.(۳۷)
(ص.۴۳۱_۴۲۴)

بن مایه:میراحمدی.مریم،تاریخ تحولات ایران شناسی،ج۱،تهران،طهوری،۱۳۸۹

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

Comments

Be the first to add a comment