✅ کهن گرایی و واژهسازی
هم کاربرد واژههای کهن و قدیمی و هم ساختن واژههای تازه هر دو منجر به خروج از هنجار عادی زبان و نهایتاً تمایز سبکی میشود.
واحدهای زبان (تکواژها، واژهها، عبارات و ساختهای نحوی) بر پیشانی خود مهر زمان را دارند، این یعنی هویت تاریخی و تاریخمندی زبان.
اگر عناصر زبان گذشته را از موقعیت تاریخی آن جدا کنیم و به درون بافت زبانی دورههای بعد منتقل نماییم، هنجار زمانی کلام شکسته میشود و سخن از بافت تاریخی که در آن تولد یافته، فاصله میگیرد. کاربرد عناصر تاریخ مندِ زبان در یک بافت زمانی تازهتر را کهن گرایی (آرکاءیسم) میگویند.
کهن گرایی در گفتار امروزی و بازآفرینی جلوههای زبان تاریخی از رهگذر کهن گرایی در شکلگیری سبک و تاثیر کلام، نقش به سزایی دارد. ...
اگر هنجار زبانی جامعه را همان زبان مردم عادی در نظر بگیریم که دارای متوسطِ آگاهی اجتماعی هستند خواهیم دید که بیشتر ابداعها و نوآوریهای زبانی بیرون از این قلمرو و در میان دو گروه صورت میگیرد: یکی گروه "فروتر از متوسط آگاهی اجتماعی" و دوم گروه نخبگان که " بالاتر از متوسط آگاهی اجتماعی" قرار دارند.
واژهسازی و تعبیرتراشی گروه نخست در زبان عامیانه و در زیر لایهی میانی آگاهی اجتماعی تولید میشود. در این حوزه، واژهسازی غالباً با ادراک حسی مرتبط است. یعنی آواها با مدلول زبانی هماهنگی دارد در این بخش از زبان لایهی آوایی و صوتی در خلق واژهی جدید غلبه دارد (مانند: زر زر زدن، ملچ ملوچ، سکسکه، پت پت، جیر جیر، هق هق، تیک تیک، جرینگ جرینگ )؛ چرا که خلاقیت زبانی مبتنی بر تجربهی حسی است.
ساخت نامآواهای تازه و ابداع واژههای استعاری و کنایات جدید در زبان عامیانه هر دو از تجربه و ادراک حسی مایه میگیرد.
در واقع غلبهی وجه آوایی و موسیقایی عناصر زبانی و غلبهی نامآواها در بخش خلاق زبان عامیانه دلالت بر طبیعی بودن جریان آفرینش نشانهی زبانی دارد.
در سویهی مقابل، خلاقیت زبانی نخبگان است که در لایهی بالای سطح آگاهی قرار میگیرد.
در این سطح ساخت نوواژه، فرایندی ذهنی است و غلبه با وجه معنایی واژهها و عناصر سازندهی واژه است.
شاعران، نویسندگان، مترجمان و محققانی که نوواژه ابداع میکنند از این گروهاند.
فتوحی، محمود. (۱۳۹۰).سبکشناسی (نظریهها، رویکردها و روشها). تهران. سخن. صفحهی ۲۵۴/۲۵۶/۲۵۷ .
@molavi_asar_o_afkar@ferdosesokhan