اصلاح دینی از منظر کدیور
کتاب اصلاح دینی: جنبشهای اصلاح دینی در کشورهای اسلامی مجموعه مصاحبه های محمد فرامرز با برخی متفکران شیعه و سنی ایران و افغانستان است. کتاب در اسفند ۱۳۹۹ در کابل منتشر شده، اما در ایران مصاحبه من به تیغ سانسور مبتلا شده است! متن کامل این مصاحبه برای نخستین بار در فضای مجازی فارسی زبان منتشر می شود.
مولفه های اصلی اصلاح دینی:
- دنبال کردن راهی برای جبران عقب ماندگی مسلمانان،
- توانمند کردن اندیشه و عمل اسلامی در دنیای متجدد،
- زدودن خرافات، رجوع به موازین کتاب و سنت به جای اسارت در بند برخی ظواهر و برداشتهای قشری،
- بها دادن بیشتر به عقلانیت و علوم بشری،
- عنایت بیشتر به موازین اخلاقی.
جنبش اصلاحی حداقل در چهار محور منشأ خدمات و برکاتی بوده است:
１. رواج تفکر انتقادی در حوزهی دین،
２. نگاه تاریخی به دین،
３. شتاب بخشیدن به روند سکولاریته،
４. مطرح کردن فهمهای گوناگون از متن واحد و قرائت پذیری دین.
جنبش اصلاح دینی حداقل در نیم قرن اخیر به دو جریان تقسیم می شود:
１. «نواندیشی دینی» (اصلاح معرفت دینی یا بهسازی)،
２. «روشنفکری دینی» (اصلاح اصل دین یا بازسازی متن دین).
من خود را متعلق به جریان نخست می دانم.
اگر رویکرد روشنفکران دینی به بلاموضوع شدن تدریجی دین، خدا، پیامبر، وحی و قرآن بیانجامد،
یعنی اگر روند تدریجی این طیف تقلیل رو به حذف دین باشد
در این صورت دیگر چه جای استفاده از پسوند «دینی» باقی میماند؟
به آینده «اصلاح معرفت دینی» یا «نواندیشی دینی» خوش بینم،
هرچند آینده مطلوبی برای رویکرد «اصلاح دین» مشهور به «روشنفکری دینی» پیش بینی نمی کنم.
جریان اخیر فعلا نوعی دئیسم (Deism) یا الهیات طبیعی است:
باور به امر متعالی و فعلا خداوند،
بدون التزام به الهیات تفسیری یا متن کتاب و سنت
یا بدون باور به شریعت و دین سازمان یافته.
بازسازی دین به نادیده گرفتن اختصاصات اسلام انجامیده است.
«نواندیشی دینی» بسیار جوان است و علیرغم سن جوان خود موفقیت و کامیابی قابل توجهی داشته است.
این جریان در میان افشار تحصیل کرده بسیار پرطرفدارتر از جریان سنتی است.
به میزان ارتقای دانش و آگاهی توده های مسلمان این رویکرد قوت بیشتری پیدا می کند.
دینداران سنتی و بنیادگرایان مسلمان در محافل آکادمیک و در میان مسلمان تحصیلکرده مطمئنا حرف آخر را نمی زنند!
نواندیشان دینی (اصلاح معرفت دینی)
ادله معتبری بر رویکرد خود دارند
و آینده جوامع مسلمان متعلق به آنهاست.
روشنفکری دینی (اصلاح اصل دین یا جریان بازسازی دین)
پلی به سوی سکولاریسم ذهنی یا فلسفی است
و دیر یا زود به همان ملحق خواهد شد.
محسن کدیور
جان آگه با #فرهیختگان
کتاب اصلاح دینی: جنبشهای اصلاح دینی در کشورهای اسلامی مجموعه مصاحبه های محمد فرامرز با برخی متفکران شیعه و سنی ایران و افغانستان است. کتاب در اسفند ۱۳۹۹ در کابل منتشر شده، اما در ایران مصاحبه من به تیغ سانسور مبتلا شده است! متن کامل این مصاحبه برای نخستین بار در فضای مجازی فارسی زبان منتشر می شود.
مولفه های اصلی اصلاح دینی:
- دنبال کردن راهی برای جبران عقب ماندگی مسلمانان،
- توانمند کردن اندیشه و عمل اسلامی در دنیای متجدد،
- زدودن خرافات، رجوع به موازین کتاب و سنت به جای اسارت در بند برخی ظواهر و برداشتهای قشری،
- بها دادن بیشتر به عقلانیت و علوم بشری،
- عنایت بیشتر به موازین اخلاقی.
جنبش اصلاحی حداقل در چهار محور منشأ خدمات و برکاتی بوده است:
１. رواج تفکر انتقادی در حوزهی دین،
２. نگاه تاریخی به دین،
３. شتاب بخشیدن به روند سکولاریته،
４. مطرح کردن فهمهای گوناگون از متن واحد و قرائت پذیری دین.
جنبش اصلاح دینی حداقل در نیم قرن اخیر به دو جریان تقسیم می شود:
１. «نواندیشی دینی» (اصلاح معرفت دینی یا بهسازی)،
２. «روشنفکری دینی» (اصلاح اصل دین یا بازسازی متن دین).
من خود را متعلق به جریان نخست می دانم.
اگر رویکرد روشنفکران دینی به بلاموضوع شدن تدریجی دین، خدا، پیامبر، وحی و قرآن بیانجامد،
یعنی اگر روند تدریجی این طیف تقلیل رو به حذف دین باشد
در این صورت دیگر چه جای استفاده از پسوند «دینی» باقی میماند؟
به آینده «اصلاح معرفت دینی» یا «نواندیشی دینی» خوش بینم،
هرچند آینده مطلوبی برای رویکرد «اصلاح دین» مشهور به «روشنفکری دینی» پیش بینی نمی کنم.
جریان اخیر فعلا نوعی دئیسم (Deism) یا الهیات طبیعی است:
باور به امر متعالی و فعلا خداوند،
بدون التزام به الهیات تفسیری یا متن کتاب و سنت
یا بدون باور به شریعت و دین سازمان یافته.
بازسازی دین به نادیده گرفتن اختصاصات اسلام انجامیده است.
«نواندیشی دینی» بسیار جوان است و علیرغم سن جوان خود موفقیت و کامیابی قابل توجهی داشته است.
این جریان در میان افشار تحصیل کرده بسیار پرطرفدارتر از جریان سنتی است.
به میزان ارتقای دانش و آگاهی توده های مسلمان این رویکرد قوت بیشتری پیدا می کند.
دینداران سنتی و بنیادگرایان مسلمان در محافل آکادمیک و در میان مسلمان تحصیلکرده مطمئنا حرف آخر را نمی زنند!
نواندیشان دینی (اصلاح معرفت دینی)
ادله معتبری بر رویکرد خود دارند
و آینده جوامع مسلمان متعلق به آنهاست.
روشنفکری دینی (اصلاح اصل دین یا جریان بازسازی دین)
پلی به سوی سکولاریسم ذهنی یا فلسفی است
و دیر یا زود به همان ملحق خواهد شد.
محسن کدیور
جان آگه با #فرهیختگان
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment