به یاد آن‌که «تابنده» بود
عبدالعلی بازرگان
اولین با که دیدمش؛ دیدن که چه عرض کنم با چشم‌بند که نمی‌شود دید! بهتر بگویم اولین‌بار که از نزدیک شنیدمش، دمرخوابیده بر کف فلزی آمبولانسی مفروش با پتویی سربازی بود که تجهیزات عقب آن را برداشته بودند برای انتقال زندانیان از سلول‌های زندان «توحید»!
همان‌که «کمیته مشترک ساواک- شهربانی» زمان شاه، به زندان اوین از آن استفاده می‌کردند تا با غلط‌انداز جلب توجه نکند.
موقع سوار شدن مامور بغل دست راننده با تحکم و تهدید به ما فهمانده بود که حق ندارید با نفر پهلویی کوچکترین حرفی بزنید، البته ما هم در آن شرایط جرات نمی‌کردیم نُطُق بکشیم، اما پس از مدتی نفر مجاور من به قصد شناسایی و پیام دادن به بقیه، به بهانه کمردرد شدید و تنگی جا خطاب به مامور اطلاعات سخنی به زبان آورد که شناختمش!
من هم جراتی کرده و دقایقی بعد به بهانه‌ای قرقری کردم که دکتر هم مرا شناخت و با استفاده از سر و صدای بیرون ماشین و بوق ماشین‌ها، وضعیت او را که دیدم، از خودم که ۱۶ سال کوچکتر بودم، خجالت کشیدم و روحیه گرفتم.
برای نخستین بار بود که مرا، که پس از مدتی فهمیدم چهار نفریم، بعد از پنج ماه تحمل سلول انفرادی، برای ملاقات از پشت شیشه با خانواده به زندان اوین می‌بردند و برگرداندند.
دو نفر دیگر را که بعدا شناختم؛ یکی دکتر پارسا متخصص و جراح مغز و اعصاب بود که در ارتباط با گروه‌های چپ دستگیر شده بود و پس از مدتی از او به عنوان پزشک بهداری زندان مجانا استفاده کردند و بعدها بخاطر تخصصش، به درخواست خانم کروبی که مدیریت ظاهرا بیمارستان خاتم الانبیاء را برعهده داشت به آنجا انتقال دادند.
در بهداری اوین بود که همراهی‌اش در آمبولانس را یادآور شد. قبلا هیچ شناختی از هم نداشتیم، ظاهرا او نیز از بغل دستی‌اش مهندس عزت‌الله سحابی در آمبولانس مخفیانه هویت دکتر تابنده و بنده را دریافته بود. به هرحال شخصیت والایی داشت و هرگاه هرکدام از جمع ما کارمان به بهداری زندان می‌کشید، نهایت رسیدگی و محبت را می‌کرد.
دکتر تابنده را پس از هشت ماه به‌دلیل کمر درد سخت و ضعف شدید ناشی از کبر سن آزاد کردند. در همان مدت زندان بود که همسر وفادار خود را از دست داد، گویا هنگام تلفن به دفتر زندان برای کسب اطلاع ازحال دکتر سکته کرده بود. بعد از آزادی از همسرم شنیدم که دو سه هفته پیش از آن، به دلیل دیسک کمر شدید دکتر، خانم کمربندی طبی تهیه کرده بود تا به ایشان برسانند، ولی از زخم زبان مامور تحویل‌گیرنده که گفته بود؛ آقاتون قد جوجه شده، این کمربند برایش گشاد است! سخت به گریه افتاده بود.
از ۲۵ نفری که به دلیل امضای نامه مشهور به نود امضایی خطاب به رییس جمهور وقت آقای هاشمی رفسنجانی دستگیر شده بودند، فقط نه نفر را که عضو نهضت آزادی ایران و جمعیت دفاع از آزادی و حاکمیت ملت بود محاکمه و به دوسال زندان محکوم و بقیه را به تدریج پس از شلاق و اخذ تعهد عدم فعالیت به تدریج آزاد کردند.
متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/71335
