✳️ فساد سيستماتيك و تسخير دولت
✅ گرچه همۀ کشورهای دنیا با سطحی از فساد همواره مواجه هستند، اما آنچه فساد در ایران دهۀ اخیر را از دهه‌های پیشین و بسیاری از کشورها متمایز می‌کند؛ سرعت، شدت، عمق و سیستماتیک شدن آن است. از این رو اعلام مصادیق جدید فساد، موجی زودگذر بوده و به امری عادی تبدیل شده است.
🔹 بر اساس گزارش بانک جهانی و سازمان شفافیت بین‌الملل، ایران به‌طور پیوسته در میان کشورهایی با درجۀ بالای سطح ادراک فساد بوده و در آخرین گزارش سازمان شفافیت بین الملل، رتبه ایران در شاخص ادراک فساد از رتبۀ 147 در میان 180 کشور در سال 2022 به 149 در سال 2023 رسیده است.
🔹اهمیت شكل گيري فساد سيستماتيك از آن جهت است که از طريق نفوذ در دولت، در نظام تصميم گيري اختلال ايجاد شده، حاکمیت قانون و پاسخگویی از میان مي رود و منافع ذي نفعان موجب انحراف در تخصیص منابع مي شود. از آنجا که آنان تمايلي به شفافيت و پاسخگويي ندارند، دولت توان خوداصلاحي را از دست مي دهد. اين امر موجب كاهش مشروعيت و كارآمدي نظام مي شود. زيرا ذي نفعان از طريق فشار بر دولت و مجلس، بستر تصميماتي را فراهم مي آورند كه به زيان عموم مردم و به نفع اقليتي رانتخوار است. اگر مروري بر برخي از سياست هاي عمومي شود، متوجه مي شويم كه اين سياست، منافع عمومي را در نظر نمي گيرد. گران كردن اينترنت در عصر اطلاعات، همراه با كاهش دامنه آن و فيلتر كردن برخي از شبكه ها، سياستي به نفع اقليت ممتاز و عليه اكثريت جامعه است. در حالي كه تورم در مرز 40 درصد است و اين روزها نيز نرخ ارز از ثبات چند ماه گذشته فاصله گرفته و سير صعودي را در پيش گرفته است و دستمزد و حقوق تنها 20 درصد افزايش يافته است، اما ماليات ها 51 درصد رشد داشته كه عمدتا از حقوق بگيران و توليدكنندگان اخذ مي شود و به نفع دلالان و گروه هاي خاص بهره مند و شبه دولتی ها خواهد بود.
🔹 رانتخواران از طريق لابی‌گری، تامین مالی هزینه‌های کاندیداها و یا اعطای امتیاز، باعث می شوند تا تصمیمات بر مدار منافع آنان بچرخد. مصوبه واردات خودرو دست دوم و وضعیت کنونی آن نیز یکی از مصادیق آن است.
🔹به عنوان مثال گرچه شفافیت در بهبود حکمرانی ضرورت دارد اما آنان عمیقأ با شفافیت مخالفند. یکی از دلایل عدم شفافیت و شاید مهمترین دلیل عدم شفافیت در مواجهه با موارد فساد مالی، ارتباط مفسدان با ساختار درونی قدرت به شکل های مختلف بوده است. اظهارات چندی پیش رئیس سازمان بازرسی کل کشور مبنی بر مشکلات دستگاه متبوع وی در مواجهۀ با فساد و همچنین هشدار وزیر کشور ایران در دولت دوازدهم مبنی بر اثرات «پول‌های کثیف و قاچاق»، در عرصه سیاست و قدرت در ایران، در نوع خود تکان دهنده بوده است ( ایسنا،11 / 12 / 1393). به طور قطع و مستند، نتیجه قدرت و نفوذ گروههای ذی نفع، کاهش رفاه جامعه است.
🔹از منظری دیگر، حلقه حکومت که در دهه اخیر بیشتر از گذشته بسته شده است، ادامه حیات خود را با حامی پروری دنبال می کند. اقتضای نظام بسته، حامی پروری و اقتصاد رانتی بوده که با وضع تحریم ها علیه کشور بر شدت آن افزوده شده است. در نتیجه، این گروه ها که به یمن تحریم، به عاملان دور زدن تحریم و کاهش فشار بر کشور تبدیل شده اند، نفوذ گسترده تری در نظام تصمیم گیری خواهند داشت.
🔹مفهوم ديگر اين پيام اين است كه فساد سيستماتيك موجب مي شود تا دولت در تسخير خواص درآمده و نظام فاقد مشروعيت و كارآمدي كه دو ركن پايداري يك نظام سياسي است شوند. از اين رو مبارزه با آن در اولويت است.
محمدرضا يوسفي/اقتصاددان و مدرس حوزه
https://t.me/ExecutiveManagement
✅ گرچه همۀ کشورهای دنیا با سطحی از فساد همواره مواجه هستند، اما آنچه فساد در ایران دهۀ اخیر را از دهه‌های پیشین و بسیاری از کشورها متمایز می‌کند؛ سرعت، شدت، عمق و سیستماتیک شدن آن است. از این رو اعلام مصادیق جدید فساد، موجی زودگذر بوده و به امری عادی تبدیل شده است.
🔹 بر اساس گزارش بانک جهانی و سازمان شفافیت بین‌الملل، ایران به‌طور پیوسته در میان کشورهایی با درجۀ بالای سطح ادراک فساد بوده و در آخرین گزارش سازمان شفافیت بین الملل، رتبه ایران در شاخص ادراک فساد از رتبۀ 147 در میان 180 کشور در سال 2022 به 149 در سال 2023 رسیده است.
🔹اهمیت شكل گيري فساد سيستماتيك از آن جهت است که از طريق نفوذ در دولت، در نظام تصميم گيري اختلال ايجاد شده، حاکمیت قانون و پاسخگویی از میان مي رود و منافع ذي نفعان موجب انحراف در تخصیص منابع مي شود. از آنجا که آنان تمايلي به شفافيت و پاسخگويي ندارند، دولت توان خوداصلاحي را از دست مي دهد. اين امر موجب كاهش مشروعيت و كارآمدي نظام مي شود. زيرا ذي نفعان از طريق فشار بر دولت و مجلس، بستر تصميماتي را فراهم مي آورند كه به زيان عموم مردم و به نفع اقليتي رانتخوار است. اگر مروري بر برخي از سياست هاي عمومي شود، متوجه مي شويم كه اين سياست، منافع عمومي را در نظر نمي گيرد. گران كردن اينترنت در عصر اطلاعات، همراه با كاهش دامنه آن و فيلتر كردن برخي از شبكه ها، سياستي به نفع اقليت ممتاز و عليه اكثريت جامعه است. در حالي كه تورم در مرز 40 درصد است و اين روزها نيز نرخ ارز از ثبات چند ماه گذشته فاصله گرفته و سير صعودي را در پيش گرفته است و دستمزد و حقوق تنها 20 درصد افزايش يافته است، اما ماليات ها 51 درصد رشد داشته كه عمدتا از حقوق بگيران و توليدكنندگان اخذ مي شود و به نفع دلالان و گروه هاي خاص بهره مند و شبه دولتی ها خواهد بود.
🔹 رانتخواران از طريق لابی‌گری، تامین مالی هزینه‌های کاندیداها و یا اعطای امتیاز، باعث می شوند تا تصمیمات بر مدار منافع آنان بچرخد. مصوبه واردات خودرو دست دوم و وضعیت کنونی آن نیز یکی از مصادیق آن است.
🔹به عنوان مثال گرچه شفافیت در بهبود حکمرانی ضرورت دارد اما آنان عمیقأ با شفافیت مخالفند. یکی از دلایل عدم شفافیت و شاید مهمترین دلیل عدم شفافیت در مواجهه با موارد فساد مالی، ارتباط مفسدان با ساختار درونی قدرت به شکل های مختلف بوده است. اظهارات چندی پیش رئیس سازمان بازرسی کل کشور مبنی بر مشکلات دستگاه متبوع وی در مواجهۀ با فساد و همچنین هشدار وزیر کشور ایران در دولت دوازدهم مبنی بر اثرات «پول‌های کثیف و قاچاق»، در عرصه سیاست و قدرت در ایران، در نوع خود تکان دهنده بوده است ( ایسنا،11 / 12 / 1393). به طور قطع و مستند، نتیجه قدرت و نفوذ گروههای ذی نفع، کاهش رفاه جامعه است.
🔹از منظری دیگر، حلقه حکومت که در دهه اخیر بیشتر از گذشته بسته شده است، ادامه حیات خود را با حامی پروری دنبال می کند. اقتضای نظام بسته، حامی پروری و اقتصاد رانتی بوده که با وضع تحریم ها علیه کشور بر شدت آن افزوده شده است. در نتیجه، این گروه ها که به یمن تحریم، به عاملان دور زدن تحریم و کاهش فشار بر کشور تبدیل شده اند، نفوذ گسترده تری در نظام تصمیم گیری خواهند داشت.
🔹مفهوم ديگر اين پيام اين است كه فساد سيستماتيك موجب مي شود تا دولت در تسخير خواص درآمده و نظام فاقد مشروعيت و كارآمدي كه دو ركن پايداري يك نظام سياسي است شوند. از اين رو مبارزه با آن در اولويت است.
محمدرضا يوسفي/اقتصاددان و مدرس حوزه
https://t.me/ExecutiveManagement
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment