✳️ نواقص نظام ارزیابی عملکرد دولت
🖋 اسماعیل حبیبی
✳️ مطابق با نظریه عمومی سیستم ها که توسط آقای برتالنفی ارائه شده است هر سیستمی حداقل متشکل از سه جز
نهاده، فرایند و ستانده تصور می شود.
✅ از طرفی، مدل منطقی Logic Model بیان می دارد ستانده سیستم به شکل هم زمان و یکجا ارایه نمی شود بلکه بتدریج و مرحله به مرحله نمایان می شود. طبق این نظریه ستانده ها شامل سه جزء خروجی، پیامد و اثر است. خروجی ها در کوتاه مدت و بلافاصله پس از پایان فرایندها نمایان می شود و قابلیت سنجش و اندازه گیری دارد ولی برای اندازه گیری پیامدها نیازمند گذشت زمان (میان مدت) هستیم و اثرات نیز در بلند مدت نمایان شده و قابل اندازه گیری می شود.
✅ یکی از مهمترین آسیب های نظام های ارزیابی عملکرد سازمان های دولتی، سنجش صرف خروجی ها(Output) و عدم توجه به سایر عناصر زنجیره نتایج یعنی پیامدها (Outcomes) و اثرات (Impacts) می باشد.
✅ این در حالی است از دیدگاه شهروندان، خروجی فرایندهای سازمان های دولتی معنی دار نبوده و ارزش تلقی نمی گردد و تنها پیامدها و بویژه اثرات، حائز اهمیت و ارزش است.
✅ برای مثال، از نگاه مردم تعداد گزارشات منتشر شده توسط سازمان دولتی، تعداد جلسات برگزار شده، میزان آموزش های ارائه شده، تعداد همایش ها و گردهمایی ها و ... که همه از جنس خروجی هستند، اهمیتی نداشته و آنچه حائز ارزش هست صرفا تاثیراتی است که در زندگی خود از نتیجه این گونه اقدامات احساس می کنند.
✅ در حوزه بهداشت و درمان، برای مثال تعداد واکسن تزریق شده کرونا، "خروجی" است و کاهش نرخ ابتلا به این بیماری "پیامد" و کاهش آمار مرگ مبتلایان به کرونا و افزایش نرخ امید به زندگی، "اثر" این اقدام است. ممکن است آمار واکسن تزریق شده بالا باشد ولی به علت عدم کیفیت واکسن، تاثیر محسوسی در کاهش تلفات بیماری نداشته باشد.
✅ به ترتیب اثر، پیامد و خروجی، حجم وسیع تری از ذینفعان را تحت تاثیر قرار می دهد. به عبارتی دیگر، خروجی برای مخاطبان درون سازمانی، پیامد برای ذینفعان اصلی و اثر برای کل جامعه معنی دار و دارای ارزش قلمداد می گردد.
✅ در متن قانون بودجه ۱۴۰۳ نیز، شاخص های عملکردی سازمان هایی نظیر سازمان اداری و استخدامی کشور و سازمان برنامه و بودجه صرفا از جنس خروجی هایی نظیر "تدوین گزارشات پیشرفت برنامه هفتم" و ... در نظر گرفته شده و برای مثال شاخص های پیامدی نظیر "میزان تحقق واقعی برنامه هفتم" ملاک عمل برای تخصیص بودجه قرار نگرفته است.
✅ نیاز است تا شاخص های ارزیابی عملکرد سازمان های دولتی مبتنی بر هر سه بعد "خروجی"، "پیامد" و "اثر" استخراج شده و سنجش عملکرد بر مبنای این سه بعد انجام پذیرد. انتظار این است که این شاخص ها وزن دهی شده و بیشترین وزن بر اثرات اختصاص داده شود تا از این طریق میزان برآورده شدن انتظارات مردم سنجیده شود.
🔗 متن کامل:
https://bahrevarnews.ir/?p=12505كانال قواعدبازی
https://t.me/ExecutiveManagement