روششناسی علم اقتصاد
موسی غنی نژاد
انتشارات مینوی خرد
صص. ۲۱۱ -۲۱۳
میزس مینویسد: بدترین دشمن تفکر روشن، گرایش به تجوهر است یعنی نسبت دادن جوهر به ساختههای ذهنی یا مفاهیم. در علوم مربوط به کنش انسانی نمونهٔ فاحش این مغالطه شیوهٔ استفاده از اصطلاح جامعه از سوی مکتبهای شبه علمی گوناگون است… جامعه به خودی خود نه جوهر است، نه قدرت و نه موجودی کنشگر. تنها «افراد» کنشگرند. همکاری افراد وضعیتی از امور را به وجود میآورد که گویای مفهوم جامعه است. جامعه نه منافع دارد و نه هدف. او در ادامه تاکید میورزد که «تجوهر» صرفا مغالطهٔ معرفت شناختی نیست بلکه در عین حال وسیلهای در خدمت برخی اهداف سیاسی. جمع گرایان با گرایشهای سیاسی متفاوت اصالتی برای فرد قائل نیستند و آن را مفهومی انتزاعی میدانند… نفی فردگرایی روش شناختی مستلزم پذیرفتن این فرض است که رفتار انسانها را نیروهای مرموزی بیرون از ارادهٔ فردفرد انسانها هدایت میکنند. توصیف و تحلیل این نیروها چه ارادهٔ الهی، سرنوشت یا «حیلهٔ تاریخ» باشد و چه «نیروهای مادی تولید» از حوزهٔ مباحث علمی بیرون است… میزس در سخنی که یادآور نظر د لا بوئتی متفکر فرانسوی قرن شانزدهم میلادی است مینویسد: همهٔ روابط میان انسانها شاخههایی از اندیشهها هستند و رفتار افراد را اندیشهها هدایت میکنند. حکومت حاکم خودکامه نتیجهٔ این است که اتباع او به جای مخالفت آشکار با وی از او اطاعت میکنند… در سایهٔ تحول ایده ئولوژیکی است که در عصر ما اقتدار والدین، معلمان و رهبران دینی تضعیف شده یا مورد تهدید قرار گرفته است.
[نقل قولها از کتاب میزس:
The Ultimate Foundation of Economic Science: An Essay on Method.]
@austrianschool