دفاع از خود به قیمت تخریب بنیان‌ها و سقوط ارزش‌ها؟

پروژه‌ی سرکوب امید به نتیجه‌بخشیِ کنش اجتماعی

اخیرا کلیپی از سخنرانی یک روحانی (که نامش را نمی‌دانم)، در فضای مجازی و در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده است. در این قسمت از سخنرانی، ایشان به قصد آن که نشان دهد انتظار جامعه از این که در حکومت اسلامی نباید فساد و اختلاس باشد، انتظاری لغو و بیهوده است، به توجیهی عجیب و بلکه تحریفی بزرگ دست می‌برد. ایشان مدعی می‌شود که "علوی‌ترین حکومت تاریخ پر از اختلاس بود". و نیز می‌گوید: " شما که نهج‌البلاغه را باز می‌کنید می‌بینید که یک سوم نهج‌البلاغه در رابطه با اختلاس خواص است." این‌که در زمانه‌ی حکومت امام علی چه اتفاقاتی افتاده است، نیاز به بررسی تاریخی دارد. اما کتاب نهج‌البلاغه که حی و حاضر است و می‌توان به آن رجوع کرد. با وجود این کتاب، چگونه می‌توان چنین ادعای عمیقا کذبی را بر زبان جاری کرد؟

✅ نکته ای که این جا و در نگاهی گذرا به این کلیپ می‌خواستم مطرح کنم این است:

یکی از شیوه‌های به غایت خطا و پرخطر که برای دفاع از نظام مستقر به نحو مستمر و انبوه استفاده می‌شود، دست بردن در خزائن سرمایه‌های اجتماعی و دینی جامعه و از آن سرمایه‌ها به نحو زیانباری استفاده کردن است. سرمایه‌های اجتماعی مانند اعتماد، رضایت، وفاداری و... خرج توجیه و دفاع از خود شده و می‌شود. به گونه‌ای که اینک با فرسودگی سرمایه‌های انسجام‌بخش اجتماعی و فرهنگی، دستانِ جامعه بیش از پیش تهی شده است. سرمایه‌های دینی جامعه نیز دائما مورد دستبرد قرار می‌گیرد. تا جایی که در این سخنرانی می‌بینیم، حاضرند برای دفاع از خود، یکی از الگوهای تاریخی و عمیق دینی را چنین تخریب و ویران کنند. الگوی حکومت علوی که در نظر عموم، بر عدالت و احقاق حق استوار است و ارزشی بی چون و چرا دارد، این چنین، سقوط می‌کند. وقتی حکومت علوی پر از اختلاس باشد، وقتی خواص حاکم که به فرمان امام علی بر سرکار آمده بودند چنین رسوا شوند، از الگوی دینیِ عدالت چه می‌ماند؟

طبق آن چه این روحانی بیان کرده است، باید از امید به این که می‌توان به حکومتی سالم رسید، دست شست. زیرا بنا به آن چه می‌گوید، حاکمانی که به فرمان امام علی به قدرت رسیدند، چنان اختلاس‌گر بودند، و جمهوری که در آن، حاکمان مستقیم و غیر و مستقیم از سوی مردم انتخاب می‌شوند نیز چنین اختلاس‌گر و فاسدند، دیگر از امید چه می‌ماند؟ راه رسیدن به عدالت مسدود است، چه با علی، چه با مردم. سخنان این روحانی، اعلام ورشکستگی الگوی دینی حکمرانی خوب و عادلانه و هم الگوی عرفی رسیدن به حکومت سالم، است.
برای دفاع از خود و توجیه ناکارآمدی سیستم، سرمایه‌ها دود می‌شوند و به هوا می‌روند. سرمایه‌ها به علت استفاده بیش از حد و نابجا از آن‌ها، فرسوده می‌شوند و یا الگوهایی که از انبان تاریخی یک ملت بیرون کشیده شده و جلوی چشم همگان به آتش کشیده می‌شود.

✔️ نتیجه‌ی سخن این روحانی چنین است: از رسیدن به عدالت ناامید شوید و به عدالت دل مبندید. زیرا در حکومت امام علی که خود او فرماندارانش را انتخاب می‌کرد، فساد و اختلاس فراوان بود. در جمهوری که حاکمان توسط مردم هم انتخاب می‌شوند، فساد و اختلاس جاری و ساری است. پس بپذیرید که نمی‌توان به عدالت رسید. و این یعنی پروژه‌ی سرکوب امید و کنش اجتماعی برای رسیدن به عدالت.
و این یعنی همین است که هست و طبیعی است که هست.

✍️ علی زمانیان

#فرهیختگان ندای آگاهی