🔹وقتی کیک های آماده در دهه ۱۹۵۰ به بازار آمد، مشتریان استقبال چندانی نکردند؛ این محصول کار را بیش از حد ساده کرده بود! بعد از مدتی تولیدکنندگان یک تغییر کوچک در آن ایجاد کردند؛ در واقع به میزان جزئی، از سادگی کار کم کردند و خریدار میبایست یک تخممرغ به مخلوط پودر آماده اضافه می کرد. با این ترفند فروش کیکها افزایش یافت!
با این تغییر به مشتری این احساس دست میداد که خودش کیک را پخته است و همین، رضایت آنها از محصول را افزایش میداد.
🔸در یک آزمایش برای بررسی بیشتر، *"دن اریلی"* و دو تن دیگر آزمایشی طراحی کردند که در آن از شرکت کنندگان خواسته میشد که دست به کار شوند و یک وسیله خانگی متعلق به شرکت ایکیا (شرکت سوئدی که اسباب منزل را می فروشد، وسایلی که افراد خودشان باید آن را سر هم کنند)، یک کاردستی ژاپنی (اوریگامی)، و یک مدل ساده با آجرکهای لگو بسازند.
🔸مشخص شد که *افراد ارزش بیشتری برای چیزهایی که خودشان در ساختن آنها نقش دارند، قائل میشوند؛* چه چیزی مفید مانند اسباب منزل ایکیا باشد و چه ماکتی تفننی مانند کاردستی ژاپنی و مدل لگو.
استدلال هایی هم در توضیح آن بیان شده است: وقتی کسی چیزی می سازد، نوعی احساس قدرت و توانمندی به او دست میدهد که مطلوبیت محصول را بالا میبرد؛ همچنین این امکان فراهم میآید که مشتری روی بخشهای مثبت محصول تمرکز کند. این پدیده را *اثر "ایکیا"* می نامند.
🔸نمونه های استفاده آن هم کم نیست؛ یک شرکت تولید خرس عروسکی به کودکان اجازه میدهد که خودشان عروسکشان را بسازند و همین، دلبستگی کودکان به اسباببازی جدیدشان را افزایش میدهد.
یک نمونه رایج دیگر، پروفایلهای شما در شبکههای اجتماعی است؛ فیسبوک و لینکدین شما را وا میدارند که برای تکمیل اطلاعات خود وقت بگذارید و همین باعث خواهد شد که نسبت به آن خدمات احساس ارزش بیشتری کنید.
شاید علت اینکه کسانی در ایران رستورانهای سلفسرویس و نوع اخیر آن فلافل را میپسندند، همین باشد!
*"اثر ایکیا"* را در آموزش با مشارکت دادن گام به گام فراگیران در تبیین مطالب قبل از ارائه و تفسیر کامل آنها می توان بکار برد.