💠 قدمت «ساعت آبی» در ايران
🔖 كاليستنس مورّخ يونانی ــ كه در لشكركشی اسكندر مقدونی به ايران همراه او بود و رويدادهای روز و مشاهداتش را منظما يادداشت می كرد ــ در يادداشتی كه بعداً با محاسبات تقويمی معلوم شده كه متعلق به سپتامبر 328 پيش از ميلاد است، نوشت:
🔸 در اينجا (ايران)، در دهكده ها كه آب را برحسب نوبت به كشاورزان براي زراعت می دهند، يک فرد از ميان آنان (كشاورزان) انتخاب می شود تا بر زمان نوبت، نظارت داشته باشد. اين فرد در كنار مجرای اصلی آب و محل انشعاب آن ميان كشاورزان، بر سكویی می نشيند و ظرفی فلزی كه سوراخ بسيار ريزی در آن تعبيه شده است را در ظرفی بزرگتر و پُر از آب قرار می دهد كه پس از پُر شدن ظرف كوچک (يک بار و يا چند بار) كه به آهستگی و طبق محاسبه قبلی ابعاد سوراخ آن صورت می گيرد تا «زمان بَری» معیِن شود، آب را قطع و آن را به جوی كشاورز ديگر باز می كند و اين كار دائمی است و اين وسيله (ساعت آبی) عدالت را برقرار كرده و از نزاع كشاورزان بر سر آب مانع می شود و ....
🔹 اين مورّخ در پايان اين يادداشت افزوده است كه اين وضعيت (نظم و نسَق) را تاكنون در چندين نقطه اين سرزمين (ايران) ديده است كه انديشه و تدبير (ضابطه) خوبي است. در بيشتر نقاط اين سرزمين (ايران)، كشاورزان به تناسب توان خود مالك زمين زراعتي هستند (شمار فئودالها خيلي كم است). گرفتن ماليات از خُرده مالك براي حكام آسانتر است.
🔸 اين يادداشت كاليستنس همچنین اين ترديد را به وجود آورده است كه ايرانيان نخستين مخترع ساعت آبي بوده اند يا يوناني ها. بسياري از مورخان اروپاييِ كارشناسِ قرون قديم نوشته اند كه ساعت آبي از دهه ۳۸۰ پيش از ميلاد و از زمان افلاتون در يونان بكار رفته است. مورخان ديگر به اين نظر شك كرده و معتقدند كه با وسائل ارتباطي آن عهد، امكان انتقال اختراع (ابتكار) ساعت آبي از يونان به ايران در طول ۵۰ سال (زمان مشاهدات كاليستنس) و توزيع اين اختراع ميان كشاورزان (كه دور از شهرها زندگي مي كنند) براي بهره برداري بعيد است. اين جر و بحث همچنان ادامه دارد كه بحث مناسبي است و ادامه آن جهانيان را بيش از پيش متوجه قدمت تمدن ايرانيان مي كند.
@molavi_asar_o_afkar@ferdosesokhan