معنای نام «منکبرنی»
واژه «منکبرنی» به عنوان لقب شاهزاده مشهور خوارزمشاهیان یعنی جلال الدین پسر سلطان محمد در منابع تاریخی ایران وارد شده و تلفظ و معنای آن مانند همة واژگان دیگر ترکی محل مناقشه شده است. اشکال اساسی در این مسئله نارسایی الفبای عربی برای ثبت واژگان ترکی و همچنین وجود دبیران فارسی در ساختار دیوان و اصرار آنها بر ثبت فارسی و یا عربی نامهای ترکی و مغولی است. علامه محمد قزوینی در مقاله ای مبسوط به معنای این نام پرداخته است. فاروق سومر نیز در پژوهشی بسیار ارجمند به توضیح و تحلیل اسامی ترکی دولتمردان در دولتهای مختلف پرداخته است. باتوجه به این نکات واژه «منکبرنی» صورت مقلوب «منگو+وئرنی» (خدا+داد) است. واژه «منگو» در زبان ترکی به معنای «ابدی»، «خدا» و «جاویدان» است. واژه «وئرنی» ، «وئردی» نیز به معنای «احسان» و «عطا» است. صورت درست تلفظ واژه «منکبرنی» Menkoberni نیز با کسره میم و ب و ضمه کاف است.
منکبرنی و معنی نام او
جلال الدنیاء و الدین ابوالمظفر مِنکُبِرنی بن محمد آخرین پادشاه سلسلهٔ خوارزمشاهیان است. لغت نامه دهخدا تلفظ منکبرنی را به کسر میم و ضم کاف و کسر ب آورده است اما همانجا هم تصریح شده است که تلفظ دقیق و معنی این کلمه هنوز معلوم نیست.
بعضی نوشته ها اسم سلطان جلال الدین خوارزمشاه منکبرنی می باشد.که ما بیشتر به لقب او وی را میشناسیم.
اما معنی منکبرنی ؛ منکبرنی در اصل مینک بیرلی(بیر)بوده چون 1001بالاترین ارقام و مهمترین اعداد محسوب میشد مثل 1001شب 1001پند1001اسم خدا1001حرف.
و بعضی هم منکبرنی را لقب می دانند.
و در مورد معنی این لقب این گونه آورده شده است:
و چون بعد از مرگ سلطان محمد خوارزمشاه پسر او سلطان جلال الدین برای رسیدن به تاج و تخت هزار و یک جنگ با سایر مدعیان داخلی و خارجی سلطنت کرد به او لقب مینگیبرلی دادند و بعدها بر اثر کثرت استعمال مینگیبرلی به صورت منکبرنی در آمد.
بعضی بر این اعتقاد هستند که،به خاطر اینکه بر روی بینی او خالی وجود داشت به این خاطر منکبرنی می گویند.
جناب پرویز شاهمررسی دراین مورد فرموده اند:
علامه قزوینی درباره این واژه پژوهشی مبسوط فرموده اند متأسفانه بجای مطالعة نیکو و دقیق راه به تأویلهای پوچ رفته است. «منکبرنی» کوچک و تحریف شده واژه «منگووئرنی» منگو یا منقو = جاویدان. خدا -متعال. وئرنی یا وئردی= داده. منقووئرنی= هدیة جاویدان. عطای خداوند متعال. این واژه «منقگو» یا «منگو» در عنوان «منگوقاآن» به معنای «سلطان جاوید» نیز آمده است.
@molavi_asar_o_afkar@ferdosesokhan